Zakażenia przenoszone drogą płciową – wybrane zagadnienia

15-49 lat ³ .

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca powszechne stosowanie badań przesiewowych w celu zahamowania szerzenia się infekcji w populacjach podwyższonego ryzyka. Dodatkowe działania mające na celu ograniczenie pandemii to promowanie diagnostyki, poszukiwanie nowych terapii i szczepień. WHO ustanowiła jako cel redukcję ilości zakażeń przenoszonych drogą płciową o 90% do roku 2030 w stosunku do roku 2016.

Szczególną wagę przywiązuje się do profilaktyki przedekspozycyjnej, z powodzeniem stosowanej w przypadku zakażeń HIV. Nadal poszukuje się skutecznych metod zapobiegania bakteryjnym chorobom przenoszonym drogą płciową.

Najczęstsze choroby przenoszone drogą płciową

Epidemiologia

Do najczęstszych uleczalnych chorób przenoszonych drogą płciową zaliczamy: kiłę, rzeżączkę, rzęsistkowicę, zakażenia bakteriami Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalum, Ureoplasma ureoliticum. Poważne zagrożenie stanowi zjawisko przenoszenia drogą kontaktów płciowych wirusa zapalenia wątroby typu C – HCV (które jest nowym zjawiskiem) oraz wirusa, którego eradykacji nie udaje się osiągnąć, czyli ludzkiego wirusa niedoboru odporności (HIV).

Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia globalna ilość zakażeń chlamydiami w 2016 roku wyniosła u kobiet 34 przypadki na 1000, a u mężczyzn 33 przypadki na 1000 ² . Ten sam raport podaje, że ilość przypadków rzeżączki wśród kobiet wyniosła 20 na 1000, a wśród mężczyzn 26 na 1000. Rzęsistkowicę odnotowano u 40 na 1000 kobiet i u 42 na 1000 mężczyzn. Częstość nowych zachorowań na kiłę u kobiet wyniosła 1,7 na 1000, a u mężczyzn 1,6 na 1000.

Grupy ryzyka

Na całym świecie zapadalność na uleczalne choroby przenoszone drogą płciową przekracza 1 mln przypadków dziennie w skali światowej. Liczba ta jest wyraźnie wyższa w grupie mężczyzn utrzymujących kontakty seksualne z mężczyznami (MSM – men who have sex with men), którzy stanowią grupę ryzyka zakażenia HIV ¹ . Zauważalny jest również wzrost liczby zachorowań na choroby przenoszone drogą płciową u osób heteroseksualnych. Wśród prawdopodobnych przyczyn tej tendencji należy wymienić trend do kontaktów seksualnych pod wpływem substancji psychoaktywnych (tzw. chemsex, kiedy środki przyjmowane są w postaci doustnej lub donosowej, oraz slamsex – kiedy substancje psychoaktywne przyjmowane są drogą iniekcyjną), a także wzrost ilości partnerów seksualnych łatwo pozyskiwanych poprzez portale randkowe.

Seks pod wpływem substancji psychoaktywnych ma przede wszystkim zwielokrotniać przyjemność i satysfakcję. Najczęściej w tym celu używaną substancją jest mefedron (4-metylometkatynon), należący do grupy empatogenów, które powodują charakterystyczne efekty emocjonalno-społeczne, podobne do tych wywoływanych przez ecstasy. Do efektów jego stosowania należą:

• euforia

• podekscytowanie

• rozmowność

• otwartość

• silniejszy popęd płciowy

• pewność siebie

• pobudzenie.

