Zatrucia nowymi narkotykami, tzw. dopalaczami – wybrane zagadnienia

substancji psychoaktywnych zdefiniowanych prawnie jako:

• „środki zastępcze” – w rozumieniu art. 4 pkt 27 z dnia 29 lipca 2005 r. Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii środkiem zastępczym określamy „substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów”
• „nowe substancje psychoaktywne” (NSP) – zgodnie z definicją podaną przez United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) i European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA) nową substancją psychoaktywną określamy „nowy narkotyk lub związek psychotropowy, w formie czystej lub w postaci produktu, który nie podlega kontroli konwencji Narodów Zjednoczonych dotyczących leków/związków psychoaktywnych, a który może wywołać szkody zdrowotne porównywalne do tych, które są skutkiem zażywania substancji wymienionych w przywołanych konwencjach”.

Epidemiologia zatruć NSP

Informacje na temat NSP pozyskiwane są z raportów Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS), UNODC i EMCDDA, projektów naukowo-badawczych, doniesień klinicznych publikowanych jako tzw. case reports, badań ankietowych (w formie tzw. user reports), materiałów sekcyjnych i informacji dostępnych w źródłach niebędących wiarygodnymi (fora użytkowników, blogi, informacje podawane przez sprzedających). W Polsce każde zatrucie tzw. dopalaczami powinno być zgłoszone do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Analizując dane GIS, należy mieć na uwadze, że dotyczą tylko zatruć kończących się hospitalizacją pacjenta, wobec czego ogólna liczba zatruć, w tym zatruć śmiertelnych, pozostaje niedoszacowana.

Tabela 1. Liczba zgłoszeń zatruć i podejrzeń zatruć dopalaczami w latach 2015-2019 z podziałem na województwa

Tabela 2. Liczba zgłoszeń zatruć i podejrzeń zatruć w Polsce w latach 2015-2019 w poszczególnych grupach wiekowych wg raportów GIS

Najwięcej przypadków odnotowano w 2015 r., następnie obserwowano utrzymywanie się liczby zgłoszeń na podobnym poziomie nieco >4000 rocznie, przy czym najwięcej zgłoszeń pochodziło i nadal pochodzi z województw łódzkiego i śląskiego (tab. 1). Wśród pacjentów dominują pełnoletni mężczyźni, najczęściej w wieku 19-24 lat (tab. 2).

Do większości zgonów wywołanych zatruciem dochodzi w miejscu zdarzenia, czyli są to zgony poza systemem ochrony zdrowia. Stworzyło to konieczność zacieśnienia współpracy między Państwową Inspekcją Sanitarną a zakładami medycyny sądowej i laboratoriami toksykologicznymi, które badają materiał pobrany w trakcie badania sekcyjnego. Od 2018 r. wdrożono metody pozyskiwania rzetelniejszych informacji o liczbie zgonów, z czego wyniknęła rozbieżność między liczbą zgłoszoną do Systemu Monitorowania Informacji o Środkach Zastępczych i Nowych Substancjach Psychoaktywnych (SMIOD) a informacją przedstawioną w raporcie GIS. Zgony odnotowano w większości przypadków w województwie mazowieckim (72 przypadki, tj. 39%), następnie w województwie śląskim (41 przypadków, tj. 22%) oraz dolnośląskim (13 przypadków, tj. 7%) i kujawsko-pomorskim (11 przypadków, tj. 6%).

