prof. dr hab. n. med. Zbigniew Gąsior

Szanowni Państwo,

Koleżanki i Koledzy!

Tematem przewodnim bieżącego wydania „Kardiologii po Dyplomie” jest zagadnienie, które od lat budzi kontrowersje – wskazania do zamknięcia przetrwałego otworu owalnego (PFO – patent foramen ovale) u chorego z kryptogennym udarem mózgu, opisane przez dr Karolinę Kupczyńską z ICZMP w Łodzi. Autorka przedstawia narzędzia pomocne w kwalifikacji zabiegowej: kalkulator ryzyka zatorowości skrzyżowanej RoPE (Risk of Paradoxical Embolism) oraz system klasyfikacji PASCAL (PFO-Associated Stroke Causal Likelihood), omawia także możliwe powikłania zabiegu i odległe komplikacje. W artykule zostały uwzględnione aktualne wytyczne dotyczące zabiegów zamykania PFO, opublikowane w 2022 r. przez Towarzystwo Angiografii i Interwencji Sercowo-Naczyniowych (SCAI – Society for Cardiovascular Angiography and Interventions). Zestawione w obszernej tabeli, mają pomóc w podejmowaniu decyzji. Należy jednak podkreślić, że jedynie w trzech sytuacjach klinicznych występuje silna rekomendacja za wykonaniem zabiegu; w pozostałych, licznych sytuacjach wytyczne podają jedynie sugestie „za” lub „przeciw”.

Niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF – heart failure with preserved ejection fraction), będąca najczęściej efektem nadciśnienia tętniczego, otyłości, cukrzycy i choroby nerek, jest rozpoznawana zbyt rzadko. Dysfunkcja rozkurczowa prowadzi do przebudowy ściany lewego przedsionka i migotania przedsionków. Z kolei migotanie przedsionków przetrwałe lub utrwalone wiedzie do niewydolności serca. Ten problem jest analizowany w artykule zespołu autorów pod kierunkiem prof. Iwony Gorczycy-Głowackiej z Collegium Medicum UJK w Kielcach, z przedstawieniem mechanizmów patofizjologicznych, trudności diagnostycznych i zasad terapii.

Prof. Karina Wierzbowska-Drabik i dr Anna Witkowska z UM w Łodzi prezentują drugą część artykułu poświęconego dyslipidemii. W tym numerze opisano aktualne możliwości i perspektywy leczenia pacjentów nieosiągających docelowych stężeń cholesterolu frakcji lipoprotein o niskiej gęstości, ze szczególnym uwzględnieniem hipercholesterolemii rodzinnej – heterozygotycznej i homozygotycznej. Autorki omawiają sposoby leczenia, biorąc pod uwagę zarówno metody dostępne w ramach programu terapeutycznego Narodowego Funduszu Zdrowia, jak i nowe leki będące w trakcie badań klinicznych, w których rysują się także możliwości redukcji stężenia lipoproteiny (a).

Część chorych z ciasną stenozą aortalną prezentuje obraz zespołu kruchości. Stanowi to istotny problem w kwalifikacji do leczenia interwencyjnego. Autorki artykułu poświęconego temu zagadnieniu, dr Anna Kawińska i prof. Małgorzata Kurpesa z UM w Łodzi, zwracają uwagę na korzyści, które odnoszą chorzy w procesie prehabilitacji oraz kompleksowej rehabilitacji, wskazując, że dzięki zastosowaniu tych metod stan kruchości może być nawet potencjalnie odwracalny.

Standardowy czas stosowania podwójnej terapii przeciwpłytkowej po ostrym zespole wieńcowym wynosi 12 miesięcy. Niektórzy chorzy powinni jednak stosować ją w sposób przedłużony. Lek. Piotr Jarosz, dr Michał Węgiel i prof. Tomasz Rakowski z Collegium Medicum UJ przedstawiają korzyści i ryzyko przedłużonej terapii przeciwzakrzepowej. Przytaczają nowe wyniki badań klinicznych oraz aktualne wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC – European Society of Cardiology) w tym zakresie. W wyborze indywidualnego modelu terapii może pomóc odniesienie do profilu klinicznego pacjenta.

W bieżącym wydaniu zachęcam również do lektury artykułu na temat diagnostyki i leczenia przecieków okołozastawkowych (dr Szymon Maciej Kocańda i prof. Tomasz Hirnle z UM w Białymstoku) oraz – jak zawsze – do zapoznania się ze stałymi działami naszego czasopisma.

Życzę wszelkiej pomyślności w 2026 roku!