Działa intensywnie, ale stosunkowo krótko (przez mniej więcej godzinę) – co sprawia, że osoba, która go przyjęła, odczuwa potrzebę przyjęcia kolejnej dawki. Osoby uprawiające chemsex lub slamsex szybko uzależniają się od doświadczanych doznań. Nie pamiętają, co się działo, dopiero po zaprzestaniu przyjmowania substancji psychoaktywnych uświadamiają sobie, że stracili kontrolę nad przebiegiem wydarzeń. Część z tych osób trafia na terapię uzależnień. Chemsex, jako praktyka z zasady poszukująca nowych podniet i przyjemności, jest również dla wielu użytkowników sposobem na redukcję bólu, zagłuszanie poczucia winy, tłumienie lęków i traumatycznych przeżyć z przeszłości. To, co się może zdarzyć podczas takich praktyk (np. STI – sexually transmitted infection), schodzi na drugi plan.

Obraz kliniczny

Spektrum jednostek chorobowych i objawów klinicznych będących skutkiem infekcji przenoszonych drogą płciową obejmuje nie tylko stany zapalne pochwy, cewki moczowej, gardła i odbytu. Nieleczona kiła może doprowadzić do powikłań w obrębie układu krążenia i ośrodkowego układu nerwowego (OUN), natomiast przewlekłe infekcje gonokokowe i chlamydialne mogą skutkować zapaleniem narządów miednicy mniejszej i związanymi z nim powikłaniami, w tym niepowodzeniami położniczymi ^{2, 3} .

Zakażenie HIV

Epidemiologia i drogi zakażenia HIV

Zakażenie HIV może dotyczyć każdej osoby czynnej seksualnie, niezależnie od wieku, statusu społecznego, rasy czy orientacji seksualnej. Statystyki epidemiologiczne odzwierciedlają nieskuteczność edukacji dotyczącej prewencji STI, dlatego głównym działaniem mającym na celu ograniczenie transmisji HIV jest wczesne wykrywanie zakażenia i jak najszybsze włączenie terapii antyretrowirusowej.

Według danych WHO z końca 2018 r. ocenia się, że 37,9 mln ludzi na świecie jest zakażonych HIV. Szacuje się, że nowe zakażenia w 2018 r. objęły 1,7 mln, z czego 1,6 mln stanowią osoby powyżej 15 r.ż. Zakłada się, że około 79% światowej populacji zakażonych w 2018 r. znało swój status serologiczny, podczas gdy pozostałe 21% (czyli około 8,1 mln ludzi) nie wiedziało o swoim zakażeniu HIV.

W Polsce według danych publikowanych przez Krajowe Centrum ds. AIDS od początku epidemii (1985 r.) do 31 marca 2019 r. zgłoszono ogółem 24 236 zakażeń HIV, z czego u 3682 osób rozpoznano AIDS. W związku z zakażeniem HIV zmarło dotychczas 1414 chorych.

Głównym źródłem nieświadomego przenoszenia wirusa są osoby niezdiagnozowane, czasami aż do momentu pojawienia się objawów AIDS (średnio ok. 7-10 lat od zakażenia). O ile wcześnie wykryte zakażenie HIV nie stanowi większego problemu terapeutycznego, o tyle późne rozpoznanie, na etapie AIDS, może skutkować zgonem pacjenta. Późno rozpoznanych pacjentów nazywa się late presenters. Terapie cART (combined antiretroviral therapy) zapewniają podstawowy cel leczenia, jakim jest supresja wiremii HIV, czyli sytuacja, w której materiał genetyczny wirusa jest niewykrywalny w surowicy leczonego pacjenta.

W styczniu 2008 r. opublikowano przełomowe oświadczenie poparte badaniami, znane jako „Swiss Statement”. Zapewniono w nim, że osoby leczone cART, które osiągnęły stałą supresję wiremii we krwi (czyli w ciągu 6 ostatnich miesięcy miały dwukrotnie niewykrywalny poziom wirusa), nie są zakaźne, nawet drogą kontaktów seksualnych. Stąd nazwa światowych akcji promujących tę wiedzę: Undetectable = Untransmittable. W Polsce kampania ta widoczna była pod hasłem „Niewykrywalny = Niezakażalny”. Ustalenia zawarte w „Swiss Statement” umożliwiły uprawianie seksu bez prezerwatywy ze stałym seronegatywnym partnerem, bez ryzyka zakażenia HIV. Dzięki tej wiedzy skutecznie leczeni partnerzy HIV dodatni mogą starać się ze swoimi niezakażonymi partnerami o dzieci w sposób naturalny ^{4, 5} .

