Co znajdziesz w artykule?

Jak dużym problemem epidemiologicznym jest nadciśnienie tętnicze?

1. Szacuje się, że na nadciśnienie tętnicze, definiowane jako ciśnienie tętnicze przekraczające 140/90 mmHg, choruje 30-45 proc. populacji, czyli co najmniej jedna trzecia Polaków. Liczba chorych rośnie wraz z wiekiem, co udowodniły badania prowadzone w ostatnich 20 latach. U osób powyżej 64. r.ż. odsetek ten wynosi aż 60 proc.

2. Niestety na przestrzeni lat ta tendencja się nie zmienia, wciąż jest dużo przypadków nadciśnienia, również u młodych ludzi, a nawet zdarza się u dzieci – w granicach 1-2 proc.

3. Nadciśnienie jest jednym z najbardziej obciążających czynników ryzyka jeśli chodzi o choroby sercowo-naczyniowe. Może też prowadzić do niewydolności nerek i odwrotnie – choroby nerek manifestują się zaburzeniami wartości ciśnienia tętniczego.

Mechanizm działania blokerów kanału wapniowego (BKW)

Leki z grupy BKW działają głównie na kanały wapniowe L, poprzez hamowanie napływu jonów wapnia i zmniejszenie ich stężenia w cytoplazmie komórek mięśni gładkich naczyń. Proces ten doprowadza do rozszerzenia światła naczyń i spadku oporu obwodowego. Zmniejszając opór obwodowy i obniżając RR, BKW redukują obciążenie następcze (afterload) i tym samym zmniejszają obciążenie serca. Dodatkowo BKW wykazują umiarkowane działanie moczopędne. Wywierają wpływ na naczynia nerkowe. Rozszerzenie tętniczek przedkłębuszkowych powoduje wzrost przesączania i diurezy. Jednocześnie część BKW ma działanie natriuretyczne. Poza tym zaobserwowano dodatkowy mechanizm działania niektórych BKW – na mięśnie gładkie naczyń poprzez blokowanie rozkładu tlenku azotu.

Klasyfikacja nadciśnienia tętniczego u kobiet w ciąży (wg ESH i ESC)

1. Nadciśnienie tętnicze wcześniej istniejące (przewlekłe) – rozpoznane przed ciążą lub rozwijające się do 20. tyg. ciąży, zwykle utrzymujące się > 42 dni po porodzie; może przebiegać z białkomoczem.

2. Nadciśnienie tętnicze ciążowe (związane z ciążą) – rozwijające się po 20. tyg. ciąży, ustępujące w większości przypadków w ciągu 42 dni po porodzie; jeśli występuje znaczny białkomocz (> 300 mg/l lub > 500 mg/d., bądź ≥ 2+ w teście paskowym) – określane jako stan przedrzucawkowy; wiąże się z upośledzoną perfuzją narządów.

3. Nadciśnienie tętnicze wcześniej istniejące (przewlekłe) z nałożonym nadciśnieniem ciążowym z białkomoczem – nadciśnienie wcześniej istniejące, z dalszym wzrostem ciśnienia tętniczego i białkomoczem ≥ 3 g/d. po 20. tyg. ciąży.

4. Nadciśnienie tętnicze niesklasyfikowane przed porodem – rozpoznane po 20. tyg. ciąży, nieznane wcześniejsze wartości ciśnienia tętniczego; wymaga kontroli w 42. dniu połogu lub później.


Wytyczne europejskie zalecają rozpoczynanie terapii u wszystkich kobiet z RR ≥ 150/95 mmHg, a u kobiet z nadciśnieniem tętniczym związanym z ciążą (z białkomoczem lub bez białkomoczu), z nadciśnieniem tętniczym przewlekłym z nałożonym nadciśnieniem tętniczym związanym z ciążą przy wartościach > 140/90 mmHg. Natomiast u kobiet z nadciśnieniem tętniczym przewlekłym zaleca się kontynuowanie dotychczasowego leczenia, ale z wyłączeniem inhibitorów konwertazy angiotensyny, antagonistów receptora angiotensyny (sartanów) i bezpośrednich inhibitorów reniny.

Do leków zalecanych u kobiet w ciąży cierpiących na nadciśnienie tętnicze należą: metylodopa, labetalol i antagoniści wapnia.

Zastosowanie blokerów kanału wapniowego (BKW)

Blokery kanału wapniowego stosuje się szczególnie w przypadku, gdy oprócz nadciśnienia tętniczego pacjent choruje na:

• chorobę niedokrwienną serca (zwłaszcza kiedy są przeciwwskazania do stosowania β-adrenolityków),

• miażdżycę tętnic obwodowych (tętnic szyjnych lub tętnic kończyn dolnych),

• cukrzycę,

• przerost lewej komory serca (dotyczy to grupy pochodnych dihydropirydyny),

• niektóre zaburzenia rytmu serca (dotyczy to grupy niedihydropirydynowych blokerów kanałów wapniowych, gdyż leki z tej grupy zwalniają częstość uderzeń serca),

• kiedy chory jest w wieku 60 plus,

• zaleca się też kobietom w ciąży (dotyczy to grupy pochodnych dihydropirydyny), obok metylodopy i labetalolu.

Spis treści

MT: Istnieje szereg leków na nadciśnienie: inhibitory konwertazy angiotensyny, sartany, β-adrenolityki, α-adrenolityki, diuretyki oraz antagoniści wapnia i inne. Dobór farmakoterapii to dziś dla lekarza duże wyzwanie.


Dr Małgorzata Koziarska-Rościszewska
: W obrębie tych grup możemy stosować monoterapię albo terapie skojarzone. Dobór wynika z obrazu klinicznego, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz wartości ciśnienia, jakie chcemy uzyskać. Każdy przypadek jest inny. Dla lekarzy to