Poradnia została uruchomiona w 1996 r. jako pierwsza tego typu placówka w Europie Środkowo-Wschodniej. Zaczynała od jednej linii telefonicznej, dostępnej przez cztery godziny dziennie. Obecnie prowadzi jednocześnie do pięciu rozmów i zapewnia także pomoc przez internet. Rocznie korzysta z niej około 7,5 tys. osób. Numer 801 108 108 znajduje się na każdej sprzedawanej w Polsce paczce papierosów.
Nie tylko papierosy
Dane poradni pokazują, jak w ciągu ostatnich lat zmienił się profil osób szukających pomocy w rzuceniu nikotyny. W 2021 r. tradycyjne papierosy paliło 92 proc. dzwoniących. W 2025 r. było to 66,5 proc. Jednocześnie wyraźnie wzrosło wykorzystanie innych produktów. Odsetek osób używających e-papierosów zwiększył się z 3 proc. w 2021 r. do 16,7 proc. w 2025 r. W przypadku podgrzewanych wyrobów tytoniowych wzrost wyniósł z 0,5 do 6,5 proc. W ubiegłym roku 2 proc. osób kontaktujących się z poradnią używało również saszetek nikotynowych.
To zmienia wyzwania stojące przed lekarzami. Przy ocenie uzależnienia nie mogą ograniczać się do pytania o papierosy, ale uwzględniać także inne wyroby zawierające nikotynę oraz różne sposoby ich używania.
Uzależnienie nastolatków
Problem dotyczy również młodzieży. Według reprezentatywnego badania Global Youth Tobacco Survey z 2022 r. w grupie uczniów w wieku 13–15 lat 11,7 proc. deklarowało palenie papierosów, 22,3 proc. używanie e-papierosów, a 10 proc. korzystanie z podgrzewanych wyrobów tytoniowych.
Cel, jakim jest pierwsze pokolenie wolne od tytoniu, wymaga więc nie tylko ograniczania liczby osób palących, ale także zapobiegania rozpoczęciu używania nikotyny przez młodych ludzi. Potrzebne jest także profesjonalne wsparcie osób, które już są uzależnione.
Od poradni do debaty
30-lecie polskiej poradni będzie omawiane podczas panelu „30 years of helping smokers quit the Polish Quitline in a European perspective” w ramach 2nd European Summit on Cancer Prevention and Control. W dyskusji wezmą udział m.in. dr Magdalena Cedzyńska, kierująca Poradnią Pomocy Palącym w Narodowym Instytucie Onkologii, prof. Łukasz Balwicki, krajowy konsultant w dziedzinie zdrowia publicznego, oraz przedstawiciele WHO i organizacji zajmujących się kontrolą tytoniu z Irlandii i Danii.
Tegoroczny szczyt poświęcony profilaktyce nowotworów skupi się także na innych wyzwaniach: eliminacji raka szyjki macicy oraz zapobieganiu otyłości jako czynnika ryzyka nowotworów. Organizatorzy dyskutować będą o tym, jak przełożyć wiedzę naukową na skuteczne programy profilaktyczne i decyzje zdrowotne.
