Co znajdziesz w artykule?

Rozwój badań naukowych pozwala sądzić, że już w niedługiej przyszłości neuroobrazowanie umożliwi postawienie właściwej diagnozy np. schizofrenii, choroby afektywnej dwubiegunowej, a może nawet i osobowości antysocjalnej? Coraz większe znaczenie badacze przypisują możliwości obserwowania zmian, jakie zachodzą w strukturach mózgowych po stosowaniu farmakoterapii. Poniższy artykuł przedstawia przegląd informacji na temat wpływu leków przeciwpsychotycznych na mózg i propozycje neuroobrazowych markerów odpowiedzi na leki.

Komórkowe mechanizmy wpływu leków na mózg

1. Stymulacja ścieżek zaangażowanych w plastyczność komórkową.
2. Działanie neuroprotekcyjne poprzez wzrost czynników neurotroficznych.
3. Inne wytłumaczenie wiąże się z redukcją funkcji receptora glutaminergicznego NMDA w schizofrenii, co powoduje „odblokowanie” glutaminianu i uruchamia jego neurotoksyczne działanie w obwodach korowo-limbicznych. Neuroleptyki atypowe mogą działać ochronnie przeciw ekscytotoksycznemu działaniu glutaminianu.[20,21]

Mechanizmy wpływu leczenia antypsychotycznego na poziom NAA i Glx

Wydaje się, że ma to związek z oddziaływaniem na układ glutaminergiczny. Stężenie NAA jest najwyższe w neuronach glutaminergicznych, a synteza NAA w mitochondriach zależy m.in. od glutaminianu. W związku z tym zmiany w układzie glutaminergicznym mogą wpływać na syntezę i koncentrację NAA. Leki neuroleptyczne wpływają na układ glutaminergiczny w pośredni sposób, modyfikując działanie jego receptorów i stymulując uwalnianie glutaminianu w prążkowiu, obszarze, który otrzymuje glutaminergiczne przekaźnictwo z kory czołowej. Leki atypowe mogą hamować postępujące zmniejszenie objętości istoty szarej, prawdopodobnie łączące się z patofizjologią leżącą u podłoża procesu chorobowego, w związku z tym mogą mieć też wpływ na poziom NAA poprzez działanie neuroprotekcyjne.[22]

Spis treści

Prześwietlić mózg

Diagnostyka zaburzeń psychicznych opiera się przede wszystkim na badaniu przedmiotowym – tzn. wywiadzie i ustrukturyzowanej rozmowie, a z tzw. badań dodatkowych pomocna jest zazwyczaj ocena psychologiczna. Brakuje możliwości oceny biomarkerów choroby psychicznej. Niewątpliwie szansa potwierdzenia rozpoznania konkretnym, wymiernym badaniem rozwiązałaby wiele problemów diagnostycznych.

Badania neuroobrazowe mają coraz większe znaczenie w diagnostyce zaburzeń psychicznych.

Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny są aktualnie niezbędne do rozpoznania otępienia, ale w przypadku innych chorób psychicznych czy zaburzeń osobowości niestety nadal jeszcze nie potrafimy postawić konkretnej diagnozy na podstawie badania neuroobrazowego.

Problem właściwej diagnozy i oceny funkcjonowania mózgu danej osoby jest niezwykle istotny także w orzecznictwie sądowo-psychiatrycznym. Wiele razy chcielibyśmy „prześwietlić” mózg osoby badanej, żeby tak naprawdę „zobaczyć”, co dzieje się wewnątrz.

Ostatnie doniesienia podkreślają jeszcze jedną funkcję badań neuroobrazowych w psychiatrii – badania te mają coraz większe znaczenie w analizowaniu wpływu leczenia na mózg, a także, co nawet bardziej istotne, w prognozowaniu wyników leczenia. Te dwa problemy są ze sobą powiązane. To, jak leczenie np. przeciwpsychotyczne modyfikuje strukturę i funkcjonowanie mózgu, daje podstawę do badań w kierunku biomarkerów lepszej lub gorszej reakcji na leczenie. Jest to część aktualnej dziedziny tzw. medycyny spersonalizowanej, pozwalającej w przyszłości dobrać konkretne leczenie do konkretnego pacjenta.

