Co znajdziesz w artykule?
- Opis przypadku grzybicy drobnozarodnikowej owłosionej skóry głowy u osoby dorosłej
- Przedstawienie etiopatogenezy, objawów, metod różnicowania i sposobów leczenia
Spis treści
Grzybica drobnozarodnikowa jest najczęstszą postacią̨ grzybicy owłosionej skóry głowy u dzieci w wieku przedszkolnym i pierwszych klas szkoły podstawowej 1, 2 . W rejonie Gdańska grzybica owłosionej skóry głowy u dzieci wywoływana jest w ponad 90% przypadków przez M. Canis, tak jak w innych krajach europejskich 3 . W krajach afrykańskich i Północnej Ameryki grzybica najczęściej wywoływana jest przez M. audouinii.
Grzybica drobnozarodnikowa głowy u zdrowych dorosłych
występuje bardzo rzadko. Częstsze występowanie grzybicy owłosionej skóry głowy stwierdzono u osób dorosłych zakażonych HIV (human immunodeficiency virus), u pacjentów z obniżoną odpornością oraz u kobiet w wieku pomenopauzalnym, u których obniżony poziom estrogenu we krwi prowadzi do mniejszego wydzielania łoju, mającego działanie fungostatyczne 4, 5, 6 .
Opis przypadku
Pacjentka 42-letnia zgłosiła się do Poradni Dermatologicznej Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku z powodu przerzedzenia włosów okolicy ciemienia dużego (ryc. 1). Przerzedzenie włosów obserwowano od czterech miesięcy. Z tego powodu pacjentka zgłosiła się do poradni dermatologicznej, gdzie lekarz dermatolog zastosował miejscowo minoksydyl 5% bez poprawy stanu miejscowego. W dniu przyjęcia stwierdzono w okolicy ciemienia duże przerzedzenie włosów. Włosy miały szarawe zabarwienie, pojedyncze włosy były ułamane na wysokości 2-3 mm, a na skórze widoczne było złuszczanie. W badaniu mykologicznym bezpośrednim wykazano obecność grzybów chorobotwórczych. W hodowli uzyskano wzrost M. canis. W lampie Wooda obserwowano zielonkawą fluorescencję (ryc. 2). Wykonano także badanie trichoskopowe, w którym stwierdzono obecność złuszczania, włosów w kształcie kodu Morse’a, korkociągu, przecinkowate oraz zygzakowate (ryc. 3). Zalecono terbinafinę w dawce 250 mg/dobę. Po czterech tygodniach leczenia uzyskano niewielką poprawę stanu skóry. Leczenie zmieniono na gryzeofulwinę 500 mg/dobę, uzyskując znaczną poprawę stanu miejscowego po kolejnych czterech tygodniach leczenia. W trzykrotnych badaniach mykologicznych wykonanych w odstępach tygodniowych uzyskano ujemne wyniki badania bezpośredniego oraz hodowli (ryc. 4).
Rycina 1. Przerzedzenie włosów okolicy ciemienia dużego u 42-letniej pacjentki
Rycina 2. Zielonkawa fluorescencja obserwowana w lampie Wooda
Rycina 3. Na rycinie zaznaczono włosy ułamane (żółte strzałki), włosy-korkociągi (niebieskie strzałki) oraz włosy typu kod Morse’a (zielone strzałki). Widoczna jest również biała łuska, głównie wokół ujść mieszków włosowych
Rycina 4. Stan miejscowy po zakończeniu leczenia
Dyskusja
Grzybica owłosionej skóry głowy jest zwykle obserwowana u dzieci w wieku przedszkolnym i pierwszych klas szkoły podstawowej, u dorosłych występuje u mniej niż 1% populacji 7 . Objawy kliniczne grzybicy owłosionej skóry głowy u dzieci zwykle mają charakterystyczny obraz kliniczny: ognisko z ułamanymi włosami na wysokości 2-3 mm z widocznym złuszczeniem. Stan zapalny z reguły jest niewielki.
Rzadkie występowanie grzybicy owłosionej skóry głowy oraz nietypowy obraz kliniczny u osób dorosłych mogą utrudnić rozpoznanie. Grzybica owłosionej skóry głowy u dorosłych często rozpoznawana jest mylnie jako:
- łojotokowe zapalenie skóry
- liszajec zakaźny
- zapalenie mieszków włosowych
- łuszczyca
- toczeń rumieniowaty
- łysienie plackowate 8, 9 .
Microsporum Canis jest grzybem o zewnątrzwłosowym układzie zarodników, natomiast strzępki grzybów, wnikając do łodygi włosa, powodują jego łamanie na wysokości 2-3 mm nad powierzchnią skóry. Typową cechą grzybicy drobnozarodnikowej jest zielonkawa fluorescencja w lampie Wooda.