Jedną z dróg przenoszenia HIV stanowią kontakty seksualne, zarówno waginalne, jak i analne – wirus znajduje się we krwi, wydzielinie pochwowej i spermie. Najbardziej zakaźnym materiałem jest krew.

Spośród kontaktów seksualnych najwyższym ryzykiem zakażenia obarczone są stosunki analne, receptywne bez względu na płeć. Stosunki oralne niosą za sobą niskie ryzyko zakażenia HIV, ale nie jest ono równe zeru ze względu na możliwość wniknięcia wirusa przez uszkodzoną śluzówkę jamy ustnej, zarówno przez kontakt z nasieniem, jak i z krwią osoby zakażonej.

Fazy zakażenia HIV

Zakażenie HIV dzieli się na trzy fazy:

I Ostra faza z chorobą retrowirusową

II Okres bezobjawowego zakażenia HIV – trwa od 8 do 10 lat

III AIDS – zespół nabytego niedoboru odporności.

Faza I

Objawy ostrej choroby retrowirusowej występują u 40-90% pacjentów po 2-6 tygodniach od ekspozycji, jednak ze względu na ich niską specyficzność tylko około 1% lekarzy wiąże je z wczesnym zakażeniem HIV. Do najczęstszych objawów należą:

• gorączka (80-90%)

• zmęczenie (70-90%)

• zapalenie gardła (50-70%)

• utrata masy ciała (50%)

• nocne poty (50%)

• limfadenopatia (40-70%)

• artralgia lub mialgia (50-70%)

• wysypka (40-80%)

• nudności, wymioty, biegunka (50%).

Wysypka ma charakter plamisto-grudkowy i zwykle obejmuje tułów. W przypadku różnicowania wysypek o nieznanej etiologii należy wykluczyć ostrą chorobę retrowirusową, wykonując test IV generacji i biorąc pod uwagę konieczność powtórzenia go po kilku tygodniach w uzasadnionych przypadkach (ryzykowne zachowania w wywiadzie). Test IV generacji wykrywa antygen p24 po 2-3 tygodniach od zakażenia, a przeciwciała anty-HIV po 4-12 tygodniach. W trakcie ostrej choroby retrowirusowej w badaniach laboratoryjnych obserwuje się:

• małopłytkowość

• niedokrwistość

• wzrost aktywności aminotransferaz

• wysokie wartości OB.

Objawy ostrej choroby retrowirusowej ustępują samoistnie najczęściej po mniej więcej 2 tygodniach. Okres ten charakteryzuje się obecnością wysokiej wiremii HIV we krwi i płynach ustrojowych. Liczba kopii HIV RNA może sięgać kilku milionów w 1 ml krwi. Podobna lub wyższa wiremia pojawia się w okresie AIDS.

Faza II

Okres bezobjawowy to, pod względem epidemiologicznym, czas nieświadomego zakażania. Pod koniec tego okresu mogą pojawić się choroby wskazujące na obniżenie odporności komórkowej związane ze spadkiem liczby limfocytów T CD-4 niszczonych przez HIV. Należą do nich:

• półpasiec obejmujący więcej niż 1 dermatom lub występujący po raz kolejny

• nawracająca opryszczka wargowa (również rozsiana)

• kandydoza jamy ustnej i pochwy

• listerioza

• leukoplakia włochata

• dysplazja szyjki macicy i rak przedinwazyjny szyjki macicy

• samoistna plamica małopłytkowa

• neuropatia obwodowa

• zapalenie narządów miednicy mniejszej

• pneumokokowe zapalenie płuc

• gorączka lub biegunka utrzymująca się przez wiele tygodni

• bakteriemia spowodowana zakażeniem pałeczkami Salmonella

• Angiomatosis bacillaris – rozwija się wskutek zakażenia Bartonella henselae, na skórze pojawiają się płasko-wyniosłe ogniska barwy ciemnoczerwonej mogące przypominać mięsaka Kaposiego.