Jak leki przeciwpsychotyczne wpływają na mózg?

Pierwsze obserwacje dotyczyły wpływu leków klasycznych przeciwpsychotycznych na jądra podstawy. Lang i wsp. (2004) potwierdzili poprzednie doniesienia (z badań post mortem) świadczące o tym, że jądra podstawy u pacjentów przyjmujących leki klasyczne są powiększone w porównaniu z osobami z grupy kontrolnej. 1 Dalsze prace potwierdziły różnice między lekami klasycznymi i atypowymi – działanie leków klasycznych wiąże się z reguły ze zwiększeniem objętości jąder podstawy, a leków atypowych – ze zmniejszeniem, chociaż nie zawsze. 2, 3

Badania neuroobrazowe trwające przez kolejne dekady potwierdziły, że leki przeciwpsychotyczne mogą modyfikować różne struktury mózgu.

Dotyczy to m.in.:

  • hipokampa,
  • wyspy,
  • wzgórza,
  • przedniego zakrętu obręczy.


Badanie Chakos i wsp. (2005) wykazało, że objętość hipokampa była mniejsza wśród chorych z rozpoznaniem wczesnej schizofrenii, natomiast u osób leczonych lekami atypowymi objętość ta była większa w porównaniu z osobami leczonymi lekami typowymi. 4

Większa ekspozycja na leki – głównie klasyczne – była związana z powiększeniem objętości wyspy w grupie pacjentów chorujących przewlekle. 5

Również po dość krótkim okresie leczenia (osiem tygodni, różne leki) obserwowano powiększenie objętości wzgórza. 6

W badaniu przekrojowym w grupie pacjentów leczonych lekami klasycznymi Kopelman i wsp. (2005) zaobserwowali powiększenie „grubości” przedniego zakrętu obręczy, natomiast w badaniu follow-up po dwóch-trzech latach obserwacji w grupie osób z pierwszym epizodem choroby, leczonych różnymi lekami obserwowano korelację zwiększonej objętości przedniego zakrętu obręczy ze zwiększoną ekspozycją na leki typowe, co wiązało się z poprawą objawową. 7, 8

Wiele danych wskazuje na to, że leki przeciwpsychotyczne mogą oddziaływać na:

  • istotę szarą mózgu,
  • istotę białą mózgu.


Obserwowano m.in. zwiększenie objętości istoty szarej po lekach atypowych. 9 Stwierdzano także, że leczenie rysperydonem i klozapiną może być związane ze zwiększeniem objętości istoty szarej płatów ciemieniowych i potylicznych, dodatkowo w grupie osób leczonych klozapiną obserwowano to zjawisko w płatach czołowych, a po leczeniu rysperydonem wykazano powiększenie w zakresie istoty szarej zakrętów skroniowych górnego i środkowego. 10, 11

W często cytowanym badaniu Liebermann i wsp. stwierdzili w dwuletniej obserwacji postępujące zmniejszenie objętości istoty szarej mózgu w grupie pacjentów przyjmujących haloperydol, podczas gdy takich zmian nie obserwowano u pacjentów przyjmujących olanzapinę. 12

Thompson i wsp. (2009) w ciągu 12 miesięcy w grupie leczonej haloperydolem obserwowali postępującą utratę istoty szarej, początkowo w obszarach ciemieniowych i skroniowych, z czasem rozciągającą się w kierunku obszarów czołowych, a w grupie leczonej olanzapiną również stwierdzano redukcję istoty szarej, ale w mniejszym nasileniu, różnice były widoczne najbardziej w obszarach czołowych. 13

