Bielactwo nabyte (vitiligo) jest idiopatyczną, przewlekłą dermatozą, charakteryzującą się występowaniem ostro odgraniczonych, odbarwionych plam spowodowanych utratą melaniny¹. Rozpoznanie bielactwa można postawić na podstawie obrazu klinicznego. W wątpliwych przypadkach diagnostyka opiera się na badaniu histopatologicznym oraz nieinwazyjnych metodach obrazowania skóry, takich jak badanie w lampie Wooda, dermatoskopia lub mikroskopia konfokalna^1-3. W leczeniu znajdują zastosowanie: miejscowe glikokortykosteroidy (mGKS), miejscowe inhibitory kalcyneuryny (mIK; takrolimus, pimekrolimus), miejscowy inhibitor kinaz janusowych (JAKi – Janus kinase inhibitor; ruksolitynib), fototerapia, terapie systemowe bądź zabiegi chirurgiczne^4,5. W artykule omawiamy aktualne zagadnienia związane z diagnostyką i leczeniem tego schorzenia.

Obraz kliniczny i klasyfikacja

Najbardziej charakterystycznym obrazem klinicznym bielactwa jest obecność dobrze odgraniczonych, amelanotycznych (odbarwionych) plam koloru mlecznobiałego, otoczonych niezmienioną skórą o prawidłowej pigmentacji. W niektórych przypadkach można jednak zaobserwować obwodową hiperpigmentację. Ogniska szerzą się odśrodkowo. Chociaż bielactwo występuje w dowolnej lokalizacji, zmiany częściej stwierdza się w okolicach z relatywnie większą zawartością melanocytów – na twarzy (szczególnie w okolicach otworów ciała), grzbietach rąk, skórze łokci i kolan oraz w okolicy anogenitalnej. Odbarwieniu ulegają także włosy (leukotrychia), paznokcie (leukonychia) i błony śluzowe. Zmiany skórne są bezobjawowe, ale sporadycznie obserwuje się świąd (zwłaszcza w obrębie aktywnych zmian)⁶. Początkowo zmiany mogą być słabiej odgraniczone i hipomelanotyczne. Objaw Koebnera oraz obecność licznych, zgrupowanych, odbarwionych plamek o wielkości 1-5 mm (confetti-like depigmentation) świadczą o aktywności choroby⁷. Do oceny aktywności i progresji schorzenia służą skale VSAS (Vitiligo Signs of Activity Score) oraz VDAS (Vitiligo Disease Activity Score). Należy jednak podkreślić, że brak objawów aktywności bielactwa w danym momencie czasowym nie wyklucza jego progresji w przyszłości⁷. Postać stabilną definiuje się jako okres 12 miesięcy bez powiększania się dotychczasowych odbarwień i pojawiania się nowych plam bielaczych⁴. Nasilenie choroby jest określane przy wykorzystaniu skal: VES (Vitiligo Extent Score), VASI (Vitiligo Area Scoring Index), SA-VES (Self Assessment Vitiligo Extent Score) i/lub PGA (Physician's Global Assessment) oraz PtGA (Patient's Global Assessment)⁴.