Produkty kolekcjonerskie

Coraz więcej wiadomo na temat działania NSP, wciąż jednak mało jest badań klinicznych. Jest to heterogenna grupa substancji, o często nieznanej farmakokinetyce i farmakodynamice. Produkty opatrzone są informacjami: „nie do spożycia przez ludzi”, „środki niebezpieczne, należy chronić przed dziećmi”, „produkt tylko i wyłącznie do użytku laboratoryjnego”. Sprzedawane są jako produkty ziołowe, kolekcjonerskie czy odczynniki chemiczne m.in. pod nazwami „imitacja sztucznego śniegu/szronu lodowego/śnieżynki/puchu”, „substraty środków czyszczących”, „piasek do kominka”, „pochłaniacz wilgoci”, „rozpałka do grilla”, „talizmany” i „amulety”, „biały proszek”, „Kryształ”, „Gumi jagoda”, „Gumiś niebieski”, „Trawa modelarska”, „Mocarz”, „Czeszący grzebień”, „Spice” itd. Produkty nawet o tej samej nazwie różnią się składem chemicznym, dawką czy dodatkami. Niektóre z produktów zawierają powszechnie występujące zioła, takie jak melisa czy majeranek, często występujące jako tani dodatek bądź nośnik. Do produktów dodawane są substancje mające zwiększyć ich ciężar, takie jak tłuczone szkło, zanieczyszczenia chemiczne pozostałe z syntezy, np. odczynniki, katalizatory reakcji oraz substancje dodawane celowo, by zwiększyć odczucia użytkowników, takie jak pochodne kumaryny (brodifakum, difenakum, bromadiolon), będące w praktyce środkami gryzoniobójczymi. Z tego względu u zatrutych pacjentów mogą wystąpić objawy np. skazy krwotocznej. Najczęściej opisywane jest dodawanie pochodnych warfaryny do marihuany, syntetycznych kannabinoidów i kokainy.

Podział dopalaczy

Dopalacze można podzielić na kilka grup w zależności od sposobu działania, jednak niektóre związki mogą wykazywać ich kilka, np. zarówno wpływać pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), jak i wywoływać halucynacje, a niektóre pochodne amfetaminy będą miały działanie przede wszystkim psychodysleptyczne. Ponadto w badaniach na zwierzętach niektóre związki działające typowo psychodysleptycznie mają również działanie przeciwbólowe wynikające z działania agonistycznego na receptory opioidowe.

Związki psychostymulujące

Związki psychostymulujące działają na przekaźnictwo dopaminergiczne, serotoninergiczne i noradrenergiczne. Związki te chemicznie zaliczane są do kilku grup (tab. 3).

Tabela 3. Działanie najważniejszych grup nowych substancji psychoaktywnych

Pochodne amfetaminy

Do tej grupy należą pochodne amfetaminy i metamfetaminy mające różne podstawniki w pierścieniu fenolowym. Mają one postać proszku lub tabletek, pasty podobnej do plasteliny, co ułatwia pacjentom umieszczenie jej na przedmiotach codziennego użytku w sposób niezauważalny (np. rozsmarowanie cienkiej warstwy na obudowie komórki), pochodne dwumetoksylowane również występują w postaci nasączonych płynem bibułek, a ich działanie jest słabsze niż amfetaminy i metamfetaminy, jednak z uwagi na wpływ na monoaminooksydazę (MAO) efekt utrzymuje się dłużej. Związki z tej grupy mają działanie sympatykomimetyczne z nieobecnym lub niewielkim hamowaniem wychwytu zwrotnego dopaminy, odwracalnie hamują MAO-A, niektóre są też agonistami receptorów serotoninowych. Działanie serotoninergiczne potencjalnie wpływa halucynogennie i psychodysleptycznie. Często są sprzedawane jako ecstasy (MDMA), natomiast ich działanie jest zdecydowanie wolniejsze niż działanie MDMA (1-1,5 godziny vs 20 minut). Stwarza to uzasadnione ryzyko przyjęcia przez użytkownika dodatkowej dawki i objawów niepożądanych. Po zażyciu występują: nudności, wymioty, brak uczucia głodu, dysforia, objawy psychozy, hipertermia, pocenie się, drgawki, drżenia mięśniowe, podwyższone ciśnienie tętnicze, tachykardia, bóle głowy, pobudzenie z halucynacjami, skurcz naczyń krwionośnych utrzymujący się nawet do 24 godzin po zażyciu dopalacza i mogący stanowić powód hospitalizacji.

Pochodne katynonu

Do grupy tej należą pochodne mające grupę ketonową w pozycji β łańcucha bocznego i jest to druga najpopularniejsza grupa dopalaczy za syntetycznymi kannabinoidami. Związki z tej grupy mogą być produkowane w warunkach domowych. Pozyskiwane są z dostępnych bez recepty leków zawierających pseudoefedrynę. Po dodaniu nadmanganianu potasu i octu, następnie po rozcieńczeniu i przesączeniu przez bibułkę pacjenci otrzymują silną pochodną katynonu (efedron). Z uwagi na zanieczyszczenia u użytkowników może dojść do rozwoju encefalopatii nadmanganowej z kogucim chodem, mikrografią, niezdolnością do mówienia (pacjenci piszą na telefonach komórkowych w celu porozumiewania się z otoczeniem).

