Trymestr zerowy

Yalda Afshar, MD, PhD1
Christina S. Han, MD2

1Maternal Fetal Medicine Fellow, Division of Maternal Fetal Medicine, Department of Obstetrics and Gynecology, University of California, Los Angeles

2Associate, Center for Fetal Medicine and Women’s Ultrasound, Los Angeles; Clinical Facully, Division of Maternal Fetal Medicine, Department of Obstetrics and Gynecology, University of California, Los Angeles

Troska o dobrostan w czasie ciąży rozpoczyna się już przed uzyskaniem dodatniego wyniku testu ciążowego.

 

ZAGADNIENIA KLUCZOWE

  • U kobiet, którym zapewniono odpowiednie doradztwo przed zapłodnieniem, istnieje mniejsze prawdopodobieństwo przyszłych nieplanowanych ciąż.
  • Dostępne dowody wskazują na związek między poradnictwem przed zapłodnieniem a korzystnymi zmianami zachowania matki przed ciążą.


Opieka przed zapłodnieniem ma charakter prewencji pierwotnej. Jej celem jest potwierdzenie zamiaru zajścia w ciążę, ograniczenie wszelkich potencjalnych zagrożeń oraz rozpoznanie poddających się modyfikacji czynników ryzyka związanych z ciążą, a także stratyfikacja ciąży w obrębie kontinuum ryzyka, od małego do dużego. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) zdefiniowało opiekę w okresie przed zapłodnieniem jako „zestaw interwencji mających na celu identyfikację i modyfikację medycznych, behawioralnych i społecznych zagrożeń dla zdrowia kobiety lub wyników ciąży dzięki prewencji i leczeniu”.1

W niedawnym stanowisku ekspertów National Preconception Health and Health Care Initiative zdefiniowano 9 swoistych parametrów dobrostanu przed zapłodnieniem w celu potwierdzenia wysokiej jakości opieki w okresie przed zajściem w ciążę: 1) zamiar zajścia w ciążę; 2) dostęp do opieki; 3) stosowanie preparatu wielowitaminowego z kwasem foliowym w okresie przed zapłodnieniem; 4) unikanie tytoniu; 5) niewystępowanie niekontrolowanej depresji; 6) odpowiednia masa ciała; 7) niewystępowanie zakażeń przenoszonych drogą płciową; 8) optymalna kontrola glikemii u kobiet chorych na cukrzycę przed ciążą; 9) unikanie leków o działaniu teratogennym.2

 W momencie, w którym większość kobiet zdaje sobie sprawę z tego, że jest w ciąży, organogeneza już się rozpoczęła i efekty wielu strategii prewencji (takich jak stosowanie kwasu foliowego w celu zapobiegania defektom cewy nerwowej lub kontrola glikemii w celu zapobiegania embriopatii cukrzycowej) są suboptymalne, nawet jeżeli te strategie zostaną niezwłocznie wdrożone.3 U kobiet, którym zapewniono odpowiednie poradnictwo przed zapłodnieniem, wykazano 50% zwiększenie prawdopodobieństwa, że kolejne ciąże będą planowane.4 Kilka organizacji skoncentrowało się na optymalizacji stanu zdrowia przed zapłodnieniem, co zaowocowało opracowaniem zaleceń klinicznych i materiałów edukacyjnych dla świadczeniodawców i pacjentek (tab. 1).

Elementy składowe poradnictwa w okresie przed zapłodnieniem

Pierwszym etapem opieki w okresie przed zapłodnieniem jest poradnictwo dotyczące rozrodu, w tym metod antykoncepcji, ponieważ prawie połowa wszystkich ciąż w Stanach Zjednoczonych jest nieplanowana.5 Po potwierdzeniu zamiaru zajścia w ciążę wskaz...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Elementy składowe poradnictwa w okresie przed zapłodnieniem

United States Surgeon General wdrożył program edukacyjny nazwany Family History Initiative w celu informowania personelu medycznego i pacjentów o wartości wywiadów [...]

Wywiad rodzinny

United States Surgeon General wdrożył program edukacyjny nazwany Family History Initiative w celu informowania personelu medycznego i pacjentów o wartości wywiadów [...]

Stany uwarunkowane genetycznie u matki

Zasadniczo preferowane jest wykonywanie szczepień poza okresem ciąży, a szczepionki zawierające żywe wirusy są przeciwwskazane u ciężarnych ze względu na stwarzane [...]

