Alergie oczne – sezonowość coraz bardziej całoroczna

Gwałtownie rośnie liczba schorzeń spowodowanych chorobami alergicznymi. W okulistyce właśnie alergia zyskała miano ważnego czynnika etiologicznego. Obecnie jednym z najpowszechniejszych schorzeń oczu są alergiczne zapalenia spojówek. Dotyczą one od 10 do nawet 20 proc. populacji. Jest to cała grupa alergii ocznych, które dzieli się na:

• nieżyt okresowy (intermittent allergic conjunctivitis – IAC),
• sezonowy (seasonal allergic conjunctivitis – SAC),
• całoroczny,
• przetrwały nieżyt alergiczny spojówek (persistent allergic conjunctivitis – PAC).

Oczy łzawią, pieką, są zaczerwienione, występuje uczucie ciała obcego, zwężenie szpary powiekowej i silny światłowstręt (ryc. 1) – takie objawy dotyczą całego zespołu zaburzeń, które odnoszą się do powierzchni spojówki oka, powiek i rogówki. Najważniejsze jednostki chorobowe wśród nich to: zespół suchego oka, infekcyjne lub alergiczne zapalenie spojówek – całoroczne lub sezonowe. Problemem jest bezbłędne rozpoznanie, z jakim typem schorzenia mamy do czynienia. Typowym objawem, oprócz wymienionych, wskazującym, że mamy do czynienia z etiologią o podłożu alergicznym, występującym u ponad 85 proc. chorych, jest świąd powodujący pocieranie oczu i trwający permanentnie przez cały okres zapalenia. Najczęściej terapia polega na leczeniu miejscowym, które powinien prowadzić zarówno alergolog, jak i okulista.

Ryc. 1. Obrzęk i zaczerwienienie powiek, zwężenie szpary powiekowej, nadmierne łzawienie, światłowstręt.

Ryc. 2. Przekrwienie spojówki.

Ryc. 3. Obrzęk spojówek i wydzielina śluzowa w worku spojówkowym.

Diagnostyka alergii oczu

W przypadku dodatniego wywiadu alergologicznego i dolegliwości sugerujących chorobę alergiczną narządu wzroku zlecenie podstawowych badań pozwala rozpoznać większość przypadków alergicznych zapaleń spojówki. Są to:

• testy skórne z aeroalergenami,
• oznaczenie swoistych immunoglobulin E (sIgE),
• testy płatkowe w przypadku zmian skóry powiek.

Alergolodzy mają do dyspozycji alergiczne testy skórne, z których wyników często korzystamy. Dają one odpowiedź, czy układ immunologiczny pacjenta ma tendencję do rozwinięcia alergii ogólnoustrojowej, jaki rodzaj alergenu powoduje wystąpienie zapalenia spojówek. Poza tym w badaniach krwi można wykazać stężenie immunoglobuliny E. Ten czynnik patognomoniczny potwierdza zazwyczaj, czy pacjent odpowiada alergią na różne substancje.

W ośrodkach klinicznych dysponujemy także możliwościami wykonania badań filmu łzowego na obecność przeciwciał i komórek odpowiedzi immunologicznej. Możemy wykonać spojówkowy test prowokacyjny na konkretny alergen i ocenić klinicznie odpowiedź spojówkową. Takie metody diagnostyczne wymagają współpracy z lekarzem alergologiem. Pomagają one w ocenie skuteczności leczenia za pomocą odczulania.

W diagnostyce ambulatoryjnej jakościowe, półilościowe oznaczenie sIgE można wykonać za pomocą metody Lacrytest. Umieszcza się papierowe paski (podobne do używanych w teście Schirmera) w dolnym załamku, paski barwią się odpowiednio w przypadku zwiększonego stężenia IgE w filmie łzowym.