Funkcjonalna odbudowa ubytków klasy II

następujące:

• warstw policzkowo-językowych,
• warstw dziąsłowo-okluzyjnych,
• warstw skośnych w kształcie klina,
• trzech miejsc,
• sukcesywnej odbudowy guzka,
• odbudowy dośrodkowej. ¹

Ich wspólnym mianownikiem jest ograniczenie skurczu polimeryzacyjnego i redukcji współczynnika konfiguracyjnego ubytku (c-factor). Ograniczenie skurczu polimeryzacyjnego uzyskuje się również przy zastosowaniu prefabrykowanych lub prepolimeryzowanych własnoręcznie insertów lub materiałów typu bulk fill.

Technika kanapkowa

Technika kanapkowa polega na użyciu materiałów kompozytowych i szkłojonomerowych. Kanapkę zamkniętą stosuje się wtedy, gdy wszystkie brzegi ubytku znajdują się w szkliwie, a kanapkę otwartą, gdy brzeg dodziąsłowy znajduje się w cemencie, co znacznie pogarsza warunki dla materiału kompozytowego i w takim przypadku pozostawia się materiał szkłojonomerowy niepokryty kompozytem. ¹

Metoda podwójnej gęstości

Poprawę szczelności i wytrzymałości wypełnienia można uzyskać również przy zastosowaniu metody podwójnej gęstości. Dzięki materiałom bardziej płynnym, o mniejszej zawartości wypełniacza i większej elastyczności, można ograniczyć rozrywanie wiązania na granicy tkanek zęba i wypełnienia. Badania in vitro pokazały, że użycie jako linera płynnego kompozytu poprawia szczelność brzegu przydziąsłowego wypełnienia, szczególnie jeśli przed założeniem kompozytu kondensowalnego liner zostanie utwardzony. ²

Uzyskanie szczelności a zjawisko mikroprzecieku

Mikroprzeciek to nieuchwytne klinicznie zjawisko przenikania bakterii, produktów ich przemiany materii, jonów, związków chemicznych i płynów ze środowiska jamy ustnej przez przestrzenie obecne w obrębie wypełnienia. Mikroprzeciek jest najmniejszy, jeśli brzegi ubytku zlokalizowane są w szkliwie, a największy, jeśli są one położone w obrębie cementu. ³ Nie stwierdzono istotnych różnic w uzyskiwaniu szczelności różnych materiałów odtwórczych w obrębie brzegów ubytku zlokalizowanych na powierzchni żującej. ⁴ Różnice takie pojawiają się natomiast w obrębie brzegu przydziąsłowego – materiały mikrohybrydowe na bazie siloranów w badaniu in vitro wykazywały najmniejszy mikroprzeciek ⁴ .

Narzędzia stosowane do odbudowy ubytków

Oprócz właściwej techniki zakładania wypełnienia i doboru materiałów, na prawidłowe jego wykonanie składa się również właściwe użycie potrzebnych ku temu narzędzi.

Systemy formówek

Formówki dzieli się na proste i złożone. ¹ Do formówek prostych należą paski celuloidowe, a także wszelkiego rodzaju kształtki odbudowujące koronę. Istnieją dwa systemy formówek złożonych. Tradycyjne formówki złożone pierścieniowe (wielościenne) wymagają użycia napinacza Tofflemire’a, Nystroma lub Ivory’ego; nowoczesne systemy zawierają w zestawie innego rodzaju napinacze. Niektóre paski pierścieniowe mają wbudowany mechanizm dociskający go do zęba. Do formówek sekcyjnych, czyli jednościennych, należy używać pierścieni (ryc. 1). Przegląd dostępnych w Polsce systemów zawarto w tabeli 1.

Tabela 1. Systemy formówek

Rodzaje klinów

Elementami zapewniającymi właściwą adaptację matrycy są kliny. Dostępnych jest kilka ich rodzajów. Różnią się kształtem oraz materiałem, z którego są wykonane, jednak zasada ich działania pozostaje ta sama. W zależności od sytuacji klinicznej stosowane są różne rozwiązania. Najprostsze i najtańsze są kliny drewniane, które chłonąc płyn ze szczeliny dziąsłowej pęcznieją i dzięki temu poprawia się dopasowanie kształtki do brzegu ubytku. Można je także łatwo kształtować za pomocą wierteł. Kliny z tworzyw sztucznych mogą być przezroczyste, co umożliwia dotarcie światła lampy polimeryzacyjnej do brzegu dodziąsłowego. Przybierają też często kształty mające zapewnić lepsze utrzymanie w przestrzeni międzyzębowej, dokładniejszą adaptację matrycy i ograniczenie traumatyzacji dziąsła (ryc. 2, 3, tab. 2).

Tabela 2. Rodzaje klinów

Funkcjonalne wypełnienie klasy II powinno w prawidłowy sposób odbudowywać punkt styczny. Na jego uzyskanie ma wpływ szereg czynników, takich jak rodzaj i grubość użytej matrycy oraz sposób jej ułożenia w przestrzeni międzyzębowej, rozmiar użytego klina, a także skurcz polimeryzacyjny lub późniejsza obróbka wykonanej odbudowy.

Proste paski metalowe powinny być przed wprowadzeniem konturowane, co wpływa na właściwe umiejscowienie punktu stycznego i ścisły kontakt. ¹ Narzędziem służącym do poprawy punktu stycznego jest instrument PerForm. Paski umieszcza się w jeszcze niespolimeryzowanej warstwie kompozytu, następnie uciska kształtkę (dystalnie przez popychanie, mezjalnie przez pociąganie) i polimeryzuje materiał, przykładając lampę do soczewki wbudowanej w instrument.

Współcześnie coraz szerzej stosowana jest taśma teflonowa, której łatwość użytkowania oraz wszechstronność czynią ją użyteczną w niemal każdym przypadku. Po odpowiednim wymodelowaniu może pełnić funkcję klina, dodatkowo uszczelniać matrycę sekcyjną, a także wspomagać izolację pola zabiegowego. Nie klei się, ma gładką powierzchnię, jest chemicznie obojętna i nie chłonie płynów. ⁵

Podsumowanie

Ze względu na mnogość dostępnych materiałów i narzędzi, lekarz dentysta może pracować w sposób bardziej przewidywalny. Na podstawie własnych doświadczeń i opinii innych lekarzy może dobrać do danego przypadku takie metody i instrumenty, które będą najbardziej efektywne. Z drugiej strony, użycie nawet najlepszych produktów nie pozwoli uzyskać wypełnienia dobrej jakości przy utrzymującej się wilgoci w obrębie ubytku.

Należy więc pamiętać, że równie ważnym, o ile nie najważniejszym, aspektem prawidłowej odbudowy ubytku klasy II jest utrzymanie właściwej izolacji pola zabiegowego. Najbardziej korzystne warunki można uzyskać przy stosowaniu izolacji bezwzględnej z użyciem koferdamu.