OPIS BADANIA

Cel: Ocena nefroprotekcyjnego działania podwójnej blokady układu RAA przez dodanie aliskirenu, bezpośredniego inhibitora reniny, do maksymalnej zalecanej dawki losartanu u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2 powikłaną nefropatią.

Metodologia: Do przeprowadzonego

metodą podwójnie ślepej próby z randomizacją międzynarodowego badania włączono 599 chorych. Po trzymiesięcznym okresie wstępnym, podczas którego stosowano losartan w dawce 100 mg/24 h, pacjentów przydzielono do grupy otrzymującej aliskiren przez 6 miesięcy (pierwsze 3 miesiące – 150 mg/24 h, następnie 300 mg/24 h) lub grupy placebo. Głównym parametrem oceny końcowej było zmniejszenie ilorazu stężeń albumin i kreatyniny w moczu.

Wyniki: Po 6 miesiącach leczenia średnie zmniejszenie wskaźnika wydalanych albumin do kreatyniny wyniosło 20% w grupie aliskirenu (u prawie 25% leczonych redukcja o ponad 50%) i 12,5% w grupie placebo (p<0,001). Niewielka różnica ciśnienia skurczowego (2 mmHg) i rozkurczowego (1 mmHg) pomiędzy badanymi grupami nie była istotna statystycznie (odpowiednio p=0,07 i p=0,08). Całkowita liczba zdarzeń niepożądanych i poważnych zdarzeń niepożądanych była w obu grupach jednakowa.

Wnioski: U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i nefropatią cukrzycową dodanie aliksirenu do zalecanej terapii nefroprotekcyjnej może wywierać dodatkowe działanie nefrprotekcyjne, które jest niezależne od efektu hipotensyjnego.

Komentarz

W ostatnich latach wiele uwagi poświęca się nowej grupie leków przeciwnadciśnieniowych – inhibitorom reniny – ze względu na ich interesujący mechanizm działania. Pierwszym z nich, zarejestrowanym w Stanach Zjednoczonych i Europie (w tym w Polsce) do stosowania w nadciśnieniu tętniczym, jest aliskiren.

Badania prowadzone na dużych grupach chorych z nadciśnieniem tętniczym potwierdziły skuteczność aliskirenu i wskazują, że wywierany przez niego efekt hipotensyjny jest porównywalny z diuretykami tiazydowymi (hydrochlorotiazydem), inhibitorami konwertazy (ramiprylem) oraz sartanami (losartanem, irbesartanem, walsartanem). Aliskiren w skojarzeniu z diuretykiem tiazydowym (hydrochlorotiazydem), inhibitorem konwertazy (ramiprylem), sartanem (walsartanem) lub antagonistą wapnia (amlodypiną) zwiększa efekt hipotensyjny wymienionych leków.

Na uwagę zasługują prowadzone lub niedawno zakończone badania z zastosowaniem aliskirenu, w których oceniany jest wpływ tego leku na rozwój i regresję powikłań narządowych oraz na częstość zdarzeń sercowo-naczyniowych. Jednym z nich jest badanie AVOID (Aliskiren in the Evaluation of Proteinuria in Diabetes trial), którego wyniki opublikowano niedawno w „New England Journal of Medicine”.

Jak wykazano w badaniach, dodanie aliskirenu do dotychczas prowadzonego leczenia przeciwnadciśnieniowego (sartan w schemacie leczenia) u chorych z cukrzycą typu 2 i nadciśnieniem tętniczym związane jest ze zmniejszeniem białkomoczu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo (-18% vs +2%). Autorzy tego badania podsumowują, że „aliskiren może mieć właściwości nefroprotekcyjne, niezależne od wpływu na wysokość ciśnienia tętniczego u chorych na nadciśnienie tętnicze i cukrzycę typu 2 współistniejące z nefropatią cukrzycową, otrzymujących zalecane leczenie nefroprotekcyjne”. Wyniki badania wskazują na potencjalne korzyści z zastosowania aliskirenu w terapii skojarzonej z innym lekiem hamującym układ RAA.

Aliskiren ma wiele korzystnych właściwości, które mogą wzbogacić farmakoterapię nadciśnienia tętniczego i innych chorób układu sercowo-naczyniowego. Należy jednak podkreślić, że aby ocenić rolę inhibitorów reniny w praktyce klinicznej, trzeba przeprowadzić badania na dużych grupach chorych, z długim okresem obserwacji i oceną częstości występowania poważnych powikłań sercowo-naczyniowych (np. częstości zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych i zawałów serca). Można oczekiwać, że obecnie prowadzone badania pozwolą na głębsze poznanie klinicznych właściwości aliskirenu, szczególnie w odniesieniu do wpływu na profil metaboliczny, rozwój i regresję powikłań narządowych oraz zapobieganie zdarzeniom sercowo-naczyniowym.