Pojawienie się tych chorób w połączeniu z wywiadem powinno skłonić lekarza do wykonania testu przesiewowego w celu wykluczenia zakażenia HIV.

Faza III

Zespół nabytego niedoboru odporności. Pełnoobjawowy AIDS występuje, gdy liczba limfocytów T CD-4 zmniejszy się poniżej wartości zapewniającej immunologiczną kontrolę zakażeń i nowotworów (<200 k/µl). W tym okresie wartości wiremii są najwyższe w przebiegu całej choroby i osiągają nawet do kilkunastu milionów kopii w 1 ml krwi.

W tym okresie pojawiają się choroby – nowotwory i zakażenia oportunistyczne, nazywane chorobami wskaźnikowymi AIDS, które bez leczenia cART stanowią przyczynę zgonu.

Należą do nich:

• zakażenia bakteryjne, mnogie lub nawracające

• kandydoza oskrzeli, tchawicy i płuc

• kandydoza przełyku

• pneumocystozowe zapalenie płuc (Pneumocystis jiroveci)

• nawracające zapalenia płuc

• gruźlica płucna i pozapłucna (Mycobacterium tuberculosis)

• mykobakterioza – zakażenie rozsiane lub pozapłucne Mycobacterium avium complex lub kansasii i inne

• kokcydioidomykoza rozsiana lub pozapłucna

• kryptokokoza pozapłucna

• kryptosporydioza przewlekła jelitowa

• choroba cytomegalowirusowa

• cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki (nieleczone prowadzi do ślepoty)

• histoplazmoza rozsiana lub pozapłucna

• izosporydioza przewlekła jelitowa

• nawracająca posocznica salmonellozowa

• zakażenie HSV: przewlekłe owrzodzenia, zapalenia oskrzeli, płuc lub przełyku

• rak szyjki macicy inwazyjny

• chłoniak Burkitta

• chłoniak immunoblastyczny

• pierwotny chłoniak mózgu

• mięsak Kaposiego (ryc. 1-3)

• postępująca wieloogniskowa encefalopatia

• encefalopatia związana z zakażeniem HIV

• toksoplazmoza OUN

• zespół wyniszczenia spowodowany zakażeniem HIV.

Niektóre z chorób wskaźnikowych AIDS mają skrajnie niepomyślne rokowanie. Należą do nich postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML – progressive multifocal leukoencephalitis) oraz chłoniaki (np. pierwotny mózgu). Średni czas przeżycia po rozpoznaniu PML wynosi od trzech do dziesięciu miesięcy. W przypadku zaprzestania przez pacjenta przyjmowania cART, pomimo osiągniętej dotychczas poprawy klinicznej i immunologicznej, dochodzi do szybkiego niszczenia populacji limfocytów CD-4, pogorszenia stanu pacjenta i niejednokrotnie jego zgonu. Przyczyny przerwania terapii są różne: od depresji, buntu nastolatków wobec ciągłego brania leków, przedłużonego pobytu za granicą z brakiem dostępu do bezpłatnego leczenia po ciąg alkoholowy, narkotykowy lub rozwój choroby psychicznej.

Osobom podejmującym ryzykowne zachowania seksualne (seks bez prezerwatywy z partnerem o nieznanym statusie serologicznym HIV i z innymi STI, uprawienie seksu pod wpływem substancji psychoaktywnych) zaleca się regularne badanie w kierunku HIV, kiły, HCV co 3 miesiące, co daje szanse na szybkie wykrycie tych chorób i podjęcie terapii. Według raportu o seksualności Polaków prof. Zbigniewa Izdebskiego z 2011 r., w kierunku HIV badało się kiedykolwiek w życiu jedynie ok. 9% populacji kraju (z kobietami w ciąży włącznie).

