Niepowikłane stany depresyjne i lękowe w praktyce lekarza POZ

Kryzys psychiczny jest okresem zaburzonej równowagi emocjonalnej, co zdarza się w życiu zdrowego człowieka z powodu wydarzeń i zmian. Większość przez kryzysy przechodzi bez pomocy specjalistów, czasami otrzymuje wsparcie osób bliskich. Nie zawsze to jednak wystarcza. Niekiedy ze względu na rodzaj i nasilenie objawów wskazana jest pomoc profesjonalna. Interwencja może wtedy zmniejszyć cierpienie, także koszty ponoszone przez otoczenie. Często też kryzysy ujawniają zaburzenia psychiczne, a te wymagają konsultacji psychiatry lub psychologa.

Dwa powody, które wydłużają drogę do specjalisty

1. Nieświadomość pacjenta, że stan, w jakim się znajduje, to zaburzenie, które można leczyć. Czasami rodzina lub przyjaciele widzą, że coś złego dzieje się z ich bliskim i sugerują zwrócenie się o pomoc specjalisty. Zgłaszają się pacjenci, którzy już od progu twierdzą: „Nic mi nie jest, ale żona kazała przyjść”. Albo doskonale wiedzą, że potrzebują pomocy, ale nie zwracają się po nią, ponieważ boją się społecznego wykluczenia. Niekiedy dopiero objawy somatyczne towarzyszące zaburzeniom psychicznym, takie jak bezsenność, bóle, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zmuszają do wizyty u lekarza.

2. Trudności organizacyjne. Pacjenci, którzy są świadomi, że potrzebują pomocy i chcą ją otrzymać, na wizytę w poradni zdrowia psychicznego czekają kilka miesięcy. Niekiedy muszą dojechać do większego miasta, gdzie znajduje się poradnia. A to już wymaga czasu i nakładów finansowych. W tej sytuacji ważne jest, żeby pacjent otrzymał pomoc na poziomie POZ.

Rozpoznanie epizodu depresyjnego według klasyfikacji ICD-10

Aby potwierdzić epizod depresyjny, muszą występować przez co najmniej dwa tygodnie, bez istotnego powodu, przynajmniej dwa z trzech poniższych objawów:

• obniżenie nastroju,
• utrata zainteresowań i zdolności do cieszenia się,
• zmniejszenie energii prowadzące do wzmożonej męczliwości i zmniejszenia aktywności,

oraz dwa lub więcej spośród następujących objawów:

• osłabienie koncentracji i uwagi,
• niska samoocena i mała wiara w siebie,
• poczucie winy i małej wartości,
• pesymistyczne, czarne widzenie przyszłości,
• zaburzenia snu,
• zmniejszony apetyt,
• myśli i czyny samobójcze.

Osiem pytań – klucz do diagnozy zespołu depresyjnego

1. Czy możesz się jeszcze czymś cieszyć?

2. Czy trudniej ci w ostatnim okresie podejmować decyzje?

3. Czy trudniej jest ci w ostatnim okresie podejmować aktywność?

4. Czy zmniejszyło się twoje zainteresowanie światem i innymi ludźmi?

5. Czy masz ostatnio spadek apetytu?

6. Czy masz ostatnio zaburzenia snu?

7. Czy czujesz się zmęczony i bez napędu?

8. Czy masz poczucie, że twoje życie jest bez sensu?