Bóle głowy

(często w okolicy oczodołu). Bóle towarzyszące innej chorobie nazywane są wtórnymi bólami głowy. Są one znacznie rzadziej spotykane niż pierwotne, ale często wymagają poszerzenia diagnostyki i wykonania dodatkowych badań. Mogą towarzyszyć łagodnym zaburzeniom, np. odwodnieniu, infekcji górnych dróg oddechowych, zapaleniu zatok, niedokrwistości. Bywają także objawem poważnej choroby zagrażającej życiu pacjenta, np. krwotoku podpajęczynówkowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, guza mózgu.

2. Kiedy ból głowy jest niepokojący/groźny?

Większość bólów głowy ma charakter łagodny. Należy jednak pamiętać, że ból głowy może być pierwszym objawem poważnej choroby, a nawet stanu zagrażającego życiu.

Cechy niebezpiecznego bólu głowy:

- ból głowy „najsilniejszy w życiu”

- pierwszy ciężki ból głowy, nagły, dotąd nieznany

- ból głowy narastający stopniowo w ciągu dni/tygodni

- towarzysząca gorączka/niewyjaśnione objawy ogólnoustrojowe

- wymioty występujące przed bólem głowy

- ból głowy wywołany schylaniem się, podnoszeniem ciężaru, kaszlem

- ból głowy zakłócający sen lub obecny tuż po przebudzeniu

- wystąpienie nowego bólu głowy >55 r.ż.

- towarzyszące objawy neurologiczne, np. nierówne źrenice

- ból głowy, któremu towarzyszą drgawki

- ból głowy, któremu towarzyszą zaburzenia świadomości (np. splątanie, senność).

Najważniejszym pytaniem jest to, czy obecny ból głowy jest nowym, czy starym, znanym bólem. Niepokój powinien wzbudzić silny, dotąd nieznany ból głowy. Ze względu na swą powszechność ból głowy jako objaw często bywa lekceważony, a łatwy dostęp do leków przeciwbólowych może umożliwić jego stłumienie bez szukania przyczyny dolegliwości.

3. Jak zwalczać ból głowy?

Ważne jest ustalenie, z jakim bólem głowy mamy do czynienia. W bólu wtórnym najważniejsze jest leczenie stanu chorobowego będącego jego przyczyną, czyli np. odpowiednia antybiotykoterapia w bólu głowy wywołanym bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Z kolei w pierwotnych bólach głowy ważne jest ustalenie, czy istnieją czynniki, które wywołują lub zwiększają częstotliwość napadów. W wielu przypadkach są to stres, nieprawidłowa dieta, nieprawidłowa pozycja ciała (np. w pracy na komputerze), brak higieny snu, niektóre pokarmy (np. czerwone wino, ser), antykoncepcja, a nawet pogoda. Należy starać się wyeliminować lub modyfikować te czynniki, na które mamy wpływ. Nie zawsze jednak takie zabiegi wystarczają i zachodzi potrzeba włączenia leczenia farmakologicznego. O doborze leku i jego dawkowaniu decyduje lekarz.

4. Kto leczy bóle głowy?

Leczenie bólu głowy powinno być prowadzone przez lekarza rodzinnego oraz neurologa. Lekarz rodzinny po zebraniu wywiadu oraz zbadaniu pacjenta decyduje o dalszym postępowaniu i ewentualnej konieczności konsultacji lub poszerzeniu diagnostyki przez neurologa. Niektóre pierwotne bóle głowy (np. napięciowy ból głowy – ściskający, tępy, długotrwały) znacznie utrudniają codzienne funkcjonowanie i mogą towarzyszyć depresji lub być jej przyczyną. W takich przypadkach terapią zajmuje się również lekarz psychiatra.

5. Dlaczego boli głowa?

A. Po alkoholu?

U większości osób dzień po spożyciu alkoholu występuje ból głowy różnego nasilenia. Główną przyczyną tej dolegliwości są toksyczne metabolity (aldehyd octowy) rozkładu etanolu w organizmie. Ich nagromadzenie może powodować ból głowy, nudności oraz wymioty. Siła tych objawów zależy od ilości spożytego alkoholu, stanu wątroby oraz genetycznie uwarunkowanych zdolności rozkładania alkoholu. Dodatkowo większość alkoholi ma właściwości moczopędne, co doprowadza do niedoboru elektrolitów mogącego powodować ból głowy.

B. Przy odchudzaniu?

W trakcie stosowania restrykcyjnej diety z małą podażą kalorii może dojść do hipoglikemii, czyli spadku cukru we krwi. Może to objawiać się bólem głowy. Objaw ten można złagodzić dostarczeniem węglowodanów do organizmu.

C. W ciąży?

Bóle głowy u ciężarnych są częstą dolegliwością. Najczęściej pojawiają się w pierwszym oraz trzecim trymestrze. W pierwszym trymestrze bóle głowy mogą być spowodowane tzw. burzą hormonalną związaną z ciążą oraz zwiększeniem objętości krwi. W trzecim trymestrze z kolei bywają wywołane wymuszoną pozycją ciała spowodowaną dźwiganiem dodatkowej masy, co prowadzi do zwiększonego napięcia mięśni. W ostatnim trymestrze ból głowy może być również objawem stanu przedrzucawkowego, czyli wysokiego ciśnienia krwi u kobiety ciężarnej. Dodatkowymi czynnikami mogącymi wpływać na jego pojawienie się podczas ciąży są stres, niedostateczna ilość snu, niska zawartość cukru we krwi.

D. Przed miesiączką?

Przed miesiączką dochodzi do znacznych wahań hormonalnych w organizmie kobiety (np. spadek stężenia estrogenów), co może wywoływać ból głowy, a nawet migrenę. Inną przyczyną bólu głowy bywa znaczna utrata krwi w trakcie miesiączki. Kobiety, u których dochodzi do obfitych krwawień, mogą mieć okresowo anemię. Zdarza się, że objawia się to bólem głowy.