Ofiary przemocy – jak pomagać, jak rozmawiać

Przemoc stanowi rodzaj problemu interdyscyplinarnego, który angażuje wielu specjalistów z zakresu nauk prawnych, nauk społecznych oraz nauk medycznych. Na przestrzeni ostatnich lat pojawiło się wiele publikacji oraz aktów prawnych zajmujących się omawianiem przemocy, jak również dających nadzieję na podejmowanie działań mogących skutecznie ograniczać to niepokojące zjawisko. Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie problematyki przemocy, skutków jej doświadczania oraz możliwych do zastosowania form pomocy dla poszkodowanych.

„Niebieska karta”

Statystyki policyjne, uwzględniające zjawisko przemocy domowej z zastosowaniem procedury „niebieskiej karty” wskazują, iż z roku na rok wzrasta w Polsce liczba ofiar oraz sprawców przemocy. W roku 2014 odnotowano 105 332 ofiary przemocy (w tym 72 786 kobiet, 11 491 mężczyzn oraz 21 055 dzieci). Wypełniono 77 808 formularzy „niebieskiej karty”.[9]

Formy psychoterapii

■ Psychoterapia indywidualna zmierza do odzyskania przez pacjenta kontroli. Terapeuta wspiera autonomię poszkodowanego, który pozostaje w wewnętrznym konflikcie między niechęcią do poddania się władzy a pragnieniem bycia niezależnym. Uwaga terapeuty koncentruje się na słuchaniu słów ofiary oraz umożliwianiu jej powrotu do traumatycznych wydarzeń połączonego z ich odreagowaniem. Sesje terapeutyczne są miejscem do omawiania przerażających, czasem dziwacznych przeżyć oraz wydarzeń, gniewu, lęku bez obaw przed krytyką.[19]

■ Psychoterapia grupowa – w przypadku leczenia ofiar przemocy – opiera się na osobach z podobnymi traumatycznymi doświadczeniami. Tworzą one grupy wsparcia.[20] Grupy mogą być otwarte i mało ustrukturowane, nastawione na odreagowanie oraz radzenie sobie z negatywnymi emocjami, zawierają element psychoedukacji oraz koncentrują się na umiejętności radzenia sobie w życiu. Uczestnictwo w grupie daje osobie doświadczającej przemocy poczucie bezpieczeństwa i wsparcia, zmniejsza poczucie izolacji oraz pozwala jej na odbudowanie relacji z innymi. Czynnikami leczącymi są tu: dzielenie się własnymi przeżyciami, wzajemne wspieranie się, wspólne docenianie odniesionych sukcesów oraz poczucie humoru. Grupy terapeutyczne są miejscem, w którym ma miejsce przepracowanie objawów zaburzeń pourazowych. W przeciwieństwie do grup wsparcia są one zamknięte oraz ustrukturyzowane. Koncentrują się na wypracowaniu sposobów radzenia w sytuacjach trudnych, umiejętności radzenia sobie z negatywnymi emocjami, uczeniu korzystania ze wsparcia ze strony innych ludzi oraz na analizie współuzależnienia.

■ Terapia rodzin – składa się ona z sześciu etapów: nawiązanie kontaktu z rodziną, opisanie problemu rodziny, uzgodnienie warunków terapii rodzinnej, kontynuowanie terapii, towarzyszenie rodzinie w poszukiwaniu nowych rozwiązań, zakończenie terapii.[20]