Leki atypowe mogą również powodować zmiany w zakresie istoty białej, np. powiększenie objętości istoty białej płatów czołowych, co może być związane ze zmianami w obrębie mieliny, a także zwiększenie objętości istoty białej w przedniej okolicy torebki wewnętrznej i w jądrach podstawy. 14, 15 Z drugiej strony w długotrwałej obserwacji pacjentów ze schizofrenią stwierdzono, że większa ekspozycja na leki przeciwpsychotyczne jest związana z subtelną redukcją objętości całego mózgu, istoty szarej i białej. 16 Pięcioletnia obserwacja pacjentów leczonych m.in. olanzapiną i klozapiną wykazała, że leki te ograniczają postępującą utratę istoty szarej w płatach czołowych i skroniowych. 17 W badaniu przekrojowym grupy pacjentów z przewlekłą schizofrenią większa ekspozycja na leki typowe korelowała z większą objętością zakrętu obręczy, natomiast jeśli chodzi o leki atypowe – większa ekspozycja korelowała z większą objętością wzgórza. 18

Metaanaliza z 2012 wykazała, że wśród osób z pierwszym epizodem schizofrenii obserwuje się postępującą utratę istoty szarej, szczególnie w płatach czołowych, skroniowych i ciemieniowych, a leki atypowe hamowały to zjawisko. 19

W literaturze analizowane są możliwe mechanizmy działania leków przeciwpsychotycznych na zmiany strukturalne mózgu.

Powiększenie objętości jądra ogoniastego po neuroleptykach typowych może być wynikiem zmian ultrastrukturalnych w neuronach prążkowia i zaburzeń w morfologii dendrytów korowych. 12

Zmiany w jądrach podstawy po lekach mogą także wiązać się ze zwiększeniem przepływu krwi lub proliferacją receptorów – zwiększeniem ich gęstości lub wielkości, a także ze zmianami w zakresie aktywacji, regeneracji, hipertrofii czy też liczby synaps. 20

Badania spektroskopii protonowej MR i badania funkcjonalne

Spektroskopia protonowa rezonansu magnetycznego (1HMRS)

Spektroskopia rezonansu magnetycznego (MR) jest metodą pozwalającą na przeprowadzenie analizy składu chemicznego tkanki mózgowej. Najbardziej rozpowszechniona jest spektroskopia protonowa (wykorzystująca rezonans jąder wodoru). Najczęściej stosowana jest metoda pojedynczego voxela – czyli obszaru badanego, będącego sześcianem o objętości od 1 cm 3 do 8 cm 3 . Voxel może być zlokalizowany w różnych obszarach mózgu, w zależności od potrzeby.

W spektroskopii protonowej obserwuje się głównie widma pochodzące z grup N-acetylowych, przede wszystkim:

  • NAA (N-acetyloasparaginian),
  • choliny,
  • kreatyny lub fosfokreatyny,
  • mioinozytolu (mI),
  • kompleksu Glx – glutaminian-glutamina,
  • glutaminy (Gln),
  • glutaminianu (Glu),
  • GABA.


NAA występuje w stężeniu 10 μmol/g, prawie wyłącznie w OUN, to drugi w kolejności aminokwas pobudzający (po glutaminianie) i jest uważany za marker żywotności neuronów. Obniżenie zawartości NAA może wskazywać na utratę neuronów w badanym obszarze.

Sygnał choliny (Cho) pochodzi głównie ze składników błonowego metabolizmu fosfolipidowego. Wzrasta on w stanach, w których występuje rozpad mieliny lub proliferacja gleju, a także w stanach neurodegeneracji.

Mioinozytol odgrywa rolę w osmoregulacji i przekaźnictwie wewnątrzkomórkowym, uważany jest za marker glejowy (występuje w astrocytach).

