Łzawienie przewlekłe – diagnostyka różnicowa

dr n. med. Agata Brązert

dr hab. n. med. Jarosław Kocięcki, prof. UM

Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu

Adres do korespondencji: dr n. med. Agata Brązert, ul. Długa 1/2, 61-848 Poznań; tel.: 61 8549284, faks: 61 8549084, e-mail: abrazert@gmail.com

Przewlekłe łzawienie może być bardzo uciążliwe dla pacjenta i w istotny sposób obniżać jego jakość życia. Główne grupy przyczyn nadmiernego, przewlekłego łzawienia obejmują: nadprodukcję łez, zwężenie drogi odpływu, nieprawidłowe przyleganie powiek i niewydolność pompy odprowadzającej łzy z worka spojówkowego. Aby wdrożyć odpowiednie leczenie zachowawcze lub chirurgiczne, należy prawidłowo zidentyfikować przyczynę dolegliwości. W artykule omówiono przyczyny przewlekłego łzawienia i testy diagnostyczne wykorzystywane w jego różnicowaniu.

Wprowadzenie

Dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku bardzo istotne jest wydzielanie łez. Tworzą one nie tylko nawilżającą warstwę ochronną, lecz także odgrywają istotną rolę w refrakcji oka, a dzięki zawartości lizozymu i immunoglobulin biorą udział w zwalczaniu potencjalnych czynników infekcyjnych. Nadmierne wydzielanie łez może być normalnym objawem służącym oczyszczeniu oka z zanieczyszczeń dostających się na jego powierzchnię lub wynikać z czynników emocjonalnych. Może być również objawem chorób dotyczących narządu wzroku; samo w sobie nie ma znaczenia klinicznego.

Łzawienie (łac. epiphora) w zależności od czasu trwania objawów można podzielić na ostre i przewlekłe. Tematem tego opracowania jest różnicowanie przewlekłego łzawienia, dlatego w dalszej części artykułu skupimy się na dokładnym omówieniu jego przyczyn i diagnostyki, zasygnalizujemy także możliwe metody leczenia.

Epidemiologia

Nadmierne łzawienie, jak już wcześniej wspomniano, może mieć różnorodne źródła i jest stosunkowo częstym objawem. Brakuje dokładnych statystyk określających zakres tego zjawiska. Niemniej aby uzmysłowić sobie skalę problemu, wystarczy przytoczyć dane epidemiologiczne dotyczące częstości występowania suchego oka: 5-16% w badaniach amerykańskich i australijskich oraz 27-33% w populacji azjatyckiej.1,2 Woog i wsp. przeprowadzili badania, w których stwierdzili, że częstość występowania symptomatycznej, nabytej niedrożności dróg łzowych wynosi 30,47/100 000/rok i rośnie z wiekiem.3

Etiologia

Do głównych przyczyn nadmiernego łzawienia należą: nadprodukcja łez, zwężenie drogi odpływu (na poziomie punktu łzowego, kanalika, worka łzowego lub przewodu nosowo-łzowego), nieprawidłowe przyleganie powiek oraz niewydolność pompy odprowadzającej łzy z worka spojówkowego. W niektórych przypadkach dolegliwości pacjenta mogą wynikać z więcej niż jednej przyczyny.4

Nadprodukcja łez

Za podstawowe wydzielanie łez są odpowiedzialne gruczoły Krausego i Wolfringa; podrażnienie spojówki lub powierzchni rogówki może wywołać odruchowe wydzielanie przez główny gruczoł łzowy. Jeżeli reakcja jest nasilona, wówczas produkcja łez może pr...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Utrudnienie na drodze odpływu łez

Przy każdym mrugnięciu oka dochodzi do zasysania łez z worka spojówkowego do kanalika łzowego, następnie poprzez zastawkę Rosenmüllera są one odprowadzane do [...]

Niewydolność pompy łzowej

Do niewydolności pompy łzowej dochodzi najczęściej na skutek odwinięcia powieki dolnej. Ma to zwykle miejsce w przypadku zmian inwolucyjnych i porażennych. Rozciągnięte lub [...]

Różnicowanie

Przewlekłe łzawienie należy różnicować m.in. z wyciekiem cieczy wodnistej z gałki ocznej. Taki stan można zaobserwować u pacjentów po trabekulektomii (szczególnie z zastosowaniem antymetabolitów), u których [...]

Diagnostyka

Tak jak w każdej jednostce chorobowej podstawą rozpoznania przyczyny przewlekłego łzawienia jest dokładne zebranie wywiadu. Następnie należy przeprowadzić dokładną ocenę aparatu ochronnego [...]

Leczenie

W przypadku nadmiernej produkcji łez leczenie ma charakter zachowawczy i zwykle ukierunkowane jest na przyczynę wywołującą podrażnienie gałki ocznej. W stanach, w których stwierdza się [...]

Podsumowanie

Przewlekłe łzawienie może mieć wiele przyczyn. W zależności od etiologii można je klasyfikować jako: nadprodukcję łez, utrudnienie drogi odpływu łez, niewydolność pompy [...]