Wkłucie doszpikowe to zaawansowana procedura dostępu do naczynia krwionośnego wykonywana w stanach zagrożenia życia. W chwili kiedy nie ma możliwości dostępu do naczynia krwionośnego przez klasyczną kaniulację, należy wykorzystać jamę szpikową i zestawy igieł śródkostnych. Procedura jest prosta i łatwa w wykonaniu, ale nie do końca doskonała.

Procedura wkłucia doszpikowego

Założenie wkłucia doszpikowego przebiega w ściśle określony sposób, co można ująć w zapisie typu algorytm założenia dostępu doszpikowego:

1. założenie niejałowych rękawiczek i wyznaczenie miejsca wkłucia,

2. dezynfekcja miejsca wkłucia,

3. założenie jałowych rękawiczek,

4. znieczulenie miejsca wkłucia 1-proc. lub 2-proc. lidokainą u osób przytomnych – znieczulenie skóry i tkanki podskórnej, tkanek położonych okołookostnowo i samej okostnej podskórnie (u nieprzytomnych, w nagłym zatrzymaniu krążenia, w pilnym trybie resuscytacji krążeniowo-oddechowej nie wykonuje się znieczulenia),

5. stabilizacja okolicy wkłucia,

6. wprowadzenie igły przez skórę i tkankę podskórną do kości, przy użyciu zestawu EZ-IO daje się wyczuć wyraźny spadek oporu kości, co oznacza wejście do jamy szpikowej. Pozostałe zestawy igieł nie dają takiego efektu. Przy wwiercaniu się igły oraz przy jej wstrzeliwaniu ręka niedominująca musi naprężyć (rozciągnąć skórę) skórę, tak aby nie dopuścić do okręcania się (zawijania) fałdu skóry wokół igły,

7. sprawdzenie poprawności założenia wkłucia doszpikowego poprzez ocenę umocowania i stabilizacji igły, następnie usunięcie prowadnika (trokaru/mandrynu) i aspiracja szpiku do strzykawki z lidokainą oraz podanie porcji lidokainy do jamy szpikowej wraz z 10 ml NaCl o stężeniu 0,9 proc.,

8. zabezpieczenie miejsca wkłucia opatrunkiem z podaniem godziny i daty założenia wkłucia doszpikowego,

9. podłączenie zestawu do przetoczenia płynów i płynoterapia pod ciśnieniem lub bolusowanie jamy szpikowej,

10. w sytuacji wysokiego ryzyka utraty wkłucia dodatkowe zabezpieczenie lokalizacji lub kończyny z igłą i zestawem do przetoczeń oraz pielęgnacja miejsca wkłucia,

11. usunięcie opatrunku osłaniającego i odłączenie zestawu do przetoczeń, usunięcie igły przez podłączenie strzykawki i wykonanie ruchu półobrotowego igłą wraz ze strzykawką (zestaw EZ-IO) zgodnie z ruchem wskazówek zegara lub poprzez pociągnięcie igły do siebie z ograniczeniem bujania (odwarstwienie okostnej, BIG, NIO) albo usunięcie igły za pomocą bagnetu (FAST 1), procedura z dezynfekcją skóry i okolicy wkłucia,

12. przeniesienie igły do plastikowego pojemnika na odpady skażone,

13. zabezpieczenie miejsca wkłucia doszpikowego.