Zakażenia i szczepienia ochronne

Zasadniczo preferowane jest wykonywanie szczepień poza okresem ciąży, a szczepionki zawierające żywe wirusy są przeciwwskazane u ciężarnych ze względu na stwarzane [...]

Choroby przewlekłe

W ramach opieki przed zapłodnieniem lekarze powinni oceniać choroby przewlekłe. Niektóre z częstych chorób wpływających na ciążę albo samych podlegających wpływowi [...]

Problemy neurologiczne

Stany padaczkowe są jednymi z najczęstszych chorób neurologicznych podczas ciąży. W jej trakcie drgawki występują częściej u jednej trzeciej kobiet ze [...]

Choroby układu krążenia

Przewlekłe nadciśnienie tętnicze występuje u 3-5% kobiet w wieku rozrodczym.14 Podczas ciąży wiąże się ono z większą częstością urodzeń przedwczesnych, odklejenia [...]

Choroby płuc

Astma wikła około 4-8% ciąż.18 U kobiet ze źle kontrolowaną astmą przed ciążą istnieje większe prawdopodobieństwo nasilenia objawów podczas ciąży. Celem [...]

Choroby przewodu pokarmowego

Zapalne choroby jelit nie zmniejszają płodności, ale na zdolności prokreacyjne u pacjentek z tymi stanami mogą wpływać takie czynniki, jak aktywna [...]

Choroby nerek

U kobiet z toczniem rumieniowatym układowym (SLE) rokowanie w czasie ciąży jest lepsze, jeżeli choroba pozostawała w stadium uśpienia przez co [...]

Problemy hematologiczne i immunologiczne

Dziedziczne i nabyte trombofilie mogą stwarzać zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych podczas ciąży, ponieważ jest ona stanem zwiększonej krzepliwości.22 Celem badań przesiewowych [...]

Problemy endokrynologiczne

Cukrzyca występuje u prawie 10% kobiet w wieku rozrodczym, a około 1% ciąż jest powikłanych cukrzycą ciążową.25 Odsetki te będą się [...]

Zdrowie psychiczne

Nieleczone choroby psychiczne wiążą się z niekorzystnymi wynikami ciąży i zwiększeniem chorobowości. Depresja występuje u około 10-15% kobiet w wieku rozrodczym. [...]

Higiena jamy ustnej

Ciąża może wywołać zmiany w jamie ustnej: zapalenie dziąseł, obluzowanie zębów, erozję tkanek twardych zębów, próchnicę i zapalenie przyzębia.30 Należy zapewniać [...]

Leki

Pytania dotyczące pracy kobiety, hobby, zwierząt domowych oraz środowiska domowego mogą ujawnić narażenie na potencjalnie toksyczne substancje, na przykład na rtęć, [...]

Ekspozycja na czynniki środowiskowe

Pytania dotyczące pracy kobiety, hobby, zwierząt domowych oraz środowiska domowego mogą ujawnić narażenie na potencjalnie toksyczne substancje, na przykład na rtęć, [...]

Masa ciała

U kobiet otyłych lub z niedowagą istnieje ryzyko niepomyślnych wyników ciąży. U obarczonych nadwagą lub otyłością pojawia się również zwiększone ryzyko [...]

Żywienie

Zarówno płód, jak i matka wykazują zwiększone zapotrzebowanie na żelazo, które można podawać w postaci produktów żywnościowych zawierających żelazo i/lub suplementów [...]

Wysiłek fizyczny

Optymalizacja wydolności fizycznej przed zajściem w ciążę może poprawić stan układu krążenia i ruchu, a także zdrowie psychiczne w jej trakcie.40 [...]

Wiek

W Stanach Zjednoczonych w ciążę zachodzi 10% kobiet w wieku powyżej 35 lat i poradnictwo w okresie przed zapłodnieniem jest w [...]

Wywiad społeczny i dotyczący stylu życia

Szczegółowy wywiad społeczny pozwala zidentyfikować potencjalnie ryzykowne zachowania i ekspozycje, które mogą pogarszać wyniki ciąży, a także problemy społeczne, finansowe i [...]

Podsumowanie

Poradnictwo w okresie przed zapłodnieniem polega na interwencjach, które obejmują promocję zdrowia i informacje dotyczące zagrożeń dla zdrowia reprodukcyjnego, optymalizację kontroli [...]