W paśmie Glx dominuje sygnał glutaminianu. Glutaminian to aminokwas pobudzający w OUN, a glutamina odgrywa rolę głównie jako jego prekursor. Aktualnie za pomocą nowoczesnych aparatów (o mocy trzech tesli i więcej) możliwe jest rozróżnienie sygnału glutaminianu i glutaminy i analizowanie stężenia tych związków oddzielnie. Zmiany stężenia glutaminianów wiążą się z neurotoksycznością i neurodegeneracją w zaburzeniach psychicznych. 22

Najczęściej obserwowano obniżenie zawartości NAA w różnych okolicach i zmiany w zakresie glutaminianów – z reguły na początku choroby podwyższenie, potem obniżenie zawartości glutaminianów. Leki przeciwpsychotyczne mogą wpływać na zmiany tych wskaźników najprawdopodobniej poprzez działanie neuroprotekcyjne. Najczęściej obserwowano podwyższenie poziomu NAA lub obniżenie poziomu glutaminianów po leczeniu, zwłaszcza lekami atypowymi.

Funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI)

Funkcjonalny rezonans magnetyczny jest metodą, za pomocą której mierzony jest wzrost przepływu krwi i utlenowania aktywnej okolicy mózgu. Podczas aktywności komórek nerwowych zwiększa się ich zapotrzebowanie na tlen i nasila się produkcja dwutlenku węgla, co można zaobserwować i zanalizować. Wzrost aktywności danego rejonu mierzy się za pomocą odpowiedzi BOLD (blood oxygenation level dependent), która określa zależność intensywności sygnału MRI od poziomu natlenienia krwi. Badanie to można wykonywać w spoczynku, ale też w stanie wzmożonej aktywności, np. podczas wykonywania testów angażujących funkcje poznawcze czy emocje. 23

Jak dotąd w literaturze nie opublikowano wielu badań dotyczących ewentualnego oddziaływania leków przeciwpsychotycznych na funkcjonowanie mózgu oceniane za pomocą fMRI.

Większość badań wykazuje podwyższenie aktywacji po lekach II generacji w grzbietowo-bocznej korze przedczołowej. 24, 25 W metaanalizie z 2013 roku również potwierdzono, że leki atypowe mogą powodować podwyższenie aktywacji w określonych obszarach mózgu (najczęściej płaty czołowe i przedni zakręt obręczy) w trakcie wykonywania testów neuropsychologicznych. 26 W sumie jednak badań jest niewiele i są bardzo trudne do wykonania, na wyniki wpływa wiele różnych czynników, co powoduje, że wnioski są raczej niejednoznaczne. 26, 27

Podsumowując, nieliczne i niejednoznaczne badania fMRI mogą wskazywać na korzystne działanie leków atypowych na funkcjonowanie mózgu w schizofrenii poprzez zwiększenie aktywacji, szczególnie w trakcie wykonywania zadań poznawczych, co niekoniecznie jednak koreluje z poprawą objawową. 26

Neuroobrazowe markery odpowiedzi na leczenie przeciwpsychotyczne

Poszukiwanie markerów odpowiedzi na leczenie pozwalających przewidywać reakcję na leki przeciwpsychotyczne i funkcjonowanie pacjentów jest aktualnie bardzo obiecującą dziedziną badań. Neuroobrazowanie, szczególnie w powiązaniu z innymi wskaźnikami (np. zapalnymi, hormonalnymi), może tu być niezwykle pomocne. 28, 29

Jedna z najnowszych metaanaliz (obejmująca 11 badań) wskazuje, że zmiany neuroanatomiczne w korowych środkowych obszarach skroniowych i obszarach przedczołowych, a także zaburzenia w połączeniach między tymi obszarami a strukturami podkorowymi są ważnymi markerami zaburzeń funkcjonowania i odpowiedzi na leczenie w ciągu pierwszych 12 miesięcy choroby. 28 Grubość kory mózgowej, szczególnie w okolicach skroniowych, potylicznych i większa asymetria korowa okolic czołowych może być związana z lepszą i szybszą odpowiedzią na 16-tygodniowe leczenie lekami atypowymi w pierwszym epizodzie schizofrenii. 30 Badań tych jednak jest niewiele, są również trudne do „przetłumaczenia” na codzienny język praktyka.