Katynony z uwagi na profil działania podzielono na:

• katynony metamfetaminopodobne, np. metylokatynon, flefedron
• katynony działające podobnie jak kokaina i ecstasy, np. mefedron, metylon, etylon, butylon
• katynony pirowaleronowe, np. α-pirolidynopentiofenon (α-PVP), znany jako Flakka (nazwany narkotykiem zombie).

Najbardziej znany jest mefedron (4-metylometkatynon) występujący najczęściej w postaci tabletek, kapsułek lub proszku; czasem proszek jest w formie małych kryształków o zabarwieniu białym, żółtym lub lekko brązowym. Może być stosowany doustnie, donosowo, dożylnie, domięśniowo i doodbytniczo lub zawijany w bibułkę i połykany (tzw. bombing).

Katynony powodują podwyższenie ciśnienia tętniczego, tachykardię, zaburzenia rytmu serca, bóle w klatce piersiowej, wzmożone pocenie się, bóle głowy, drżenia mięśniowe, lęki, paranoję, pobudzenie psychoruchowe, agresję, halucynacje słuchowe, zamazane widzenie, bezsenność, drgawki, skurcz naczyń kończyn górnych i dolnych, ból gardła i jamy ustnej z powstawaniem owrzodzeń i krwawieniem z nosa.

Pochodne piperazyny

Pochodne piperazyny mają działanie podobne do działania amfetaminy i ecstasy. Wykorzystywane są jako środek przeciwpasożytniczy u zwierząt i do produkcji fluorochinolonów, np. cyprofloksacyny czy norfloksacyny. Najczęściej sprzedawane są w formie kapsułek, tabletek i – rzadziej – proszku; przyjmowane doustnie, w inhalacjach, donosowo i doodbytniczo.

Przy zażyciu istnieje ryzyko nadmiernej stymulacji serotoninergicznej, pojawienia się lęków, splątania, zaburzeń widzenia, halucynacji, nudności, bólów głowy, hipertermii i napadów paniki, bezsenności, pobudzenia, tendencji do agresywnych zachowań i dziwnych myśli, w tym myśli samobójczych. Opisywane są przypadki występowania napadów padaczkowych grand mal, w większości samoograniczających się, w niektórych przypadkach wymagających zabezpieczenia drożności oddechowej i leczenia na oddziale intensywnej terapii. Drgawki występowały typowo po 2-6 godzinach od zażycia dopalacza.

Pochodne pipradrolu

Pochodne pipradrolu mają działanie stymulujące OUN, wiele z tych związków działa antyhistaminowo, rozkurczowo, antycholinergicznie, przeciwbólowo czy przeciwpsychotycznie. Przyjmowane są doustnie, doodbytniczo, przez nos. Po doustnym zażyciu zaczynają działać po 0,5-2 godzinach, dlatego znane są przypadki ponownego zażycia dawki w oczekiwaniu na efekt, przy czym utrzymuje się on nawet do 10 godzin.

Pipradrol choć działa stymulująco na OUN, nie ma działania sympatykomimetycznego. Nie powoduje więc podwyższenia ciśnienia tętniczego, nie wpływa na apetyt ani nie zaburza snu. Preparaty zawierające pochodne pipradrolu wykorzystywane są w leczeniu reaktywnej depresji, narkolepsji i zmęczenia, również u osób w wieku podeszłym, ponieważ zwiększają aktywność i poprawiają nastrój, jednocześnie nie wywołując niebezpiecznych działań niepożądanych w postaci stymulacji adrenergicznej ani hamowania apetytu.

Dezoksypipradrol był wykorzystywany przy wybudzaniu pacjentów ze znieczulenia barbituranowego. Działa on hamująco na wychwyt zwrotny dopaminy i noradrenaliny, wobec czego nasila przekaźnictwo dopaminergiczne i noradrenergiczne. Może spowodować: nudności, bóle głowy, tachykardię, podwyższenie ciśnienia tętniczego, pobudzenie i psychozę. Mogą występować urojenia obecności pasożytów i halucynacje utrzymujące się nawet do 5 dni od zażycia. W badaniach laboratoryjnych obserwowano leukocytozę.

Związki halucynogenne

Działanie halucynogenne wykazują dopalacze działające przede wszystkim na przekaźnictwo serotoninergiczne. Należą do nich związki pochodzenia naturalnego i syntetyczne.

