prof. dr hab. n. med. Dorota Krasowska

Szanowni Państwo, Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy!

Polecam Państwu kolejne wydanie „Dermatologii po Dyplomie”, którego tematem przewodnim jest artykuł „Bielactwo nabyte – aktualne możliwości diagnostyczno-terapeutyczne”, przygotowany przez zespół autorów z Kliniki Dermatologicznej Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie. Obecność nabytych plam hipopigmentacyjnych, szczególnie w miejscach odsłoniętych, wpływa na codzienne funkcjonowanie pacjentów i znacząco obniża ich jakość życia. Mimo wielu badań do dziś nie ustalono przyczyny bielactwa. W patogenezie podkreśla się udział czynników genetycznych, autoimmunologicznych, odpowiedzi zapalnej i stresu oksydacyjnego, które powodują uszkodzenie melanocytów i następczą utratę barwnika. Celem leczenia jest zatrzymanie postępu choroby, jej ustabilizowanie oraz stymulowanie repigmentacji i w dalszej kolejności zapobieganie nawrotom. Z uwagi na niewystarczającą skuteczność dostępnych metod terapeutycznych leczenie bielactwa stanowi wyzwanie dla dermatologów i wciąż poszukuje się nowych opcji terapeutycznych, by osiągnąć wyznaczone cele.

W terapii wykorzystuje się metody zachowawcze i chirurgiczne. Wydaje się, że w przypadku stosowania tych pierwszych najskuteczniejsze jest leczenie skojarzone. Potwierdza to publikacja Luo i wsp. z 2025 r., w której, bazując na doniesieniach z badań klinicznych, wykorzystano metaanalizę sieciową (NMA – network meta-analysis) do porównania skuteczności różnych metod stosowanych w leczeniu bielactwa. Ocenę w tym zakresie prowadzono na podstawie uzyskania repigmentacji skóry (repigmentacja znakomita oznaczała 75% poprawy, znacząca – 50%, a niesatysfakcjonująca – 25%). Badania wykazały, że 50% repigmentację uzyskano przy zastosowaniu skojarzenia fototerapii (NB-UVB 311 nm lub lasera ekscymerowego) z miejscową aplikacją antyoksydantów, glikokortykosteroidów i inhibitorów kalcyneuryny. W stabilnym okresie choroby wymienione wyżej metody łączono z zabiegami laserem frakcyjnym CO₂, co pozwoliło na uzyskanie 75% repigmentacji zmian skórnych. Uważa się, że laser frakcyjny CO₂ dzięki zwiększeniu penetracji fototerapii potęguje działanie przeciwzapalne, a stymulując uwalnianie czynników wzrostowych, promuje proliferację i migrację melanocytów ze skóry zdrowej i mieszków włosowych do miejsc chorobowo zmienionych.

Niewątpliwym przełomem terapeutycznym było dopuszczenie 1,5% kremu z ruksolitynibem w leczeniu bielactwa niesegmentalnego u osób powyżej 12 r.ż. Randomizowane badania kliniczne III fazy przeprowadzone w grupie 674 nastolatków i osób dorosłych z niesegmentalną postacią choroby, zajmującą >10% powierzchni ciała, którzy stosowali krem z ruksolitynibem dwa razy dziennie, wykazały 75% repigmentację u 30% leczonych (w porównaniu z grupą placebo) w 24 tygodniu terapii. W trakcie badania obserwowano dalszą repigmentację w zakresie 75%, która w 52 tygodniu terapii dotyczyła 50% leczonych pacjentów. Preparat okazał się nie tylko skuteczny, ale i bezpieczny, nie obserwowano znaczących miejscowych i ogólnych działań niepożądanych. U ok. 6% leczonych w miejscu aplikacji pojawiały się objawy trądziku, a u 5% występował świąd. Po zakończeniu leczenia repigmentacja utrzymywała się aż do końca 6-miesięcznej obserwacji.

W licznych pracach wskazuje się, że skojarzenie fototerapii z aplikacją 1,5% kremu z ruksolitynibem dwa razy dziennie pozwoli na uzyskanie jeszcze lepszych wyników repigmentacji.

Mimo zarejestrowania w Polsce w 2023 r. 1,5% kremu z ruksolitynibem jest on nadal niedostępny w aptekach; wielu pacjentów stosuje go jednak, zaopatrując się w lek zagranicą.

Ze względu na rolę stresu oksydacyjnego w patogenezie bielactwa (jest on uznawany za znaczący czynnik przyczyniający się do uszkodzenia melanocytów) warto zwrócić uwagę na możliwość wspomagającego zastosowania preparatów antyoksydacyjnych w terapii choroby. Antyoksydanty chronią melanocyty przed uszkadzającym je stresem oksydacyjnym, a fototerapia hamuje proces zapalny i promuje aktywację, proliferację oraz migrację melanocytów ze skóry zdrowej i mieszków włosowych.

W styczniowym wydaniu naszego czasopisma znajdą Państwo także przegląd najnowszych badań w dermatologii oraz ciekawy artykuł dotyczący diagnostyki raka podstawnokomórkowego powierzchownego. Zachęcam do zapoznania się z interesującym opracowaniem poświęconym pokrzywce u dzieci. Warto zwrócić uwagę na teksty przedstawiające diagnostykę i leczenie gruźlicy skóry oraz acrodermatitis chronica atrophicans. Na końcu numeru zamieszczono oczywiście program edukacyjny „Sprawdź swoją wiedzę”. Życzę Państwu inspirującej lektury.

W imieniu własnym i całego zespołu redakcyjnego wszystkim Czytelnikom „Dermatologii po Dyplomie” pragnę złożyć serdeczne życzenia zdrowia i wszelkiej pomyślności w 2026 roku!