Postępowanie stomatologiczne u osób z białaczką

Co trzeba wiedzieć o białaczce

Białaczki są bardzo szeroką grupą chorób onkohematologicznych o zróżnicowanym pochodzeniu. Objawiają się zmianami jakościowymi lub ilościowymi krwinek białych we krwi obwodowej. Ich źródłem może być każda z frakcji komórek układu białokrwinkowego. Mechanizm powstawania polega na tym, że dochodzi do zatrzymania procesu dojrzewania danej linii komórkowej oraz do jej zaburzonej apoptozy. W konsekwencji szpik kostny nie jest w stanie wyprodukować wystarczającej ilości dojrzałych, funkcjonalnych białych komórek krwi i rozwija się białaczka ostra. Może dochodzić również do pojawiania się nadmiernej, niekontrolowanej ilości jednej z linii dojrzałych białych ciałek krwi i wtedy pojawia się białaczka przewlekła. Namnażające się w sposób niekontrolowany formy patologiczne wypierają erytrocyty i trombocyty ze szpiku, powodując objawy odpowiadające ich niedoborowi. Naciekają narządy oraz tkanki i upośledzają ich funkcję.

Białaczka po raz pierwszy została opisana w 1845 roku przez Rudolfa Ludwiga Virchowa, niemieckiego patologa, antropologa i higienistę. Obecnie, wg Krajowego Rejestru Nowotworów, białaczki stanowią około 2 proc. wszystkich nowotworów złośliwych. Ich prewalencja wśród mężczyzn i kobiet jest na zbliżonym poziomie. Wraz z wiekiem liczba zachorowań wzrasta i osiąga największy poziom w siódmej i ósmej dekadzie życia. Ponad połowę wszystkich chorych na białaczki stanowią osoby ok. 60. r.ż. W ostatnich latach liczba nowych zachorowań wzrasta od trzech do sześciu tysięcy rocznie, w zależności od źródła danych, z czego około 10 proc. to zachorowania wśród dzieci od urodzenia do czternastego roku życia.

Podział białaczek

1. Białaczka szpikowa:

► ostra białaczka szpikowa,

► ostra białaczka promielocytowa,

► przewlekła białaczka szpikowa.

2. Białaczka limfoblastyczna:

► ostra białaczka limfoblastyczna,

► przewlekła białaczka limfatyczna.

Klasyfikacja wg WHO jest znacznie szersza, a diagnostyka wymaga skomplikowanych badań.

Wśród dorosłych najczęstszą formą białaczki jest ostra białaczka szpikowa oraz przewlekła białaczka limfatyczna. W dalszej kolejności plasują się przewlekła białaczka szpikowa i ostra białaczka limfoblastyczna, która z kolei jest najczęstszą z występujących wśród dzieci.

Białaczki ostre charakteryzują się rozplemem mało dojrzałych komórek szpiku lub komórek limfatycznych oraz występowaniem niespecyficznych objawów związanych z niedoborem leukocytów, erytrocytów i trombocytów. Pacjenci, u których rozwija się ostra postać białaczki, charakteryzują się skłonnością do infekcji, znacznie utrudnionym gojeniem nawet drobnych ran, osłabieniem, bladością powłok skórnych i błon śluzowych, tendencją do krwawień samoistnych i łatwego siniaczenia, powiększeniem węzłów chłonnych. W przypadku przewlekłych białaczek często brak jest takich objawów ze względu na to, że w ich przebiegu dochodzi do zaburzeń rozwoju białych ciałek krwi na wyższym poziomie ich dojrzewania. W wyniku wolnego przebiegu choroby we krwi znajduje się znacznie więcej bardziej dojrzałych i funkcjonalnych komórek białych. Rozpoznanie jest często przypadkowe, na podstawie rutynowych badań laboratoryjnych krwi. Ze względu na nieznaną etiologię tego schorzenia leczenie nie jest przyczynowe. Jego celem jest uzyskanie przynajmniej pięcioletniej remisji, uznawanej za wyleczenie. W zależności od typu choroby stosuje się chemioterapię, radioterapię lub przeszczep szpiku kostnego.