Najbardziej interesujące markery to wskaźniki uzyskane metodą spektroskopii protonowej rezonansu magnetycznego. W kilku badaniach potwierdzono, że poziom glutaminianu oceniany w grupie osób z pierwszym epizodem lub w grupie ryzyka miał związek z późniejszym funkcjonowaniem pacjentów i odpowiedzią na leczenie. Wyniki są jednak niejednoznaczne, obserwowano, że podwyższony wyjściowy poziom glutaminianu występuje u osób z gorszym poziomem funkcjonowania po zastosowanym leczeniu (zakręt obręczy – pierwszy epizod psychozy; płat czołowy – przewlekła schizofrenia). 31, 32 Z drugiej strony w grupie osób z grupy ryzyka zachorowania na schizofrenię niższy poziom glutaminianu we wzgórzu wiązał się z gorszym funkcjonowaniem po 18 miesiącach. 33, 34

NAA również może być dość dobrym wskaźnikiem odpowiedzi na leczenie – wyższy poziom NAA w hipokampie wiązał się z lepszą odpowiedzią na leczenie antypsychotyczne (trzy miesiące) w grupie osób z pierwszym epizodem psychozy. 35 Zmiany w układzie glutaminergicznym mogą sugerować, że należy wcześniej zastosować leki działające właśnie poprzez ten układ, czyli np. klozapinę, co może mieć ważne implikacje praktyczne.

Podsumowanie

Poszukiwanie neuroobrazowych markerów lepszej odpowiedzi na leczenie może już w najbliższej przyszłości być użyteczne w codziennej praktyce. Aktualnie doświadczenie kliniczne, poparte kilkoma (jak dotąd) doniesieniami, może wskazywać, że wykonanie badania rezonansu magnetycznego mózgu na początku choroby może pokazać, jak będzie przebiegała choroba i leczenie w przyszłości. 28 Dane, które przemawiać mogą za gorszym rokowaniem, to np. powiększenie komór bocznych czy tzw. zaniki korowe opisywane rutynowo w badaniach, a odzwierciedlające zmiany neuroanatomiczne w określonych obszarach. Dane te można starać się interpretować już teraz, są dostępne i możliwe do uzyskania, mogą być kluczowe w planowaniu terapii, np. wcześniejsze zastosowanie klozapiny, stosowanie leków działających neuroprotekcyjnie (np. lit czy lamotrygina, chociaż możliwości te należy traktować ostrożnie). Dlatego tak ważne jest wykonanie podstawowego badania MRI w każdym przypadku pierwszego epizodu psychozy.