HIV – profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP)

Nową, farmakologiczną formą zapobiegania zakażeniu HIV jest profilaktyka przedeskspozycyjna (PrEP – pre-exposure prophylaxis). Polega ona na stosowaniu leków antyretrowirusowych u aktywnych seksualnie osób niezakażonych HIV, w celu uniknięcia tego zakażenia. Terapię PrEP cechuje wysoka skuteczność, a prawidłowo stosowana zmniejsza ryzyko nabycia HIV prawie do zera ⁶ . Gdy osoba niezakażona HIV przyjmuje PrEP, replikacja wnikającego wirusa staje się niemożliwa.

Profilaktyka przedekspozycyjna powinna być stosowana u osób o zwiększonym ryzyku zakażenia HIV:

• mających liczne niezabezpieczone prezerwatywami kontakty seksualne

• gdy przebyły inne choroby przenoszone drogą płciową

• odbywających stosunki seksualne pod wpływem substancji psychoaktywnych

• przyjmujących dożylnie narkotyki

• świadczących usługi seksualne.

Warunkiem rozpoczęcia PrEP jest wykluczenie zakażenia HIV oraz innych chorób przenoszonych drogą płciową (w tym HBV – hepatitis B virus i HCV – hepatitis C virus) oraz oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi (leki potencjalnie nefrotoksyczne).

W PrEP stosowane są dwa leki antyretrowirusowe (a nie trzy, jak w przypadku profilaktyki poekspozycyjnej): tenofowir disoproksyl (TDF) z emtrycytabiną (FTC) w postaci tabletki, którą w schemacie ciągłym przyjmuje się raz dziennie. Dane z badań klinicznych wskazują, że ochronę dla receptywnych kontaktów analnych osiąga się po 7 dniach stosowania leków, natomiast dla receptywnych kontaktów waginalnych po 20 dniach. Jest to związane z różnicą w czasie potrzebnym do osiągnięcia ochronnego stężenia tenofowiru w śluzowce pochwy i odbytnicy. Stężenie tenofowiru jest 10-krotnie wyższe w śluzówce odbytnicy w porównaniu ze śluzówką pochwy ⁷ . W przypadku MSM ciągłą terapię PrEP można rozpocząć od 2 tabletek na 2-24 godz. przed stosunkiem, uzyskując już ochronę, a następnie kontynuować podawanie 1 tabletki dziennie. W celu zakończenia PrEP zleca się przyjmowanie TDF/FTC 1 x 1 tabletkę dziennie przez minimum 2 dni po ostatnim ryzykownym kontakcie. PrEP można stosować również doraźnie według określonego schematu. Dotyczy on MSM (2 tabletki TDF/FTC na 2-24 godz. przed stosunkiem, następnie 1 tabletkę TDF/FTC 24 godz. po pierwszej dawce, a następnie 1 tabletkę 48 godz. po pierwszej dawce).

Rekomenduje się stosowanie tego rodzaju profilaktyki wraz z prezerwatywą, gdyż PrEP chroni tylko przed zakażeniem HIV. W ciągu kilku lat stosowania PrEP w obserwowanych populacjach MSM wyraźnie zmniejszyła się (nawet o 1/3) liczba nowych zakażeń HIV w skali roku, jednak w związku z nagminnym niestosowaniem prezerwatyw podczas licznych stosunków płciowych u osób stosujących PrEP, doszło do wzrostu zapadalności na inne STI – zjawisko to dotyczy głównie kiły i HCV.

Zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV)

Epidemiologia i drogi zakażenia HCV

Do niedawna uważało się, że wirus zapalenia wątroby typu C rzadko przenosi się drogą kontaktów seksualnych. Zarówno w spermie, wydzielinie pochwowej, jak i ślinie liczba kopii wirusa jest niewielka. W badaniach ponad 500 osób z obecnością przeciwciał anty-HCV, niezakażonych HIV w długoterminowej obserwacji z ich niezakażonymi HCV heteroseksualnymi partnerami wykazano niskie ryzyko transmisji HCV drogą płciową. Dochodziło do przeniesienia zakażenia z częstością szacowaną na 0,07% rocznie, bez związku z typem praktyk seksualnych ⁸ . Od kilku lat zaczęto gromadzić dane epidemiologiczne, które wskazują na problem przenoszenia zakażenia HCV drogą kontaktów seksualnych wśród MSM.

Do praktyk zwiększających ryzyko transmisji zakażeń należą:

• receptywny seks analny bez prezerwatywy

• niezabezpieczony fisting analny

• dzielenie się zabawkami do seksu analnego

• chemsex i slamsex

• seks grupowy.

Do zakażeń dochodzi poprzez błonę śluzową odbytnicy, a także bezpośredni kontakt krwi z krwią podczas kontaktów analnych. Wydaje się, że komórki dendrytyczne obecne w błonach śluzowych (zwłaszcza odbytnicy) uczestniczą w wychwytywaniu wirionów HCV, następnie transportują je do węzłów chłonnych i przekazują limfocytom. Stamtąd HCV jest przenoszony do krwiobiegu i ostatecznie zakaża narządy docelowe, w tym wątrobę. Wśród biologicznych czynników mogących zwiększać ryzyko zakażania drogą płciową HCV wymienia się: koinfekcje innymi STI, zakażenie HIV-1, zwłaszcza z niskim poziomem limfocytów T CD-4 i wysokim HIV RNA. Kolejnym wyzwaniem stają się reinfekcje HCV, najczęstsze u MSM z koinfekcją HIV ⁹ . Podobnie jak w przypadku innych STI, najważniejsze są badania przesiewowe wykrywające zakażenie HCV i wdrożenie doustnej terapii DAA (Direct Acting Antiviral).

Kiła wczesna i późna

Kiła jest chorobą wywoływaną przez bakterię – krętek blady (Treponema pallidum subsp. pallidum). Do zakażenia dochodzi przez kontakty seksualne lub, zdecydowanie rzadziej, wskutek przetoczenia krwi i produktów krwiopochodnych albo w mechanizmie infekcji zstępującej – kiła wrodzona.

Chorobę można podzielić ze względu na czas, który upłynął od zakażenia, na kilka okresów. Kiła wczesna obejmuje pierwszy rok od zakażenia. W obrębie kiły wczesnej rozpoznajemy kiłę I i II okresu oraz kiłę utajoną wczesną. Jeśli od zakażenia upłynął rok, chorobę klasyfikujemy jako kiłę późną – obejmuje ona okres kiły utajonej późnej oraz kiły III okresu.

Kiła I okresu trwa od pojawienia się objawu pierwotnego, którym jest niebolesne, najczęściej pojedyncze owrzodzenie, występujące w miejscu wniknięcia krętka do organizmu. Owrzodzeniu towarzyszy powiększenie lokalnych węzłów chłonnych, które również są niebolesne. Zmiany goją się zwykle w ciągu 2-6 tygodni, niepozostawiając blizny.

Dla kiły II okresu charakterystyczna jest osutka skórna, początkowo najczęściej plamista, następnie również grudkowa, obejmująca głównie boczne powierzchnie tułowia, oraz zmiany plamisto-grudkowe dłoni i podeszew stóp. Osutce mogą towarzyszyć: gorączka, złe samopoczucie i objawy grypopodobne, co wynika z krwiopochodnego rozsiewu krętków. Opisane są również przypadki kiły II okresu imitującej łuszczycę, przyłuszczycę, łupież różowy Giberta, liszaj płaski.

