Badania laboratoryjne w gabinecie stomatologicznym – witamina D

Lekarze dentyści na wielu obszarach pracy klinicznej coraz częściej sięgają po nowoczesne zdobycze diagnostyki laboratoryjnej, a rutynowe oznaczenia parametrów krwi wspomagają diagnozowanie pacjentów. Przedstawiamy czytelnikom pierwszą z cyklu publikacji dotyczących zastosowania i interpretacji badań laboratoryjnych w codziennej praktyce lekarza dentysty. Niniejszy artykuł omawia techniczne aspekty pobierania krwi do oznaczenia witaminy D, zastosowanie tego parametru w ocenie stanu klinicznego, a także biochemiczny obrót witaminy D w organizmie ludzkim.

Pobranie i przechowywanie materiału

Do pobrania krwi można użyć kilka typów probówek:

■ z aktywatorem krzepnięcia,

■ z granulatem, żelem separacyjnym,

■ z żelem separującym i aktywatorem krzepnięcia,

■ bez dodatków – krew wykrzepia się fizjologicznie po kontakcie z materiałem probówki.

Aktywator przyspiesza krzepnięcie, a żel separujący oddziela surowicę od włóknika (fibryny) i komórek krwi podczas odwirowywania przez utworzenie bariery między surowicą a skrzepniętą krwią. W wyniku tego możliwe jest przechowywanie surowicy po odwirowaniu i transport materiału biologicznego bez konieczności przelewania materiału do osobnej probówki. Maksymalny czas od pobrania krwi do wykonania badania w laboratorium został określony w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie standardów jakości dla medycznych laboratoriów diagnostycznych i mikrobiologicznych i różni się w zależności od temperatury przechowywania.[13] W tych warunkach stabilność surowicy do oceny stężenia 1,25-dihydroksycholekalcyferolu oraz 25-hydroksycholekalcyferolu w temp. 20-25°C wynosi trzy dni. Wyniki licznych badań nad formą – 25-hydroksywitaminą D w surowicy potwierdziły jej wysoką trwałość zarówno w temperaturze pokojowej, jak i w temperaturze +4^oC. Wykazano również, że zamrożenie surowicy w temperaturze -20^oC oddzielonej wcześniej od składników krwi umożliwia przetrzymywane próbek przez wiele lat. Należy jednak podkreślić, że długotrwałe przetrzymywanie surowicy nad skrzepem może w niewielkim stopniu zmienić stężenie witaminy D w surowicy krwi, nie są to jednak wahania mające wpływ na wartość wyniku diagnostycznego. Nie stwierdzono również znaczącego wpływu rozmrażania próbki oraz krótkotrwałego lub intensywnego promieniowania UV na stabilność (25(OH)D) w surowicy krwi.[14]