Pacjent geriatryczny

Indywidualizacja leczenia cukrzycy osób starszych

Dr n. med. Janina Kokoszka-Paszkot

Oddział Geriatrii, Szpital Specjalistyczny im. H. Klimontowicza w Gorlicach

Adres do korespondencji: Dr n. med. Janina Kokoszka-Paszkot, Oddział Geriatrii, Szpital Specjalistyczny im. H. Klimontowicza, 38-300 Gorlice, janinap@mp.pl

Analizując sytuację demograficzną Polski, możemy zauważyć, że według danych GUS już w 1970 toku odsetek osób powyżej 65. r.ż. sięgał 8,4 proc. Zatem nasze społeczeństwo spełnia kryteria społeczeństwa starego (według skali WHO) od 45 lat. Prognozy demograficzne dla Polski wskazują jednoznacznie na wzrost populacji tych osób. Ich jakość życia zawsze pogarsza obecność chorób przewlekłych. Według danych Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej (IDF), w kolejnych latach będzie wzrastała chorobowość z powodu cukrzycy typu 2.

Obserwujemy dwie tendencje. Jedna to rosnący w Polsce odsetek osób powyżej 65. r.ż. (w 2020 roku sięgnie 18,4 proc., a już w 2030 roku prognozuje się 23 proc. Druga tendencja to rosnąca chorobowość w tej grupie z powodu cukrzycy typu 2.

Standardy Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Według standardów PTD z 2015 roku częstość występowania cukrzycy w populacji powyżej 65. r.ż. ocenia się na 25-30 proc. W geriatrii okres życia takiego pacjenta dzielimy na kilka etapów. Pacjenci w grupie od 65. do 75. r.ż. to wiek starszy. Wiek 75-85 lat to pacjenci w wieku podeszłym, zaś osoby powyżej 86. r.ż. to ludzie sędziwi. Powyżej 90. r.ż. mówimy o długowieczności.

Nieco inny podział zaproponowała Światowa Organizacja Zdrowia. Według niej okres starości dzieli się na trzy fazy. Rozróżniamy zatem:

Faza 1 – starość wczesna (wiek podeszły, wiek III) – 60-74 lata,

Faza 2 – starość pośrednia (faza starości pełnej) – 75-89 lat,

Faza 3 – starość późna – powyżej 90. r.ż.

Pacjent geriatryczny to według Sekcji Geriatrycznej Europejskiego Towarzystwa Lekarskiego:

■ osoba z typową wielochorobowością w wieku podeszłym,

■ każda osoba w wieku 80 lat i więcej ze względu na związane z wiekiem zwiększone ryzyko wystąpienia złożonych patologii, powikłań oraz efektu domino, gdzie jedno niepożądane zdarzenie uruchamia następne. To wszystko obarczone zaś jest znacznym ryzykiem utraty autonomii w wyniku utraty sprawności.

Istotne z punktu spojrzenia na leczenie cukrzycy w tak zróżnicowanej populacji chorych jest wprowadzenie pojęcia pacjenta geriatrycznego.

Kryteria rozpoznania cukrzycy w populacji geriatrycznej

O ile kryteria rozpoznawania cukrzycy w tej grupie pacjentów nie odbiegają od ogólnie przyjętych, o tyle objawy hiperglikemii mają w tej grupie mniejsze nasilenie, co przyczynia się do opóźnienia rozpoznania choroby. Ustalanie sposobu leczenia w poszczególnych okresach/fazach starości bywa różne, tak bardzo, jak dalece różnią się od siebie osoby w tym samym wieku metrykalnym, ale zupełnie odmiennym wieku biologicznym.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie farmakologiczne

W obowiązującym algorytmie pochodne biguanidów (metformina) zajmują pozycję równorzędną z innymi lekami. U pacjentów z grupy 65+ należy uwzględnić przeciwwskazania dla [...]

Podsumowanie

1. Indywidualizacja leczenia cukrzycy w geriatrii związana jest z odmiennościami dotyczącymi tej grupy chorych.