Badanie trichoskopowe jest pomocne we wstępnej ocenie klinicznej pacjentów z podejrzeniem grzybicy skóry owłosionej głowy. Do typowych objawów należą:
- włosy-przecinki (comma hairs)
- włosy-korkociągi (corkscrew hairs)
- włosy poprzerywane, zwane także włosami typu kod Morse’a (interrupted or Morse code hairs)
- włosy blokowe (block hairs)
- i-włosy (i-hairs)
- włosy-zygzaki (zigzag hairs).
Dość częstym, choć niespecyficznym objawem są włosy ułamane (broken hairs) oraz czarne kropki (black dots).
Włosy-przecinki to krótkie, zagięte włosy kształtem przypominające przecinek. Włosy-korkociągi są nieco dłuższe i silnie skręcone – kształtem przypominają spiralę lub korkociąg (nieco częściej obserwowane u pacjentów z ciemnymi fototypami skóry). Oba rodzaje nieprawidłowości w budowie włosa są wynikiem częściowego uszkodzenia struktury łodygi włosa przez strzępki grzybni. Mechanizm, w którym powstają włosy typu kod Morse’a lub włosy-zygzaki, nie został dotąd wyjaśniony 10 .
Doniesiono, że leczenie grzybicy owłosionej skóry głowy wywołanej przez Microsporum Canis wymaga dłuższego czasu, wyższych dawek terbinafiny w porównaniu z zakażeniami wywołanymi przez Trychophyton tonsurans lub Trychophyton violaceum 11 .
Abstract
Tinea capitis
Tinea capitis is the most common form of fungal infection of the scalp in pre-school children and first grades of primary school. In our region, tinea capitis in children is caused in more than 90% of cases by M. canis. Fungal infection of the scalp in adults almost does not occur.
We present a 42-year-old patient who reported to the Outpatient Dermatology Clinic of the University Clinical Center in Gdańsk due to hair loss of the parietal area (Fig.1). Hair thinning has been observed for four months. For this reason, the patient came to the Dermatological Clinic where the dermatologist used topical 5% minoxidil without improving the local condition. On the day of the visit, a large bolding area was observed. The hair was greyish, broken at a height of 2-3mm and scaling was visible on the skin. The direct mycological examination showed the presence of pathogenic fungi. The growth of M. canis was obtained in the culture. A greenish fluorescence was observed in Wood’s lamp (Fig.2). A trichoscopic examination was also carried out in which scaling, hairs in the shape of the Morse code, corkscrew, comma and zigzag hair were present (Fig.3). Terbinafine was recommended at a dose of 250mg / day. After four weeks of treatment, a slight improvement in skin condition was obtained. Treatment was changed to Grisiofulvin 500mg / day, resulting in a significant improvement of the local condition after another 4 weeks of treatment. In three consecutive mycological examination performed at weekly intervals, negative results of direct testing and culture were obtained. (Fig 4)
KEYWORDS: tinea capitis, fungal infection, hair loss, M. Canis.
- 1. Jabłońska S (2010). Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową. Warszawa, PZWL
- 2. Braun-Falco O (2000). Dermatologia. Berlin, Springer-Verlag
- 3. Ginter Hanselmayer G, Weger W, Ilkit M, Smolle J. Epidemiology of tinea capitis in Europe: current state and changing patterns. Mycoses 2007;50 (Suppl2):6‐13
- 4. Cremer G, Bournerias I, Vandemeleubroucke E, Houin R, Revuz J. Tinea capitis in adults: Misdiagnosis or reappearance? Dermatology 1997;194:8-11
- 5. Aste N, Pau M, Biggio P. Tinea capitis in adults. Mycoses 1996;39:299-301
- 6. Cremer G, Bournerias I, Vandemeleubroucke E, Houin R, Revuz J. Tinea capitis in adults: misdiagnosis or reappearance? Dermatology 1997;194:8-11
- 7. Oh SH, Kim SH, Suh SB. Tinea capitis of adults in Taegu city for 11 years (1978-1988)
- 8. Mseddi M, Marrekchi S, Sellami H et al. Tinea capitis in adults: retrospective study in southern Tunisia. J Mycol
- 9. Cremer G, Bournerias I, Vandemeleubroucke E et al. Tinea capitis in adults: misdiagnosis or reappearance? Dermatology 19 97;194:8-11
- 10. Rudnicka L, Szepietowski JC, Slowinska M, Lukomska M, Maj M, Pinheiro AMC (2012). Tinea Capitis. In: Rudnicka L, Olszewska M, Rakowska A (eds). Atlas of Trichoscopy. Springer, London
- 11. Koumantaki E, Kakourou T, Rallis E, Riga P, Georgalla S. Doubled dose of oral terbinafine is required for Microsporum canis tinea capitis. Pediatr Dermatol 2001;18:339-42
Następny artykuł:
Dodaj do ulubionych