Piśmiennictwo
  1. 1. Lang DJ, Kopala LC, Vandorpe RA, Rui C. Reduced Basal Ganglia Volumes After switching to Olanzapine in Chronically Treated Patients With Schizophrenia. Am J Psychiatry 2004; 161:1829-37
  2. 2. Crespo-Facorro B, Roiz-Santianez R, Perez-Iglesias R et al. Effect of antipsychotic drugs on brain morphometry. A randomized controlled one-year follow-up study of haloperidol, risperidone and olanzapine. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 2008 Dec 12; 32(8):1936-43
  3. 3. Ebdrup BH, Skimminge A, Rasmussen H et al. Progressive striatal and hippocampal volume loss in initially antipsychotic-naive, first-episodes chizophrenia patients treated with quetiapine: relationship to dose and symptoms. Int J Neuropsychopharmacol 2011 Feb; 14(1):69-82
  4. 4. Chakos MH, Schobel SA, Gu H et al. Duration of illness and treatment effects on hippocampal volume in male patients with schizophrenia. Br J Psychiatry 2005; 186:24-31
  5. 5. Pressler M, Nopoulos P, Ho BC, Andreasen NC. Insular cortex abnormalities in schizophrenia: Relationship to symptoms and typical neuroleptic exposure. Biol Psychiatry 2005 Feb 15; 57(4):394-8
  6. 6. Deng MY, Gráinne M. McAlonan, Charlton Cheung et al. A naturalistic study of grey matter volume increase after early treatment in anti-psychotic naïve, newly diagnosed schizophrenia. Psychopharmacology, October 2009, Volume 206, Issue 3, 437-46
  7. 7. Kopelman A, Andreasen NC, Nopoulos P. Morphology of the anterior cingulate gyrus in patients with schizophrenia: relationship to typical neuroleptic exposure. Am J Psychiatry 2005 Oct; 162(10):1872-8
  8. 8. McCormick L, Decker L, Nopoulos P et al. Effects of atypical and typical neuroleptics on anterior cingulate volume in schizophrenia. Schizophr Res 2005 Dec 1; 80(1):73-84
  9. 9. Garver DL, Holcomb JA, Christensen JD. Cerebral Cortical Gray Expansion Associated with Two Second Generation Antipsychotics. Biol Psychiatry 2005; 58:62-6
  10. 10. Molina V, Reig S, Sanz J et al. Increase in gray matter and decrease in white matter volumes in the cortex during treatment with atypical neuroleptics in schizophrenia. Schizophr Res 2005 Dec 1; 80(1):61-71
  11. 11. Girgis RR, Diwadkar VA, Nutche JJ et al. Risperidone in first-episode psychosis: a longitudinal, exploratory voxel-based morphometric study. Schizophr Res. 2006 Feb 15; 82(1):89-94
  12. 12. Liberman JA, Tollesfon GD, Charles C, Zipursky R. Antipsychotic Drug Effects on Brain Morphology in First-Episode Psychosis. Arch Gen Psychiatry 2005; 62:361-70
  13. 13. Thompson PM, Bartzokis G, Kiralee M et al. Time-Lapse Mapping of Cortical Changes in Schizophrenia with Different Treatments. Cerebral Cortex May 2009; 19:1107-23
  14. 14. Bartzokis G, Lu PH, Stewart SB et al. In-Vivo evidence of differential impact of typical and atypical antipsychotics on intracortical myelin in adults with schizophrenia. Schizophr Res. 2009; 113(2-3):322-31
  15. 15. Goghari VM, Lang DJ, Khorram B et al. Anterior internal capsule volumes increase in patients with schizophrenia switched from typical antipsychotics to olanzapine. J Psychopharmacol 2011 May; 25(5):621-9
  16. 16. Ho BC, Andreasen NC, Ziebell S et al. Long-term antipsychotic treatment and brain volumes: a longitudinal study of first-episode schizophrenia. Arch Gen Psychiatry 2011 Feb; 68(2):128-37
  17. 17. Van Haren NE, Hulshoff HE, Schnack HG et al. Focal Gray Matter Changes in Schizophrenia across the Course of the Illness: A 5-Year Follow-Up Study. Neuropsychopharmacology (2007) 32,2057-206
  18. 18. Tomelleri L, Jogia J, Perlini C et al. Brain structural changes associated with chronicity and antipsychotic treatment inschizophrenia. Eur Neuropsychopharmacol 2009; 19:835-40