Pochodne tryptaminy

Związki należące do pochodnych tryptaminy są znane i stosowane od wieków jako środki halucynogenne przyjmowane w trakcie obrzędów religijnych (np. psylocybina, bufotenina). Najbardziej znanym związkiem z tej grupy jest LSD (dietyloamid kwasu lizergowego). Pochodne tryptaminy zażywane są doustnie, donosowo lub palone. Oprócz halucynacji pojawiają się: dobry nastrój, energia, sprawna koncentracja, podwyższone libido, odprężenie, doświadczenia muzyki, synestezja, poczucie jedności ze światem oraz duchowe doświadczenia opisywane jako zmieniające światopogląd. Preparaty te mają również wpływ na wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy, wobec czego źrenice są rozszerzone, mogą wystąpić tachykardia, wysokie ciśnienie tętnicze, ekstremalne pobudzenie, w niektórych przypadkach opisywano drgawki.

Pochodne aminoindanu

Pochodne aminoindanu to grupa, o której najmniej wiadomo pod względem wpływu na organizm człowieka, prawdopodobnie ich działanie najbardziej przypomina działanie ecstasy.

Pochodne benzofuranu

Pochodne benzofuranu i dibenzofuranu (tzw. FLY-drugs z uwagi na budowę chemiczną przypominającą owada, np. bromo-dragonFLY) są pochodnymi fenyloetyloaminy, podobnie jak amfetamina i metamfetamina. Przyjmowane są doustnie, donosowo lub doodbytniczo w postaci proszku lub płynu, którym mogą być nasączane bibułki lub kostka cukru. Po zażyciu występują: empatia, euforia, zaburzenia widzenia, halucynacje, zwiększony pociąg do muzyki i tańca, uczucie miłości i samoakceptacji, rozumienia świata – doświadczenia podobne do występującego po zażyciu ecstasy, ale silniejsze. Działania niepożądane to: nudności, lęki, bóle głowy, pobudzenie układu współczulnego, bezsenność, przerażające halucynacje, hipertermia. Opisywano też uogólnione napady padaczkowe i istotne zaburzenia krążenia obwodowego, w niektórych przypadkach wymagające amputacji palców, oraz zmiany niedokrwienne narządów wewnętrznych z obrzękiem płuc i mózgu.

Związki NBOMe

Związki NBOMe silnie pobudzają receptory serotoninowe i α₁-adrenergiczne, co prowadzi – poza działaniem halucynogennym – do długotrwałego skurczu naczyń krwionośnych. Najczęściej sprzedawane jako LSD w postaci nasączonych bibułek z różnymi wzorami, ale dostępne są również w postaci płynu, proszku czy aerozolu. Związki te charakteryzuje wysoka toksyczność, tj. wywoływanie: ekstremalnego pobudzenia, urojeń, napadów paniki, przerażających halucynacji, objawów toksydromu sympatykomimetycznego, drgawek, bólów głowy, hipertermii.

Metoksetamina

Metoksetamina jest pochodną ketaminy. Działa dość szybko (po 10 minutach od zażycia) po podaniu donosowym, doodbytniczym; bywa też podawana dożylnie lub domięśniowo. Zazwyczaj nie jest stosowana doustnie z uwagi na znacznie osłabione działanie po podaniu tą drogą. Z reguły powoduje uspokojenie, euforię, halucynacje, uczucie przebywania poza ciałem; ma też działanie przeciwbólowe. Może spowodować pocenie się, splątanie, zawroty głowy, nudności i wymioty, wywołać przerażające halucynacje przebiegające z pobudzeniem, uczucie depersonalizacji, ataksję, oczopląs obrotowy lub poziomy, dyzartrię, adiadochokinezę, ruchy robota.

Syntetyczne kannabinomimetyki

Wyjściowo związki te miały naśladować działanie Δ9-tetrahydrokannabinolu (THC). THC jest agonistą receptorów CB1 występujących w OUN. Diałanie to jest odpowiedzialne za efekt psychoaktywny. Syntetyczne kannabinomimetyki wpływają silniej na receptor CB1, działają również agonistycznie na receptor CB2 zlokalizowany na komórkach układu odpornościowego. Uważa się, że zarówno agoniści, jak i antagoniści receptorów CB mogą być pomocni w leczeniu niektórych chorób: powodują rozluźnienie mięśni w stwardnieniu rozsianym, mają działanie przeciwbólowe w przypadku przewlekłego bólu, przeciwwymiotne oraz pobudzające apetyt w chorobach nowotworowych, obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe w jaskrze.

