Przeczytaj relację z odcinka pt. "Serce w stanie wyjątkowym: ciąża a choroby układu krążenia"

W bieżącym odcinku Kardioexpressu gościem prof. Artura Mamcarza był dr hab. Marcin Wełnicki. Eksperci rozmawiali na temat chorób układu krążenia w ciąży.

Schorzenia kardiologiczne coraz częściej dotyczą kobiet w ciąży. Wynika to ze starzenia się społeczeństwa i zachodzenia w ciąże w coraz późniejszym wieku. Obecnie średni wiek pierwszego porodu dla kobiety w Polsce wynosi 29 lat. Należy pamiętać, że wiek jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych - im kobieta starsza, tym ryzyko jest większe. Ze względu na ten fakt tworzone są wytyczne postępowania w zakresie chorób kardiologicznych u kobiet w ciąży.

Aby rozpoznać nadciśnienie ciążowe należy stwierdzić w dwóch pomiarach ciśnienie tętnicze powyżej 140/90 mmHg. W przypadku dwukrotnej wartości powyżej 160/110 mmHg wskazana jest hospitalizacja. Ze względu na moment ciąży w którym rozpoznaje się nadciśnienie, wyróżnia się nadciśnienie przewlekłe, jeśli stwierdzono je przed 20 tygodnie ciąży i nadciśnienie ciążowe, jeśli po 20 tygodniu. Drugi typ nadciśnienia powinien ulec samoistnemu wyleczeniu do 6 tygodni po porodzie (po okresie połogu). Szacuje się, że około 7% ciąż jest powikłanych nadciśnieniem, w 1% jest to nadciśnienie przewlekłe a w 3% ciąż rozpoznaje się stan przedrzucawkowy. W farmakoterapii nadciśnienia w ciąży stosuje się głównie alfa-metylodopę, rzadziej labetalol i nifedypinę. Można sięgnąć także po beta-adrenolityki – głównie metoprolol lub biseprolol. Nie można stosować natomiast atenololu. Można także sięgnąć po blokery kanału wapniowego – amlodypina.

Kolejnym omawianym zagadnieniem było leczenie przeciwkrzepliwe w ciąży. Lekiem pierwszego wyboru jest heparyna drobnocząsteczkowa. U pacjentek z mechaniczną zastawką plan leczenia powinien zostać ustalony przed ciążą. W II i III trymetrze można rozważyć zastosowanie blokerów witaminy K. Można także rozważyć leczenie heparyną drobnocząsteczkową, tylko jeśli jest możliwość oznaczenia poziomu anty- Xa. 2 tygodnie przed porodem VKA należy zamienić na heparynę drobnocząsteczkową, gdyż są one wolniej metabolizowane przez płód. Można do nich wrócić 14 dni po porodzie. NOAC są przeciwwskazane w ciąży.

Następnym tematem były zaburzenia rytmu serca w ciąży. W kontroli rytmu możemy zastosować wybrane betaadrenolityki – głównie metoprolol i bisoprolol. Dopuszczalne jest także stosowanie digoksyny czy adenozyny. W przypadku niestabilnego hemodynamicznie częstoskurczu z wąskimi QRS stosuje się kardiowersję elektryczną. W stabilnym hemodynamicznie należy wykonać próbę Valsalvy lub podać adenozynę. W kolejnym kroku stosuje się betabloker lub werapamil. W migotaniu/trzepotaniu przedsionków można zastosować kardiowersję elektryczną oraz betablokery, werapamil lub digoksynę. Należy unikać amiodaronu.

W dalszej części rozmowy Eksperci poruszali wątek niewydolności serca w ciąży. Jest to rzadki problem, ale jeśli wystąpi, to wiąże się z wysoką śmiertelnością. Podstawę leczenia u takich pacjentek stanowi kardioselektywny betabloker.

Na koniec Eksperci rozmawiali na temat aktywności fizycznej i szczepień w czasie ciąży. W przebiegu ciąży zalecane jest zachowanie aktywnego trybu życia. W przypadku niepokojących objawów należy konsultować się z lekarzem. W ciąży nie zaleca się żywych szczepionek. Zalecone jest natomiast szczepienie na grypę, RSV, COVID-19 oraz krztusiec. Optymalnie szczepi się między 24 a 36 tygodniem.