  19. 19. Vita A, De Peri L, Deste G et al. Progressive loss of cortical gray matter in schizophrenia: a meta-analysis and meta-regression of longitudinal MRI studies. Transl Psychiatry 2012; 2, e190; doi: 101038/tp.2012.116
  20. 20. Szulc A, Waszkiewicz N, Rudzki L. Wpływ leków przeciwpsychotycznych na zmiany strukturalne mózgu – przegląd badań obrazowych. Farm Psych Neurol 2012; 3-4:127-34
  21. 21. Szulc A. Leki antypsychotyczne pierwszej i drugiej generacji a zmiany morfologiczne i neurochemiczne w mózgu w schizofrenii. Przegląd wyników badań rezonansu magnetycznego i spektroskopii protonowej. Psychiatr Pol 2007; 41:329-38
  22. 22. Szulc A, Galińska-Skok B, Waszkiewicz N et al. Proton magnetic resonance spectroscopy changes after antipsychotic treatment. Curr Med Chem 2013; 20:414-27
  23. 23. Gut M, Marchewka A. Funkcjonalny rezonans magnetyczny – nieinwazyjna metoda obrazowania aktywności ludzkiego mózgu. W: Konferencja „Nowe metody w neurobiologii” 15 grudnia 2004. Polskie Towarzystwo Badan Układu Nerwowego, 2004; 35-40
  24. 24. Gur RE i Gur RC. Functional magnetic resonance imaging in schizophrenia. Dialog Clin Neurosci 2010; 12:333-43
  25. 25. Lesh TA, Tanase C, Gelb BR et al. A multimodal Analysis of Antipsychotic Effects on Brain Structure and Function in First-Episode Schizophrenia. JAMA Psychiatry 2015; 72:226-34
  26. 26. Johnsen E, Hugdahli K, Fusar-Poli P et al. Neuropsychopharmacology of auditory hallucinations: insights from pharmacological functional MRI and perspectives for future research. Expert Rev Neurother 2013; 13:23-36
  27. 27. Roder CH, Hoogendam JM, van der Veen FM. FMRI, Antipsychotics and Schizophrenia. Influence of Different Antipsychotics on BOLD-Signal. Curr Pharm Des 2010; 16:2012-25
  28. 28. Dazzan P, Arango C, Fleischacker W et al. Magnetic Resonance Imaging and the Prediction of Outcome in First-Episode Schizophrenia: A Review of Current Evidence and Directions for Future Research. Schizophr Bull 2015; 41:574-83
  29. 29. Fond G, d’Albis MA, Jamain S et al. The Promise of Biological Markers for Treatment Response in First-Episode Psychosis: A Systematic Review. Schizophr Bull 2015; 41:559-73
  30. 30. Szeszko PR, Narr KL, Phillips OR et al. Magnetic Resonance Imaging Predictors of Treatment Response in First-Episode Schizophrenia. Schizophr Bull 2012; 38:569-78
  31. 31. Egerton A, Brugger S, Raffin M et al. Anterior Cingulate Glutamate Levels Related to Clinical Status Following Treatment in First-Episode Schizophrenia. Neuropsychopharmacology 2012; 37:2515-21
  32. 32. Szulc A, Konarzewska B, Galińska-Skok B et al. Proton magnetic resonance spectroscopy measures related to short-term symptomatic outcome in chronic schizophrenia. Neurosci Lett 2013; 547:37-41
  33. 33. Egerton A, Stone JM, Chaddock CA et al. Relationship between brain glutamate levels and clinical outcome in individuals at ultra high risk of psychosis. Neuropsychopharmacology 2015; 39:2891-9
  34. 34. Allen P, Chaddock CA, Egerton A et al. Functional Outcome in People at High Risk for Psychosis Predicted by Thalamic Glutamate Levels and Prefronto-Striatal Activation. Schizophr Bull 2015; 41:429-39
  35. 35. Liu W, Yu H, Jiang B et al. The predictive value of Baseline NAA/Cr for treatment response of first-episode schizophrenia: A 1H MRS study. Neurosci Lett 2015; 600:199-205

Następny artykuł:

Co gryzie profesora Wciórkę?

prof. dr hab. med. Agata Szulc
prof. dr hab. med. Agata Szulc
Facebook Podziel się LinkedIn Dodaj do Linkedin Wyślij mailem Wyślij mailem
Ulubione Dodaj do ulubionych