Związki te są przeznaczone do palenia. Objawy toksyczne to: tachykardia, zaburzenia świadomości, psychoza, lęk, napady paniki, zaczerwienienie oczu, uczucie suchości w ustach, ataksja. Istnieją też pojedyncze doniesienia dotyczące wystąpienia drgawek toniczno-klonicznych. Syntetyczne kannabinomimetyki nie są wykrywane w testach przesiewowych w kierunku stosowania THC, co bywa wykorzystywane przez pacjentów.

Efekty przedawkowania

Przedawkowanie wszystkich wyżej opisanych związków przebiegające z pobudzeniem psychoruchowym, często hipertermią, drgawkami, stanowi zagrożenie życia i zdrowia pacjenta, polegające na stwarzaniu ryzyka:

• wtórnych urazów (przekonanie o własnej wszechmocy, halucynacje powodujące fugę lub ryzykowne zachowania, takie jak wbieganie pod nadjeżdżający samochód itp.)
• uszkodzenia mięśni wynikającego z pobudzenia i hipertermii, skutkującego rabdomiolizą i następczą niewydolnością nerek
• zatrzymania krążenia w przebiegu zaburzeń rytmu serca, uszkodzenia mięśnia sercowego i jego niedotlenienia wskutek skurczu naczyń krwionośnych
• niedokrwienia narządów wewnętrznych i kończyn mogącego prowadzić do niewydolności nerek czy konieczności amputacji palców
• obrzęku mózgu, krwawienia wewnątrzczaszkowego wynikającego z pobudzenia OUN, hipertermii i przełomu nadciśnieniowego
• skazy krwotocznej i toksyczności narządowej spowodowanej zamierzonymi lub przypadkowymi zanieczyszczeniami.

Syntetyczne opiody

Należą do nich związki działające agonistycznie na receptory opioidowe:

• fentanyl i jego pochodne, takie jak karfentanyl, α-metylofentanyl
• inne związki, np. U-47700.

Ich toksyczność polega na działaniu depresyjnym na OUN, co prowadzi do: niewydolności oddechowej, zaburzeń świadomości, obniżenia ciśnienia tętniczego, nudności i wymiotów, zatrzymania moczu, hipotermii. Mogą być sprzedawane jako inne substancje, dodawane do innych dopalaczy bez poinformowania o tym użytkownika, co stanowi poważne ryzyko przypadkowego śmiertelnego przedawkowania. Istotna jest konieczność podawania zwiększonych dawek naloksonu w przypadku wystąpienia depresji oddechowej, co prawdopodobnie związane jest z hamowaniem przez te związki przechodzenia naloksonu przez barierę krew–mózg. Nieznane są czasy półtrwania większości syntetycznych opioidów, jednak prawdopodobnie są one zdecydowanie dłuższe niż w przypadku morfiny. Związki z tej grupy mogą być przez pacjentów uzyskiwane z klasycznych systemów transdermalnych poprzez wyekstrahowanie, żucie czy podgrzewanie plastrów w celu wdychania oparów.

Nowe pochodne benzodiazepin

Nowe pochodne benzodiazepin obejmują grupę substancji o podobnej budowie do klasycznych benzodiazepin (np. flubromazepam), ich naturalne metabolity (np. fonazepam, nifoxipam) oraz związki będące różnymi modyfikacjami o nieco odmiennej budowie od związków klasycznych (np. etizolam, metizolam). Ich cechą charakterystyczną jest działanie agonistyczne na receptor GABA_A, wobec czego związki te działają przeciwlękowo, uspokajająco, sedatywnie, przeciwdrgawkowo i rozluźniająco na mięśnie poprzecznie prążkowane.

Najczęściej występują w formie tabletek, proszku, kapsułek, również pod postacią płynu i nasączonych nim bibułek. Stosowane regularnie kumulują się w tkankach, co może spowodować długie utrzymywanie się objawów przy przedawkowaniu. Działanie toksyczne polega na: depresji układu oddechowego, śpiączce, zamglonym widzeniu, bełkotliwej mowie, utracie koordynacji ruchów. Prawdopodobnie możliwe jest odwrócenie ich działania przez zastosowanie flumazenilu.