Kiła III okresu występuje po kilku latach od infekcji, a jej objawy są wynikiem zmian narządowych wywołanych przez krętki blade. Obejmuje kiłę kilakowatą oraz kiłę układu krążenia. Oddzielnym zagadnieniem jest kiła ośrodkowego układu nerwowego, która może wystąpić na każdym etapie choroby.

Kiła wrodzona to postać zakażenia przeniesionego na płód przez matkę. Mimo wprowadzenia obowiązkowych testów przesiewowych u kobiet w ciąży, w ostatnim czasie ponownie wzrasta ilość przypadków kiły wrodzonej ³ .

Infekcje Chlamydia trachomatis

Infekcje Chlamydia trachomatis stanowią najczęściej występującą chorobę przenoszoną drogą płciową. Mogą współistnieć z zakażeniem rzeżączką w 10% do 40% przypadków. Zakażenie jest często bezobjawowe lub objawy są niecharakterystyczne. Do zakażenia dochodzi drogą kontaktów seksualnych, ostatnio obserwuje się większą ilość infekcji w obrębie odbytu – 8,9% w populacji MSM, częstość występowania zakażenia gardła oszacowano w grupie MSM na 1,7% ^{2, 10} .

Rzeżączka

Rzeżączka wywoływana przez dwoinkę rzeżączki Neisseria gonorrhoeae jest drugą co do częstości chorobą przenoszoną drogą płciową. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą kontaktów seksualnych, możliwe jest też zakażenie dziecka od matki w trakcie porodu. W większości przypadków rzeżączka u kobiet jest bezobjawowa lub objawy infekcji są niespecyficzne: upławy, bóle w podbrzuszu, objawy dyzuryczne i nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych. Przebieg bezobjawowy i skąpoobjawowy przyczynia się do rozpowszechnienia infekcji. U mężczyzn choroba najczęściej przebiega z gorączką, złym samopoczuciem i obfitym śluzowo-ropnym lub ropnym wyciekiem z cewki moczowej. Poważnym problemem staje się narastająca oporność bakterii na antybiotyki, przez co terapia rzeżączki staje się wyzwaniem ^{1, 2, 10, 11} .

Podsumowanie

Kluczowe jest szerokie stosowanie badań przesiewowych w celu ograniczenia szerzenia się infekcji w populacjach podwyższonego ryzyka. WHO zaleca wykonywanie testów opartych na amplifikacji kwasów nukleinowych – NAAT zarówno w przypadku rzeżączki, jak i infekcji Chlamydia trachomatis. WHO ustanowiła jako cel redukcję ilości zakażeń przenoszonych drogą płciową o 90% do roku 2030 w stosunku do roku 2016 ¹ .

Wyraźny spadek liczby nowych zakażeń HIV wśród stosujących profilaktykę przedekspozycyjną wyznaczył nowy obszar poszukiwań w terapii infekcji przenoszonych drogą płciową. Obecnie nie dysponujemy szczepieniami chroniącymi przed bakteryjnymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, natomiast nie ustają poszukiwania najlepszej metody immunizacji. W literaturze pojawiają się także pierwsze obiecujące doniesienia o skuteczności stosowania profilaktyki przeciw bakteryjnym STI z zastosowaniem doksycykliny. Oczekujemy na dokładne dane dotyczące bezpieczeństwa, dawkowania, optymalnego protokołu oraz długotrwałej skuteczności i wpływu na oporność bakterii ¹² .

W przeciwwadze do osiągnięć w zakresie diagnostyki i terapii STI stoją zmieniające się wzorce zachowań seksualnych, chemsex, ignorowanie zasad bezpiecznego seksu w związku z pojawieniem się PrEP. Są one odpowiedzialne za utrzymującą się wysoką populacyjną transmisję chorób przenoszonych drogą płciową i nadal stanowią wyzwanie w codziennej praktyce lekarskiej.