W powiększeniu
Być jak nieśmiertelna meduza
Ewa Biernacka
Podczas gdy poszukiwanie źródła młodości fascynowało ludzkość od stuleci, dopiero w ciągu ostatnich dwudziestu lat naukowcy w końcu zbliżyli się do celu. Na razie w świecie modeli zwierzęcych – drożdży, much i myszy laboratoryjnych. Jednak co jakiś czas są odkrywane substancje potencjalnie przedłużające zdrowe lata życia, ale ich skuteczność u ludzi pozostaje do udowodnienia. W rozmowie z Ewą Biernacką mówi o tym prof. dr hab. n. med. Monika Puzianowska-Kuźnicka, kierownik Zespołu Kliniczno-Badawczego Epigenetyki Człowieka, zastępca dyrektora ds. naukowych w Instytucie Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. M. Mossakowskiego w Warszawie, która zajmuje się klinicznymi i molekularnymi aspektami ekstremalnej długowieczności oraz zdrowego starzenia (epigenetyka starzenia), w tym endokrynologią starzenia
Jedni badacze uważają starzenie za proces patologiczny, podczas gdy inni za fizjologię – zgody co do tego, czym ono jest, nie ma. Przeważa ta druga opinia, cechy starzenia wykazują bowiem prawie wszystkie organizmy żywe. Są wyjątki, jak afrykański gryzoń – kretoszczur golec piaskowy, żyjący pod ziemią, ślepy, bezwłosy i mało urodziwy, który żyje nawet ponad 30 lat (podczas gdy mysz ok. 4). Stanowi on jeden z modeli do badań starzenia, ponieważ się nie starzeje, ryzyko śmierci u tego gryzonia nie rośnie wraz z wiekiem (dynamika śmierci u człowieka wzrasta dwukrotnie średnio co 8 lat, począwszy od 30 r.ż.), co jest wyjątkowe na tle naszej wiedzy o biologii ssaków. Ów ssak jest ciekawy dla badaczy także ze względu na kilka wyjątkowych właściwości, być może przyczyniających się do jego długowieczności, i to w dobrej formie: golec ma bardzo aktywne mechanizmy naprawy DNA i wysoki zasób białek, które nie dopuszczają do kumulowania się w komórkach błędów molekularnych.
Proces starzenia
Proces starzenia jest wieloczynnikowy i ma liczne przyczyny endogenne (wewnętrzne) oraz egzogenne (zewnętrzne). U przeciętnie starzejącej się osoby (jak u większości ludzi) tylko w ok. 25% za proces starzenia odpowiedziane są geny, za pozostałe 75...
Do niekorzystnych towarzyszących starzeniu zmian biologicznych w organizmie człowieka na poziomie molekularnym i komórkowym należą więc: dryft epigenetyczny, nagromadzenie uszkodzeń fizyko-chemicznych w materiale genetycznym, mutacje somatyczne, niewyczuwanie składników pokarmowych, nieprawidłowe działanie mitochondriów (struktur wewnątrzkomórkowych odpowiedzialnych za pozyskiwanie energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania organizmu), skracanie telomerów itd. Te procesy znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia chorób związanych z wiekiem.
