Co znajdziesz w artykule?

Czym jest, a czym nie jest fitoterapia

Fitoterapię (ziołolecznictwo, fitofarmakologię) w jednej z definicji określa się jako dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem preparatów ziołowych w profilaktyce i terapii chorób. Oznacza to, że medycyna i farmakologia jest jedna, ale wykorzystuje, w zależności od diagnozy i choroby, lek syntetyczny oraz zioła i preparaty roślinne bądź inne metody naturalne. Fitoterapia nie jest medycyną alternatywną, ale pełnoprawną częścią medycyny bazującej na wielowiekowej tradycji różnych systemów medycznych. Należy zdać sobie sprawę, że aż 80 proc. społeczeństwa na świecie stosuje w terapii wyłącznie zioła. Na pewno w ostrych stanach nikt po nie nie sięgnie, ale w przewlekłych chorobach metabolicznych albo cywilizacyjnych powinny być standardowo włączane do leczenia.

I kto to bada?

Prace nad weryfikacją skuteczności i bezpieczeństwa surowców roślinnych rozpoczęły się w 1979 roku w ramach powołanej w Niemczech Komisji E, a następnie od 1989 roku kontynuowane są przez ESCOP (European Scientific Cooperative on Phytotherapy). Aktualnie działa EMA (European Medicines Agency, Europejska Agencja Leków) z siedzibą w Amsterdamie, przy której w 2004 roku powołano w celu wydawania opinii dotyczących leków ziołowych Komitet do Spraw Produktów Leczniczych Roślinnych (Committee on Herbal Medicinal Products – HMPC), złożony z przedstawicieli krajów członkowskich Unii Europejskiej i ekspertów z różnych dziedzin, m.in. toksykologii, pediatrii i farmakologii klinicznej. Komitet opracował, poddał ocenie, dyskusji i konsultacjom ponad 100 monografii, które są dostępne na stronie EMA www://ema.europa.eu

MT: Zacytuję zdanie jednego z lekarzy: Jeżeli nie ma dużych badań klinicznych, to na czym mam się opierać?

Prof. Irena Matławska: Leki roślinne mogą mieć status produktu leczniczego dobrze udokumentowanego właśnie badaniami składu, badaniami in vitro, in vivo, klinicznymi. Rzeczywiście, lista takich ziół nie jest imponująca, ale druga grupa to produkt leczniczy tradycyjny, kiedy nie są wymagane badania, bo okres stosowania w danym zakresie ma dostatecznie długą tradycję, potwierdzającą