Profilaktyka i edukacja zdrowotna – są, a jakby ich nie było

Skuteczna profilaktyka zdrowotna jest optymalnym sposobem hamowania rozwoju lub ograniczania skali zjawisk uznanych za dolegliwe społecznie. Głównie z tego względu jest znacznie bardziej opłacalna niż kosztowne działania zaradcze, konieczne gdy wzrasta skala niepożądanych zjawisk.

Na każdym etapie profilaktyki znaczącą rolę odgrywa edukacja zdrowotna. Obejmuje ona głównie działania informacyjne, których bezpośrednim celem jest realizacja zachowań służących zdrowiu. Drugim istotnym elementem w profilaktyce jest promocja zdrowia umożliwiająca zwiększenie kontroli nad własnym zdrowiem, jego poprawę i utrzymanie.

• W 2013 roku na raka piersi zachorowało 56 proc. więcej kobiet niż w 2005 roku. Zmniejszyła się natomiast o ok. 11 proc. liczba zachorowań na raka szyjki macicy.
• Poprawiły się wartości wskaźników wykrywalności wczesnych postaci raka piersi i raka szyjki macicy. W 2005 roku pacjentki z rozpoznanym zaawansowanym rakiem piersi i szyjki macicy stanowiły odpowiednio 36 i 44 proc., a w 2013 roku było ich 30 i 34 proc.
• Nie odnotowano poprawy wartości wskaźników przeżyć po pięciu latach od wykrycia choroby. Nadal w wybranych krajach europejskich były niższe o ok. 10 punktów procentowych w obu typach raka.
• Mimo wdrożenia programów przesiewowych nie osiągnięto również celów wskazanych w Narodowym Programie Zwalczania Chorób Nowotworowych w odniesieniu do zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów z powodu raka jelita grubego. W 2015 roku liczba nowych zachorowań na ten nowotwór w porównaniu z 2005 rokiem była większa o blisko 25 proc. Odnotowano natomiast niewielką poprawę w zakresie jego wczesnego wykrywania. O ile w 2005 roku chorzy z I i II stopniem zaawansowania choroby stanowili 38 proc. pacjentów, o tyle w 2014 roku ich odsetek zwiększył się do 46 proc. Wartości tego wskaźnika były jednak niższe o ok. 10-12 punktów procentowych w stosunku do krajów Europy Zachodniej.