prof. dr hab. n. med. Włodzimierz Baranowski

Szanowni Państwo!

W pierwszym w 2026 roku wydaniu „Ginekologii po Dyplomie” tematem przewodnim jest bardzo ciekawy, aczkolwiek mało eksplorowany temat wpływu fizjologicznych zmian hormonalnych w okresie okołomenopauzalnym na zaburzenia nastroju oraz jakość snu jako istotnego elementu zaburzeń depresyjnych. Autorki tego obszernego opracowania przedstawiają metody diagnostyki i terapii depresji u kobiet w okresie menopauzalnym, a także przegląd podstawowych sposobów leczenia zaburzeń snu w tym trudnym okresie życia kobiety. Podkreślają znaczenie hormonalnej terapii menopauzalnej oraz farmakoterapii z zastosowaniem leków stricte przeciwdepresyjnych (SSRI, SNRI) i melatoniny. Istotnymi elementami wspomagającymi mogą być: psychoterapia poznawczo-behawioralna oraz techniki relaksacyjne, modyfikacja stylu życia i wprowadzenie prostych zasad higieny snu, a także wsparcie edukacyjne i psychologiczne. W codziennej praktyce ginekologicznej to opracowanie może być bardzo pomocne, ponieważ epidemiologiczna skala zjawiska jest istotna – obejmuje 15-20% kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Bardzo zachęcam do zapoznania się z tym tematem.

W nurcie interdyscyplinarnym utrzymane jest też krótkie opracowanie na temat fizjoterapii multimodalnej jako skutecznej metody zwalczania przewlekłego bólu dna miednicy (CPP) – problemu równie powszechnego, jak trudnego do leczenia. Niefarmakologiczne leczenie CPP zyskuje coraz więcej zwolenników, co jest pośrednim świadectwem skuteczności tej terapii. Polecam także obszerny w stosunku do objętości oryginału komentarz polskich ekspertów stosujących tego rodzaju działania terapeutyczne w warunkach naszego kraju.

Szczególnie położników zainteresuje artykuł na temat wpływu sposobu odżywiania w okresie przedkoncepcyjnym na przebieg ciąży, rozwój płodu i zdrowie matki, a także suplementacji witaminowej oraz aktywności fizycznej w czasie ciąży – te zagadnienia są bardzo często tematem pytań w codziennej praktyce ambulatoryjnej, a więc to opracowanie stanowi zwięzłe i bardzo przydatne kompendium.

Onkologiczne zmiany szyjki macicy w czasie ciąży wciąż stanowią wyzwanie zarówno dla położników, jak i specjalistów z zakresu ginekologii onkologicznej. Dlatego rekomenduję P.T. czytelnikom zapoznanie się z opracowaniem polskich autorów na temat epidemiologii oraz diagnostyki śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy i raka szyjki macicy u kobiet w ciąży, dostępnych opcji terapeutycznych i zalecanego algorytmu postępowania w inwazyjnym raku szyjki macicy w tej szczególnej sytuacji – zagadnienie naprawdę warte głębszej analizy.

Opracowanie z zakresu medycyny rozrodu na temat diagnostyki immunologicznych przyczyn niepłodności powinno zainteresować nie tylko specjalistów w tej dziedzinie, lecz także lekarzy pokrewnych specjalności. W tym wyczerpującym artykule omówiono zarówno zaburzenia immunologiczne w endometrium prowadzące do niepowodzeń implantacji oraz niepłodności, jak i testy immunologiczne stosowane w diagnostyce zaburzeń implantacji zarodka i rozwoju łożyska, a także immunologiczne podłoże niepłodności. Wszystko to autorka przedstawiła na tle fizjologicznych reakcji układu immunologicznego matki na rozwijający się zarodek/płód.

Poradnictwo antykoncepcyjne stanowi jedną z zasadniczych dziedzin naszej codziennej aktywności ambulatoryjnej, dlatego polecam Państwu artykuł amerykańskich autorek na temat aktualizacji rekomendacji dotyczących stosowania antykoncepcji hormonalnej u pacjentek ze szczególnych grup ryzyka, takich jak: pacjentki stosujące depozytową formę MPA, kobiety z niedokrwistością sierpowatokrwinkową i kobiety z przewlekłą chorobą nerek. O ile dwie pierwsze grupy ryzyka są w Polsce nieliczne, to grupa pacjentek z przewlekłą niewydolnością nerek stanowi istotny problem. Obszerny i bardzo ciekawy komentarz do tego opracowania dostosowujący te zalecenia do warunków polskich przedstawił prof. Robert Spaczyński – naprawdę warto przeczytać.

Pasjonatom metod minimalnie inwazyjnych w ginekologii polecam opracowanie naszych stałych autorów – dr. Jacka Dońca i dr Magdaleny Bieli – na temat śródoperacyjnej skleroterapii etanolem torbieli endometrialnych jajnika jako metody alternatywnej dla klasycznej cystektomii laparoskopowej. Ośrodek, w którym praktykują autorzy, ma duże doświadczenie w tego typu zabiegach, również w wersji klasycznej wykonywanej pod kontrolą USG.

Szanowni Państwo, wielokrotnie podkreślam, że dokonana przeze mnie selekcja artykułów jest wysoce subiektywna i nie wyczerpuje wszystkich opublikowanych w tym numerze interesujących opracowań, a zatem gorąco zachęcam do zapoznania się z całą zawartością niniejszego wydania „Ginekologii po Dyplomie”.

W nowym roku życzę Państwu wytrwałości oraz satysfakcji z wykonywanej pracy, a także dużo szczęścia w wymiarze zarówno zawodowym, jak i osobistym.