Astma – najnowsze wytyczne GINA

GINA – Global Initiative for Asthma (Światowa Inicjatywa dla Astmy)

Nad uaktualnianiem wiedzy o astmie, koordynacją badań i publikowaniem ich wyników, tworzeniem zaleceń diagnostycznych i leczniczych czuwa od 1993 roku grupa ekspertów zrzeszonych w organizacji GINA.

12 kwietnia 2019 roku GINA opublikowała aktualizację zaleceń na temat leczenia astmy.

Astmę definiuje historia objawów ze strony układu oddechowego, takich jak:

● świszczący oddech,

● duszność,

● ucisk w klatce piersiowej,

● kaszel.

Występowanie i intensywność objawów zmieniają się w czasie, wraz ze zmiennym ograniczeniem wydechowego przepływu powietrza.

Jak leczyć astmę?

1. Podstawą leczenia są leki przeciwzapalne – glikokortykosteroidy wziewne (ponadto stosuje się leki rozkurczające oskrzela). Jeżeli nie dopuścimy do sytuacji, gdy będą konieczne wysokie dawki tych leków, ich działanie niepożądane jest niezauważalne.

2. Przy wysokich dawkach i stosowaniu tych leków drogą doustną (tzw. glikokortykosteroidy systemowe) objawy niepożądane mogą być dużo poważniejsze.

3. Tym pacjentom możemy zaproponować leki biologiczne.

Kwalifikacja do leczenia biologicznego i samo leczenie odbywają się w wyspecjalizowanych ośrodkach w całej Polsce. Odległość do takiego ośrodka nie przekracza zwykle 100 km. Pojawiają się też nowe leki, które nie są jeszcze refundowane, bo najpierw trzeba udowodnić ich skuteczność. Szansą dla pacjentów jest udział w badaniach klinicznych nad efektywnością takich leków.

Częstość astmy ciężkiej wynosi według GINA 3,7 proc. populacji wszystkich chorych. W Polsce tę postać astmy ma kilka tysięcy osób. Astma ciężka uniemożliwia normalne życie, a częstość i nasilenie duszności są przyczyną wielokrotnych hospitalizacji – stanowi także realne zagrożenie dla życia.

Astma ciężka

Jest to taka postać choroby, w której pomimo stosowania intensywnego leczenia, w tym wysokich dawek glikokortykosteroidów wziewnych i dodatkowego leku kontrolującego (najczęściej z grupy LABA), nie udaje się osiągnąć jej optymalnej kontroli. Oznacza to, że u pacjenta w dalszym ciągu występują uciążliwe objawy, takie jak duszności dzienne i nocne, przebudzenia, pogorszenie tolerancji wysiłku i częste zaostrzenia.

Astma trudna

Warto odróżnić astmę ciężką od astmy trudnej.

W przypadku tej drugiej również brak kontroli choroby, ale może to wynikać z błędnego rozpoznania astmy, nierozpoznanych lub nieleczonych chorób współistniejących (zapalenia zatok), narażenia na czynniki zaostrzające (dym papierosowy lub alergeny), niestosowania się pacjenta do zaleceń, szczególnie dotyczących systematycznego stosowania leków lub niepoprawnej techniki inhalacji leków podawanych w postaci wziewnej.

Programy lekowe w astmie ciężkiej

1. Program lekowy umożliwiający bezpłatne leczenie biologiczne astmy ciężkiej jest aktualnie prowadzony przez 50 ośrodków zlokalizowanych w każdym województwie, jednak liczba pacjentów korzystających z terapii wciąż jest zbyt mała.

2. Dostęp pacjentów do terapii biologicznych jest utrudniony z uwagi na konieczność ścisłego stosowania się do zapisów programu, brak współpracy lekarzy specjalistów z prowadzącymi program lekowy, duże odległości do ośrodków, małą świadomość choroby lub nadmierne obciążenie lekarzy dokumentacją medyczną związaną z przyjęciem nowych pacjentów.

3. Zdaniem specjalistów, z programów lekowych powinno korzystać znacznie więcej osób.

4. GINA w swoich najnowszych wytycznych przypomina, że dla chorych na ciężką postać astmy „istnieje szybko rozwijający się zestaw terapii biologicznych, które mogą znacznie zmniejszyć ciężkie zaostrzenia i poprawić jakość życia”.

5. Z terapii powinni korzystać chorzy z astmą ciężką, oporną na konwencjonalne terapie wziewne.

Astma czy infekcja?

Objawy astmy to duszność (zwłaszcza w nocy; problem sprawia raczej wydychanie powietrza niż jego nabieranie), suchy, męczący kaszel i świszczący oddech. Jeżeli ten ostatni objaw pojawia się sporadycznie, to zwykle jest związany z infekcją. Kiedy jednak powtarza się częściej, w określonych sytuacjach, takich jak wysiłek czy podenerwowanie, należy go ocenić.