Medycyna sportowa
Interwencja łącząca ćwiczenia stabilizacyjne i zwiększające elastyczność mięśni
Program profilaktyczny „Aktywna forma” dla młodych osób z dolegliwościami bólowymi kręgosłupa w odcinku lędźwiowym i dyskomfortu wywołanego długotrwałym siedzeniem (część 2)
Miednica stanowi podstawę kręgosłupa, łącząc go z kończynami dolnymi, a jej pozycja decyduje o kształcie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa w płaszczyźnie strzałkowej1-3. Pięć grup mięśniowych, w tym prostowniki grzbietu, mięśnie kulszowo-goleniowe, pośladkowe, brzucha i zginające staw biodrowy, wspierają i utrzymują miednicę w jej naturalnym położeniu4,5. Zaburzenie równowagi w aktywności wymienionych grup mięśniowych może powodować zwiększenie lub zmniejszenie kąta przodopochylenia miednicy, tym samym zmieniając kształt kręgosłupa w odcinku lędźwiowym oraz uruchamiając dodatkowe mechanizmy kompensacyjne w innych segmentach postawy ciała1,6,7.
Jednym z kluczowych elementów profilaktyki niespecyficznych bólów kręgosłupa w odcinku lędźwiowym (NLBP – non-specific low back pain) jest utrzymywanie fizjologicznej lordozy lędźwiowej podczas wykonywania czynności dnia codziennego8. Utrzymanie zaś prawidłowej lordozy lędźwiowej w trakcie zgięcia w stawach biodrowych przy wyprostowanych kolanach jest uwarunkowane odpowiednią elastycznością mięśni kulszowo-goleniowych9-11. Mięśnie te odgrywają istotną rolę w większości aktywności dnia codziennego, dlatego zachowanie ich optymalnej długości jest kluczowe. Nadaktywność mięśni kulszowo-goleniowych może zaburzać rytm lędźwiowo-miedniczo-biodrowy, wpływać na biomechanikę stawów biodrowych i kolanowych oraz wywoływać kompensacyjne mechanizmy w innych segmentach postawy ciała1,3. Nieprawidłowe wzorce ruchowe spowodowane ograniczoną elastycznością mięśni kończyn dolnych i osłabieniem mięśni stabilizujących tułów stanowią istotny czynnik ryzyka niespecyficznych bólów kręgosłupa w odcinku lędźwiowym12-14.
Częstość występowania niespecyficznego bólu kręgosłupa w odcinku lędźwiowym znacznie wzrosła w ciągu ostatnich dwudziestu lat, szczególnie wśród młodych osób15-19. Mimo że nie istnieje uniwersalne rozwiązanie problemu niespecyficznych bólów kręgosłupa w odcinku lędźwiowym, w profilaktyce i terapii podkreśla się znaczenie działań ukierunkowanych na zwiększanie świadomości ciała, kształtowanie prawidłowych wzorców ruchowych oraz promowanie regularnej aktywności fizycznej w każdej grupie wiekowej20-22. Mając na uwadze powyższe wskazania, zaproponowaliśmy zestaw ćwiczeń łączących zwiększanie elastyczności mięśni kulszowo-goleniowych z nauczaniem wzorca zgięcia w stawach biodrowych. Trening ukierunkowany na zwiększanie elastyczności mięśni kulszowo-goleniowych stwarza możliwość kształtowania umiejętności stabilizacji kompleksu lędźwiowo-miedniczo-biodrowego3,8,20.