Jednym z czynników patogennych kryptogennego udaru mózgu może być obecność przetrwałego otworu owalnego (PFO – patent foramen ovale). Należy jednak pamiętać, że PFO występuje w dużym odsetku populacji i nie zawsze prowadzi do powikłań. Bywa także odwrotnie – nie zawsze obecność PFO u pacjenta z udarem kryptogennym jest równoznaczna ze zidentyfikowaniem czynnika sprawczego. W celu poprawnego określenia przyczynowości niezbędne są pogłębiona diagnostyka i uwzględnienie innych potencjalnych czynników sprawczych. Jest to konieczne, aby udzielić odpowiedzi na pytanie o słuszność kwalifikacji do zabiegu zamknięcia PFO i implantacji okludera w przegrodę międzyprzedsionkową. Najwięcej dylematów stwarzają kwalifikacje do zabiegów w przypadku współistniejących czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, czynników prozapalnych, stanów nadkrzepliwości lub po 60 r.ż. Luk w dowodach naukowych jest wciąż wiele, co utrudnia opracowanie jednoznacznych rekomendacji, a niektóre pytania pozostają bez odpowiedzi.

Przetrwały otwór owalny

Otwór owalny w życiu płodowym umożliwia przedostawanie się natlenowanej krwi z łożyska bezpośrednio do krążenia systemowego z pominięciem płuc płodu. Odgrywa kluczową rolę w rozwoju. Po urodzeniu, wraz z rozpoczęciem czynności oddechowej, ciśnienie w prawej komorze serca i opór naczyniowy płuc znacząco maleją, natomiast zwiększony powrót żylny zwiększa ciśnienie w lewym przedsionku. Te zjawiska skutkują czynnościowym zamknięciem otworu owalnego poprzez ściśnięcie przegrody pierwotnej i wtórnej. W ciągu roku-2 lat po urodzeniu otwór zamyka się zupełnie, zarasta, a w jego miejscu powstaje zagłębienie zwane dołem owalnym. Niepełna fuzja przegród pierwotnej i wtórnej zapewnia warunki do wytworzenia z ich nadmiaru tzw. kieszonki, w której mogą formować się skrzepliny. Jednakże nawet u 1/4 osób dorosłych ta pozostałość życia płodowego jest nadal drożna, otoczona rąbkiem tkanki łącznej stanowiącej zastawkę^1,2.

Sama obecność PFO nie jest uznawana za patologię, jednak w razie wzrostu ciśnienia w prawym przedsionku ponad ciśnienie panujące w przedsionku lewym wspomniana zastawka otwiera się, a kanał staje się drożny3. W sytuacji powiększenia i przebudowy l...