Komu zagraża makroangiopatia?

cukrzycy dzielimy na makroangiopatyczne, i dotyczą wtedy średnich i dużych tętnic oraz mikroangiopatyczne, gdy rozwijają się w małych tętniczkach.

Dlaczego moje tętnice stają się kruche i wąskie?

Miażdżyca jest procesem zachodzącym w tętnicach wraz ze starzeniem się organizmu. W cukrzycy, a nawet już w stanie przedcukrzycowym, proces miażdżycy jest znacznie bardziej nasilony i szybciej postępujący. Struktura wyściełająca tętnice to śródbłonek naczyniowy, bardzo wrażliwy na działanie wysokich stężeń glukozy. Od jego uszkodzenia rozpoczyna się rozwój miażdżycy. Uszkodzenia śródbłonka prowadzą do wykrzepiania krwi w świetle tętnic. Zniszczony śródbłonek odsłania głębiej położone warstwy tętnic, które także ulegają uszkodzeniu – dochodzi do przebudowy naczyń, z gromadzeniem w ich ścianach lipidów i komórek zapalnych oraz włóknienia. Tętnice stają się sztywne, kruche, podatne na tworzenie skrzeplin, co prowadzi do znacznego zwężenia lub zamknięcia światła naczynia, a następnie do niedokrwienia tkanek i narządów.

Co to są czynniki ryzyka i kogo dotyczą?

U chorych z cukrzycą znacznie częściej kumulują się inne czynnika ryzyka miażdżycy:

• otyłość,
• nadciśnienie tętnicze,
• podwyższenie cholesterolu frakcji LDL i triglicerydów, nasilających miażdżycę,
• obniżenie stężenia cholesterolu frakcji HDL, przeciwdziałającej miażdżycy.

Innym, niezależnym od cukrzycy, ale bardzo silnym czynnikiem ryzyka miażdżycy jest palenie tytoniu. Dlatego szczególnie mocno namawiam osoby z cukrzycą do porzucenia palenia. Miażdżyca w tętnicach chorych na cukrzycę jest znacznie bardziej agresywna niż w populacji osób bez cukrzycy.

Zmiany miażdżycowe u osób z cukrzycą w porównaniu z populacją ogólną:

• pojawiają się wcześniej,
• szybciej postępują,
• są bardziej nasilone i rozsiane,
• dotyczą naczyń o mniejszej średnicy,
• prowadzą do przebudowy wszystkich warstw ściany tętnicy,
• charakteryzują się wzmożonym wapnieniem tętnic.

Jakie tętnice są najbardziej narażone?

Zmiany miażdżycowe u chorych na cukrzycę zajmują szczególnie:

• tętnice wieńcowe, odżywiające mięsień sercowy,
• tętnice szyjne pozaczaszkowe, zaopatrujące w krew mózg,
• tętnice kończyn dolnych.

Dlaczego mała blaszka stwarza duży problem??

Zajęcie tętnic wieńcowych miażdżycą przejawia się bólami zamostkowymi, zwanymi inaczej dławicowymi, które są objawem niedokrwienia mięśnia sercowego. Ból wyzwalany jest przez wytężony wysiłek fizyczny, gdy rośnie obciążenie serca pracą i większe jest jego zapotrzebowanie na tlen.

Przy zaawansowanych zmianach miażdżycowych ból występuje już przy niewielkim wysiłku lub nawet w spoczynku. Gdy zwężeniu światła tętnicy wieńcowej przez blaszkę miażdżycową towarzyszy proces wykrzepiania, w krótkim czasie może dojść do zamknięcia się światła tętnicy i braku dopływu krwi do części mięśnia sercowego, czyli zawału serca.

Jak przebiega choroba?

Należy podkreślić, ze u chorych z cukrzycą, zwłaszcza długotrwałą i źle wyrównaną, niedokrwienie i zawał mięśnia sercowego mogą przebiegać bez bólu, co związane jest z uszkodzeniem nerwów przewodzących wrażenia bólowe przez wysokie stężenia glukozy.

Chorzy na cukrzycę charakteryzują się 7 razy większym ryzykiem zawału serca w porównaniu z osobami bez cukrzycy, a ryzyko zgonu w czasie zawału jest o 57 proc. większe. Również ryzyko zgonu w ciągu następnych 5 lat po zawale jest dwukrotnie większe niż u osób z prawidłowym stężeniem glukozy we krwi.

Miażdżyca tętnic szyjnych u chorych na cukrzycę demonstruje się przemijającym niedokrwieniem mózgu (tzw. TIA), w którym objawy neurologiczne wycofują się szybko lub udarem niedokrwiennym mózgu, w którym objawy utrzymują się ponad dobę. Najczęściej pierwszymi objawami niedokrwienia mózgu jest osłabienie siły mięśniowej kończyn po jednej ze stron, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia lub utrata przytomności. Osoby z cukrzycą w porównaniu z ogólną populacją mają trzy razy większe ryzyko udaru mózgu, a w populacji poniżej 55. r.ż. ryzyko jest aż dziesięć razy większe. Cukrzyca trzykrotnie zwiększa także ryzyko rozwoju demencji (otępienia) po przebytym udarze.

Sprawdź, czy nie jesteś w grupie ryzyka

Zmiany miażdżycowe w tętnicach kończyn dolnych występują do czterech razy częściej niż u osób bez cukrzycy. Objawiają się tzw. chromaniem przestankowym, czyli bólem kończyn dolnych w czasie chodzenia, który ustępuje po zaprzestaniu wysiłku fizycznego. U chorych z cukrzycą częściej stwierdza się brak tętna na tętnicach udowych i tętnicach stopy, co dowodzi istnienia przeszkody w przepływie krwi w tych naczyniach. Przewlekłe i postępujące niedokrwienie kończyn może prowadzić do rozwoju zespołu stopy cukrzycowej, trudno gojących się owrzodzeń lub martwicy. Ryzyko amputacji u chorych z cukrzycą w wieku 65-74 lat jest ponad 20 razy większe niż u osób bez cukrzycy.

Jakie należy wykonać badania?

Incydenty sercowo-naczyniowe, takie jak zawał serca, udar niedokrwienny mózgu czy konieczność amputacji kończyny są główną przyczyną zgonów chorych z cukrzycą. Zapobieganie tym incydentom stanowi więc główny cel leczenia cukrzycy. Razem z dobrym wyrównaniem glikemii konieczne jest jednoczesne zaprzestanie palenia tytoniu, skuteczne leczenie nadciśnienia tętniczego oraz osiągnięcie bardziej restrykcyjnych niż dla reszty populacji wartości stężeń cholesterolu LDL.

Pacjent z cukrzycą wymaga również powtarzania badania elektrokardiograficznego (EKG) spoczynkowego i wysiłkowego, okresowej kontroli stóp z badaniem tętna na kończynach dolnych, a w razie objawów sugerujących niedokrwienie mózgu lub niedokrwienie kończyn dolnych wykonania badania przepływów krwi w tętnicach, czyli badania USG-doppler.

Kiedy koniecznie pójść do kardiologa?

W przypadku rozpoznania choroby wieńcowej pacjent z cukrzycą powinien być pod opieką lekarza kardiologa kwalifikującego do ewentualnej koronarografii (radiologicznego badania tętnic wieńcowych umożliwiającego jednoczesne ich poszerzenie). W razie stwierdzenia zaawansowanych zmian miażdżycowych w tętnicach szyjnych lub kończyn dolnych interwencja chirurga naczyniowego może zapobiec wystąpieniu udaru mózgu lub konieczności amputacji kończyny.