Podział pracy w terapii schizofrenii. Kariprazyna kontra olanzapina – co wybrać i kiedy?

Schizofrenia wymaga długofalowego, precyzyjnie dobranego leczenia przeciwpsychotycznego, a decyzja terapeutyczna coraz częściej opiera się na dopasowaniu leku do dominujących domen objawowych. Nowe prospektywne badanie porównawcze przeprowadzone w New Delhi dostarcza aktualnych danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa dwóch atypowych neuroleptyków – kariprazyny i olanzapiny - oferując praktyczne wskazówki dla codziennej praktyki klinicznej. 

Kariprazyna i olanzapina różnią się istotnie mechanizmem działania. Nowszy lek, kariprazyna, jest częściowym agonistą receptorów dopaminowych D₂ i D₃, z wyraźnym powinowactwem do receptorów D₃, natomiast dobrze znana i popularna olanzapina działa antagonistycznie na receptory dopaminergiczne i serotoninergiczne. 

Badanie objęło 60 dorosłych pacjentów ze schizofrenią, randomizowanych do leczenia kariprazyną lub olanzapiną przez 6 tygodni. Skuteczność oceniano przy użyciu skal BPRS (Krótka Skala Oceny Psychiatrycznej), SAPS (Skala Oceny Objawów Pozytywnych) oraz SANS (Skala Oceny Objawów Negatywnych), natomiast tolerancję leczenia monitorowano skalą UKU-SERS (Skala Oceny Działań Niepożądanych Udvalga). Obie grupy były porównywalne pod względem cech wyjściowych, a dawki leków odpowiadały rutynowej praktyce klinicznej. 

Wyniki wykazały istotną poprawę kliniczną w obu grupach. Kariprazyna okazała się skuteczniejsza w redukcji objawów negatywnych, takich jak apatia, anhedonia czy wycofanie społeczne. Olanzapina silniej zmniejszała nasilenie objawów pozytywnych: urojeń i halucynacji. Profil działań niepożądanych był korzystny dla obu leków, przy nieco lepszym profilu tolerancji kariprazyny - mniejsze ryzyko sedacji i powikłań metabolicznych, a także skuteczność przy relatywnie niskich dawkach. 

Podsumowując, dane z badania wspierają koncepcję „podziału pracy” w terapii schizofrenii, która jest ukierunkowana na indywidualne potrzeby pacjenta: olanzapina pozostaje wartościowym wyborem w ostrych stanach z dominacją objawów pozytywnych, natomiast kariprazyna może być preferowana u pacjentów z nasilonymi objawami negatywnymi oraz w leczeniu długoterminowym, wymagającym dobrej tolerancji terapii.  

Lek. Agata Maliszewska 

Piśmiennictwo: 

Satyajyoti Tiwari, Brijesh Saran, Sivanesan Dhandayuthapani, Vivek Tejvir Yadav, Jyoti Batra, Saborni Dey A Comparative Evaluation of the Efficacy and Safety Profile of Cariprazine and Olanzapine in Patients With Schizophrenia in a Tertiary Care Hospital, Cureus 17(9): e91716, September 2025