Zapalenie mięśnia sercowego u dzieci

lek. Katarzyna Sobczak-Budlewska
dr n. med. Krzysztof W. Michalak
prof. dr hab. n. med. Jadwiga A. Moll

Klinika Kardiologii, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki

Adres do korespondencji: dr n. med. Krzysztof W. Michalak, Klinika Kardiologii ICZMP, ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódź; e-mail: krzysztof.michalak@iczmp.edu.pl

Definicja

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zapalenie mięśnia sercowego (MC – myocarditis) to choroba zapalna miokardium rozpoznawana na podstawie kryteriów:

  • histologicznych, tzw. kryteriów Dallas – obecność nacieku zapalnego z limfocytów z towarzyszącą degeneracją oraz martwicą miocytów o podłożu nieniedokrwiennym
  • immunologicznych
  • immunohistochemicznych – obecność nieprawidłowych nacieków zapalnych definiowanych jako ≥14 leukocytów/mm2, w tym do 4 monocytów/mm2, oraz obecność limfocytów T CD3 w liczbie ≥7/mm2.1

Wyróżnia się różne typy histologiczne MC w zależności od typu komórek naciekających mięsień:

  • limfocytowe
  • eozynofilowe
  • olbrzymiokomórkowe
  • polimorficzne
  • sarkoidozę serca.2

Grupa Robocza ds. Chorób Mięśnia Sercowego i Osierdzia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology Working Group on Myocardial and Pericardial Diseases) rekomenduje podział MC na:

  • wirusowe zapalenie mięśnia sercowego – histologicznie potwierdzone zapalenie mięśnia z dodatnim wynikiem reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR – polymerase chain reaction) w kierunku wirusowego materiału genetycznego
  • autoimmunologiczne zapalenie mięśnia sercowego – histologicznie potwierdzone zapalenie mięśnia sercowego z ujemnym wynikiem PCR z autoprzeciwciałami sercowymi w surowicy krwi lub bez nich
  • wirusowe i autoimmunologiczne zapalenie mięśnia sercowego – histologicznie potwierdzone zapalenie mięśnia sercowego z dodatnim wynikiem PCR i autoprzeciwciałami sercowymi w surowicy krwi.3

Epidemiologia

Zapalenie mięśnia sercowego stanowi istotną przyczynę zachorowalności i śmiertelności wśród dzieci i jest najczęstszą przyczyną niewydolności serca u uprzednio zdrowych małych pacjentów.4 Niewydolność serca spowodowana kardiomiopatią rozstrzeniową (DCM – dilated cardiomyopathy) w przebiegu MC stanowi najczęstsze wskazanie do transplantacji serca u dzieci.5 Częstość występowania zapalenia mięśnia sercowego jest nieznana ze względu na trudności w jednoznacznym ustaleniu rozpoznania tej jednostki chorobowej. Szacuje się jednak, że odpowiada ono za około 1% hospitalizacji dzieci i za 8-21% nagłych zgonów sercowych u dzieci i młodych dorosłych.5,6 Zapalenie mięśnia sercowego u dzieci najczęściej występuje w okresie niemowlęcym i nastoletnim.

Patogeneza

Przebieg procesu zapalnego w mięśniu sercowym został opisany na podstawie badań przeprowadzonych na zwierzętach (model mysi) przez Lernera i Wilsona.5 Według tego modelu wyróżnia się trzy fazy zapalenia: ostrą, podostrą i przewlekłą. Do wirusów ka...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Etiologia

Obraz kliniczny zapalenia mięśnia sercowego jest różnorodny i niecharakterystyczny. Objawy zależą od typu histologicznego oraz postaci klinicznej i różnią się w [...]

Obraz kliniczny

Obraz kliniczny zapalenia mięśnia sercowego jest różnorodny i niecharakterystyczny. Objawy zależą od typu histologicznego oraz postaci klinicznej i różnią się w [...]

Diagnostyka

U większości chorych stwierdza się leukocytozę i podwyższone wartości niespecyficznych czynników zapalnych, takich jak odczyn Biernackiego (OB) i białko C-reaktywne (CRP), [...]

Diagnostyka różnicowa

Przypadki MC objawiające się bólami w klatce piersiowej należy różnicować z ostrymi zespołami wieńcowymi, anomaliami tętnic wieńcowych (ALCAPA), koarktacją aorty i [...]

Postępowanie

Wszyscy chorzy na ostre MC powinni ograniczyć aktywność fizyczną, ponieważ uważa się, że wysiłek fizyczny zwiększa tempo replikacji wirusa. Zalecany jest [...]

Rokowanie

Wskaźnik przeżycia u dzieci i dorosłych z MC wynosi około 80% w ciągu pierwszego roku. Wykazano, że do rozwoju DCM i [...]

Podsumowanie

Zapalenie mięśnia sercowego ma bardzo nieswoisty i zróżnicowany przebieg. Należy zawsze rozważyć zapalenie mięśnia sercowego u dziecka, u którego wystąpiły objawy [...]