Poradnia nie obciąży lekarza kosztami zlecanych przez niego badań

Zobowiązywanie lekarza, aby ponosił koszty zlecanych pacjentowi badań narusza zbiorowe prawa pacjenta – uznał Rzecznik Praw Pacjenta.
Po doniesieniach medialnych rzecznik Bartłomiej Chmielowiec zbadał sytuację w jednej z placówek medycznych z województwa mazowieckiego udzielającej świadczeń opieki zdrowotnej w ramach umowy z NFZ z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Świadczeń tych udzielają lekarze, którzy (na podstawie postanowień umownych) ponoszą koszty zleconych pacjentom badań diagnostycznych, w tym laboratoryjnych. Rzecznik stwierdził, że taka praktyka narusza zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych, odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej i udzielanych z należytą starannością (art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta) – z kilku powodów.
Zdaniem rzecznika tego rodzaju zapisy w umowach z lekarzami nie powinny w ogóle się znajdować, gdyż koszty zlecanych pacjentom badań powinna pokrywać placówka medyczna  (§ 12 ust. 6 zd. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz § 15 ust. 1 zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Nr 182/2019/DSOZ z dnia 31 grudnia 2019 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna).
Co istotne, Rzecznik Praw Pacjenta ustalił też, że w tej sprawie lekarze nie są podwykonawcami świadczeniodawcy, w myśl przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ale wykonują u tego świadczeniodawcy zawód.
Placówki medyczne tłumaczyły, że jeżeli lekarz zleci wykonanie u pacjenta badań – udzieli tym samym wyżej wycenionego świadczenia, dzięki czemu otrzyma także wyższe wynagrodzenie. Według ustaleń rzecznika nie zawsze jednak tak będzie i zlecanie pacjentowi kolejnych badań może skutkować pomniejszeniem wynagrodzenia lekarza.
Dodatkowo, w ocenie Bartłomieja Chmielowca, samo brzmienie zapisów w umowach ma negatywny wydźwięk i może mieć wpływ na decyzję lekarza co do wykonania u pacjenta określonych badań. Skoro lekarz zobowiązywał się do poniesienia kosztów wykonania niezbędnych badań diagnostycznych, przeprowadzonych w trakcie udzielania świadczenia zdrowotnego, to zdecydowanie może wywołać u niego przekonanie, że jego wynagrodzenie będzie pomniejszone, w wyniku większej liczby zlecanych badań.
Zdaniem rzecznika postanowienia umowne, obciążające lekarzy kosztami zleconych pacjentom badań, nie powinny być stosowane. – Jest to nieprawidłowy sposób organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych. Jego konsekwencją może być decyzja lekarza o powstrzymaniu się od zlecenia pacjentowi badań, które w świetle aktualnej wiedzy medycznej i należytej staranności powinny być wykonane, w obawie o pomniejszenie wysokości należnego lekarzowi wynagrodzenia – stwierdził Bartłomiej Chmielowiec.
Zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta nie można stawiać lekarza w sytuacji potencjalnego konfliktu interesów – interesu jego własnego i interesu pacjenta. Warunki współpracy i realizacji świadczeń zdrowotnych powinny być w tym zakresie dla lekarza jasne.
Rzecznik Praw Pacjenta nakazał zaprzestanie stosowania wskazanej praktyki. Placówki, które się nie dostosują, muszą się liczyć z karą w wysokości do 500 tys. zł.