Świerzb – choroba demokratyczna

• Świerzb jest zakaźną chorobą infekcyjną wywoływaną przez roztocze Sarcoptes scabiei var. hominis. Jest jedną z najczęstszych dermatoz pasożytniczych. Szacuje się, że na świecie choruje ok. 300 mln osób rocznie, co stanowi 5 proc. ogólnej populacji.
• W 2009 roku w Polsce został zniesiony obowiązek ustawowego zgłaszania i rejestracji przypadków świerzbu, w związku z tym nie ma aktualnych danych epidemiologicznych.
• Choroba dotyczy wszystkich grup społecznych bez względu na wiek, płeć, rasę i status socjoekonomiczny. Zmiany skórne wywołane świerzbowcem nie zagrażają życiu, natomiast znacznie obniżają jego jakość przede wszystkim ze względu na objaw podmiotowy, jakim jest bardzo nasilony świąd.

Kliniczne odmiany świerzbu

Świerzb norweski (hiperkeratotyczny) jest to rzadka, bardzo ciężka, najbardziej zakaźna postać świerzbu, z licznymi świerzbowcami na powierzchni skóry. Częściej występuje u pacjentów z obniżoną odpornością (leczenie immunosupresyjne, AIDS, choroby nowotworowe), u osób starszych oraz chorych psychicznie. Do charakterystycznych objawów należy nasilone złuszczanie skóry, szczególnie w okolicy dłoni, paznokci, łokci, stóp, ale i w innych miejscach, takich jak skóra twarzy i głowy.

Świerzb incognito jest konsekwencją przewlekłego leczenia miejscowymi glikokortykosteroidami na skutek błędnego rozpoznania. W tej postaci dochodzi do zamaskowania objawów chorobowych, co opóźnia rozpoznanie i wdrożenie właściwego leczenia.

Świerzb pęcherzowy jest bardzo rzadką odmianą świerzbu, która występuje na ogół u osób powyżej 65. r.ż. Zmiany, obejmujące typowe dla świerzbu obszary ciała, mają charakter pęcherzowy. Typowe grudki są nieliczne.

Świerzb guzkowy charakteryzuje się występowaniem czerwonobrązowych grudek lub guzków o średnicy kilku centymetrów.

Zasady aplikacji preparatów miejscowych

1. Dla zwiększenia ekspozycji świerzbowców na leki najkorzystniej jest nakładać preparaty w godzinach wieczornych. Jest to związane z lepszą penetracją leku do rozpulchnionego pod wpływem rozgrzania naskórka.

2. U dorosłych oraz dzieci powyżej 2. r.ż. leki należy aplikować równomiernie na całe ciało (również na skórę niezmienioną chorobowo), w tym na przednią powierzchnię szyi, kark, dłonie oraz powierzchnię podeszwową stóp. Stosowanie maści i kremów na twarz i głowę nie jest konieczne, oprócz rzadkich przypadków zajęcia przez wykwity tych okolic (świerzb norweski).

3. U niemowląt i dzieci do 2. r.ż. włącznie preparaty miejscowe aplikuje się również, jeśli to konieczne, na powierzchnię twarzy, uszu oraz na owłosioną skórę głowy (chroniąc śluzówki przed kontaktem z lekiem).

4. Należy zwrócić szczególną uwagę na przestrzenie międzypalcowe rąk i stóp, wały paznokciowe, nadgarstki, łokcie, doły pachowe, okolice narządów płciowych i pośladki.