Określenie rodzaju drobnoustrojów

Jedyną metodą jest posiew moczu, który wraz z antybiogramem umożliwia leczenie celowane.

W Polsce najnowocześniejsze techniki molekularne nie są stosowane z powodu wysokich kosztów.

W przypadku pacjentów, którzy mają ZUM w związku z procedurami medycznymi, określenie typu bakterii jest szczególnie ważne, a możliwości leczenia mniejsze z powodu oporności szczepów szpitalnych na antybiotyki.

Charakterystyka ZUM w wieku podeszłym

• Wysokie ryzyko u mężczyzn z powodu częstego występowania łagodnego rozrostu prostaty.

• Wyższe ryzyko u chorych z cukrzycą.

• Częste występowanie bezobjawowej bakteriurii (często szczepy wielooporne).

• Częste występowanie nietrzymania moczu z powodu zmian inwolucyjnych narządu rodnego.

• Nietypowy przebieg (tylko objawy ogólne, majaczenia, zaburzenia świadomości).

ZUM – podział patofizjologiczno-kliniczny

• Bezobjawowy bakteriomocz bez odczynu zapalnego.

• Bezobjawowy bakteriomocz z odczynem zapalnym (leukocyturia).

• Objawowe ZUM:

– dolnych dróg moczowych: dyzuria, nietrzymanie moczu, nagłe parcie na mocz, nagłe zatrzymanie moczu, częstomocz, nykturia, ból w okolicy nadłonowej,

– górnych dróg moczowych: ból w okolicy lędźwiowej, ból brzucha, gorączka, dreszcze, nudności, wymioty.

Leczenie ZUM u osób starszych (u osób bez obciążeń)

Zapalenie pęcherza moczowego

Badanie ogólne moczu, ewentualnie posiew.

Terapia empiryczna – ambulatoryjnie (p.o.): furagina (100 mg 3 x dz. przez 5 d.); kotrimoksazol (160/800 mg 2 x dz. przez 3 d.); fosfomycyna (3 g jednorazowo); trimetoprim (100-200 mg 2 x dz.); u mężczyzn z łagodnym rozrostem prostaty fluorochinolony (ofloksacyna, cyprofloksacyna, lewofloksacyna, norfloksacyna).

Przy braku poprawy klinicznej należy wykonać posiew moczu i modyfikację leczenia – optymalnie na podstawie antybiogramu.

Powikłane zakażenie układu moczowego

Badanie ogólne moczu, posiew moczu, USG jamy brzusznej.

Dobry stan: terapia empiryczna – ambulatoryjnie (p.o.): cyprofloksacyna 500-750 mg (2 × dz. przez 7-10 dni) lub 1000 mg (1 × dz. przez 7 d.); lewofloksacyna 250-500 mg (1 × dz. przez 7-10 d.) lub 750 mg (1× dz. przez 5 d.).

Zły stan ogólny: terapia empiryczna – szpital (przez 14 dni): cyprofloksacyna 400 mg (2 × dz.); lewofloksacyna 250-750 mg (1 × dz.); ceftriakson 1-2 g (1 × dz.); cefepim 1-2 g (2 × dz.); gentamycyna 3-5 mg/kg mc (1 × dz.) + amoksycylina); ampicylina + sulbaktam 1,5 g (4 × dz.).

Przy braku poprawy zaleca się modyfikację leczenia i terapię celowaną. W przypadku pogorszenia się stanu klinicznego jeśli brak wrażliwości szczepu, zaleca się terapię celowaną – szpital (i.v.) przez 14 dni.

Bezobjawowa bakteriuria (również u zacewnikowanych)

Badanie ogólne moczu, posiew moczu (po wymianie cewnika u chorych cewnikowanych).

Terapia polega na obserwacji i leczeniu chorób towarzyszących.