Co znajdziesz w artykule?
Termin tinea incognito został wprowadzony przez Ive i Marksa w 1968 roku w celu wyodrębnienia postaci grzybic niewłaściwie zdiagnozowanych i źle leczonych (najczęściej grzybicy skóry gładkiej). W efekcie obraz kliniczny zmodyfikowany jest stosowaniem ogólnych lub miejscowych glikokortykosteroidów lub miejscowych immunomodulatorów. Do leków, które mogą modyfikować przebieg kliniczny grzybic, należą acyklowir, takrolimus i pimekrolimus. Prowadzą one do supresji reakcji immunologicznych indukowanych przez grzyby, co powoduje zmniejszenie odczynu zapalnego, rumienia i złuszczania. Nie prowadzą jednak do wyleczenia choroby.
Grzybica skóry gładkiej występuje rzadziej niż grzybica skóry owłosionej i częściej prowadzi do tinea incognito. Zmiany grzybicy skóry gładkiej mają charakter rumieniowo-złuszczający. Na obwodzie zmian pojawiają się wykwity grudkowe, pęcherzowe i krostkowe. Zmiany skórne wyraźnie odcinają się od otoczenia. Może występować na skórze każdej części ciała, najczęściej jednak pojawia się na skórze nieosłoniętej – dłoniach, rękach, nogach, stopach, szyi, a nawet twarzy. Zmianom skórnym czasami towarzyszy świąd. Choroba najczęściej ma nagły początek i dość ostry przebieg. Ten typ grzybicy może być wywołany przez dermatofity zarówno typowo ludzkie, jak i zwierzęce, rzadziej grzyby drożdżopodobne. Zmiany wywołane przez grzyby antropofilne mają nieco łagodniejszy przebieg, podczas gdy zakażenie grzybami zoofilnymi ma charakter wyniosłych, zapalnych guzów pokrytych pęcherzykami i krostkami na całej powierzchni. Do zakażenia grzybami dochodzi na skutek obniżonej odporności organizmu, która nie pozwala na pełnienie mechanizmów obronnych przez skórę. Przypadki tinea incognito opisano również u pacjentów zakażonych HIV. Nietypowe zmiany skórne są u nich raczej związane z ciężkim i długotrwale utrzymującym się niedoborem i w konsekwencji utratą funkcji limfocytów T CD4. Na chorobę szczególnie narażone są:
■ osoby o obniżonej odporności, także leczone glikokortykosteroidami i lekami cytostatycznymi,
■ osoby często leczone antybiotykami,
■ osoby niedożywione,
■ osoby chorujące na choroby ogólnoustrojowe, cukrzycę, choroby tarczycy,
■ kobiety o obniżonym stężeniu estrogenów, a więc także w okresie menopauzy,
■ sportowcy.
DpD: Jak często dochodzi do błędów w diagnozie grzybic i jakie jest rozpowszechnienie tinea incognito?
A.L.-Ś.: Z badań epidemiologicznych wynika, że częstość występowania tinea incognito narasta, a odsetek nieprawidłowych diagnoz grzybic sięga 30 proc. Badania, które prowadzono w Klinice Dermatologii w Białymstoku kilkanaście lat temu, wykazały, że u chorych z grzybicami najczęściej rozpoznawano początkowo wyprysk, schorzenia bakteryjne, alergiczne zapalenie skóry. Prawie 1/3 przypadków ti