Temat numeru

Żółtaczka zakaźna typu A – czy to jeszcze problem?

dr n. med. Mirosław Jawień

Oddział Kliniczny Chorób Zakaźnych, Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Adres do korespondencji:

dr n. med. Mirosław Jawień

Oddział Kliniczny Chorób Zakaźnych,

Szpital Uniwersytecki w Krakowie

ul. Jakubowskiego 2, 30-688 Kraków

e-mail: mjawien@interia.pl

  • Czynniki ryzyka zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu A i objawy związane z przebiegiem choroby
  • Charakterystyka powikłań wirusowego zapalenia wątroby typu A
  • Postępowanie profilaktyczne i grupy osób, u których należy zastosować swoistą immunoprofilaktykę bierną

Choroba popularnie określana jako żółtaczka zakaźna typu A czy żółtaczka epidemiczna to poprawnie wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) wywołane przez bezotoczkowego wirusa RNA należącego do rodzaju Hepatovirus z rodziny Picornaviridae. Rezerwuarem wirusa jest człowiek; nie ma rezerwuarów zwierzęcych. Zakażenie szerzy się drogą pokarmową (fekalno-oralną) poprzez kontakty bezpośrednie lub poprzez spożycie skażonej żywności i wody. Wirusowe zapalenie wątroby typu A jest zwykle ostrą chorobą samoograniczającą się bez postaci przewlekłej i nie przechodzi w stan nosicielstwa, a jej przebycie zapewnia odporność na całe życie1.

Epidemiologia

Wirusowe zapalenie wątroby typu A to choroba powszechnie występująca na całym świecie, z wysokim wskaźnikiem zachorowania, przede wszystkim w krajach o niskim statusie socjoekonomicznym, tj. w państwach Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, Afryki oraz w Indiach. Szacuje się, że każdego roku na świecie występuje około 1,5 mln przypadków WZW A2.

W krajach o wysokich standardach higienicznych choroba może występować sporadycznie (zwykle odnotowuje się pojedyncze przypadki niepowiązane ze sobą epidemicznie) lub przebiegać w formie epidemii. Niski wskaźnik zachorowania na WZW A w krajach wysoko rozwiniętych przekłada się na wyższą podatność społeczeństwa na zakażenie, co wynika ze spadku odporności, i automatycznie może sprzyjać wybuchowi epidemii2,3.

Zjawisko tak zwanej epidemii wyrównawczej można było zaobserwować w latach 2016-18 w Europie oraz Ameryce Północnej. Według danych Centers for Disease Control and Prevention (CDC) w Stanach Zjednoczonych we wskazanym okresie stwierdzono wzrost rejestrowanych przypadków WZW A o prawie 294% w porównaniu z latami 2013-15. Wzrost ten był związany z wybuchem epidemii WZW A wśród mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami, wśród osób zażywających narkotyki lub bezdomnych oraz z epidemią, do której doszło na skutek spożycia zanieczyszczonych artykułów żywnościowych4.

Podobna sytuacja epidemiologiczna miała miejsce w Europie – w 2017 r. liczba zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A wzrosła na całym kontynencie. Od stycznia do końca listopada 2017 r. 24 kraje europejskie zgłosiły ponad 15 000 potwierdzonych laboratoryjnie przypadków zachorowań5.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Patogeneza

Wirus zapalenia wątroby typu A replikuje w cytoplazmie hepatocytów. Wiremia jest krótkotrwała – ustępuje po wzroście aminotransferaz w surowicy. Wirus jest stwierdzany w kale w dużych [...]

Czynniki ryzyka

Wirus zapalenia wątroby typu A szerzy się głównie drogą fekalno-oralną. Sytuacje sprzyjające zakażeniu to:

Objawy kliniczne

Okres inkubacji zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu A wynosi średnio 28 dni (od 15 do 50 dni). Objawowa choroba występuje u ponad [...]

Rozpoznanie

Rozpoznanie opiera się na diagnostyce serologicznej, czyli stwierdzeniu swoistych przeciwciał w klasie IgM dla wirusa zapalenia wątroby typu A (anty-HAV IgM) w surowicy. Swoiste [...]

Diagnostyka różnicowa

W różnicowaniu należy uwzględnić inne infekcyjne oraz nieinfekcyjne przyczyny uszkodzenia wątroby. Podstawowym objawem branym pod uwagę jest żółtaczka i/lub stwierdzenie w badaniach biochemicznych [...]

Powikłania

Występuje u ok. 5% pacjentów. Dla tego zaburzenia typowe jest przedłużające się występowanie żółtaczki, trwające powyżej 3 miesięcy. Klinicznie zapalenie to charakteryzuje [...]

Leczenie

Wirusowe zapalenie wątroby typu A jest zwykle chorobą samoograniczającą się, a terapia polega na leczeniu wspomagającym. Nie ma leczenia przyczynowego1,8.

Profilaktyka

Zapobieganie wirusowemu zapaleniu wątroby typu A obejmuje: przestrzeganie zasad higieny, szczepienia oraz stosowanie swoistej immunoglobuliny.

Podsumowanie

Wirusowe zapalenie wątroby typu A nie jest zapomnianym problemem i zawsze powinno być brane pod uwagę w diagnostyce u pacjentów z ostrym uszkodzeniem wątroby. Aktualnie większość [...]

Do góry