Leczenie

Pobudzenie psychoruchowe

Pobudzenie psychoruchowe należy traktować jak stan zagrożenia zdrowia i życia z uwagi na ryzyko wtórnych urazów oraz możliwe powikłania, takie jak: rabdomioliza z wtórną niewydolnością nerek, zaburzenia metaboliczne, hipertermia i obrzęk mózgu. W trakcie sedacji u pacjenta należy monitorować parametry życiowe, ponieważ może on wymagać intubacji dotchawiczej i wentylacji respiratorem. Bardzo często pacjenci wymagają większych dawek niż w przypadku osób poddanych sedacji z innych wskazań. W przypadku lżej zatrutych wystarczy kilkunastogodzinna sedacja za pomocą 1 lub 2 leków, w niektórych przypadkach konieczna jest 2-3-dniowa sedacja z zastosowaniem kilku leków sedatywnych (bardzo często w związku z nałożeniem rozwijającego się zespołu abstynencyjnego spowodowanego nadużywaniem alkoholu).

W leczeniu pobudzenia psychoruchowego stosuje się:

• benzodiazepiny będące lekami pierwszego rzutu. Najczęściej stosowany jest krótko działający midazolam w bolusie (5-30 mg) oraz we wlewie ciągłym (5-30 mg/h); rzadziej stosuje się długo działający diazepam
• propofol – lek krótko działający stosowany w bolusach (20-50 mg), czasem powtarzanych kilkakrotnie, lub we wlewie ciągłym (30-150 mg/h); stosując ten lek, należy pamiętać o obniżaniu przez niego ciśnienia tętniczego i ryzyku wystąpienia zespołu poprofolowego przy przekroczeniu dawki 4 mg/kg m.c. i stosowaniu przez kilka dni (PRIS – propofol infusion syndrome)
• tiopental – lek podaje się we wlewie dożylnym (50-200 mg/h); należy pamiętać o możliwej kumulacji leku, silniejszym niż przy propofolu działaniu hipotensyjnym i korzystnym działaniu neuroprotekcyjnym
• leki przeciwpsychotyczne – najczęściej stosowane w przypadku objawów wytwórczych i pobudzenia słabo reagującego na inne leki; m.in. chloropromazyna (30-50 mg), haloperydol (2-5 mg) stosowane jednorazowo lub kilka razy w ciągu doby.

Rabdomioliza

Leczenie objawowe rabdomiolizy polega na płynoterapii. Niektóre źródła proponują dodatkowo alkalizację moczu przez dodawanie bikarbonatu sodu do płynów (stosowane są roztwory 1,2% NaHCO₃ – na 500 ml płynu dożylnego dodaje się 4 amp. 8,4% NaHCO₃).

Wysokie ciśnienie tętnicze

Zazwyczaj sedacja jednocześnie działa na wynikające z pobudzenia adrenergicznego wysokie ciśnienie tętnicze. W przypadku utrzymywania się wysokich wartości pomimo sedacji należy rozważyć wlew z nitrogliceryny (dawka początkowa to 0,75-1 ml/h, następnie dawkę dostosowuje się do ciśnienia tętniczego pacjenta).

Hipertermia

Leczenie hipertermii polega na sedacji pacjenta, a w razie potrzeby również na chłodzeniu zewnętrznym (zimne okłady nad dużymi naczyniami, np. udowymi i szyjnymi). Hipertermia u pacjentów po zażyciu dopalaczy nie wynika z przestawienia ośrodka termoregulacji, ale z nadprodukcji ciepła, wobec czego powszechnie stosowane leki przeciwgorączkowe będą nieskuteczne.

Podsumowanie

W każdym przypadku ciężkiego stanu pacjenta zatrutego NSP należy skonsultować się z toksykologiem klinicznym.

Rynek nowych substancji psychoaktywnych bardzo dynamicznie się zmienia. Produkowane są nowe substancje, eksperymentuje się z połączeniami znanych dopalaczy w jednym produkcie, dodawane są inne substancje mające poprawić doznania użytkowników. To wszystko powoduje stałą potrzebę raportowania zatruć dopalaczami i publikowania opisów przypadków klinicznych pozwalających dowiedzieć się więcej na temat możliwych działań tych związków.