Opis badania

Judson i wsp. w jednym z najnowszych numerów „European Respiratory Journal” przedstawili pracę, której celem było zbadanie skuteczności infliksimabu w terapii sarkoidozy o lokalizacji pozapłucnej. Do tego prospektywnego badania zakwalifikowano 138 pacjentów z potwierdzonym badaniem

histopatologicznym rozpoznaniem sarkoidozy, o średniej wieku 47 lat, leczonych prednizonem w dawce 10 mg/24 h lub jego odpowiednikiem. Po randomizacji do leczenia włączono infliksimab w dawce 3 mg/kg m.c., 5 mg/kg m.c. lub placebo. Podstawę analizy skuteczności terapii stanowiła skala ePOST służąca do oceny w sposób punktowy zajęcia i upośledzenia czynności 17 narządów lub układów. Oceny dokonano w sposób podwójnie zaślepiony przed leczeniem i po 24 tygodniach leczenia. W grupie otrzymującej infliksimab obserwowano spadek punktacji u 38% pacjentów (34 spośród 89) w porównaniu z 16% (7 z 44) w grupie placebo. W ciągu kolejnych 24 tygodni bez leczenia (okres wash-out) stwierdzono powrót punktacji do wartości wyjściowych. W podsumowaniu autorzy podkreślili, że infliksimab może być skutecznym lekiem w terapii pozapłucnych postaci sarkoidozy u pacjentów otrzymujących glikokortykosteroidy.

Komentarz

Przedstawiona praca porusza dość szczegółową tematykę terapii postaci pozapłucnych sarkoidozy, z kilku względów zasługuje jednak na uwagę. W ostatnich latach obserwujemy spektakularny rozwój leków biologicznych, do których należy również infliksimab – chimeryczne przeciwciało monoklonalne anty-TNF-α. Terapia ok. 25% pacjentów z sarkoidozą wymaga przewlekłego stosowania leków immunosupresyjnych, w tym najczęściej glikokortykosteroidów, metotreksatu, azatiopryny lub cyklofosfamidu. Wszystkie te leki mogą powodować ciężkie objawy niepożądane, dlatego wszelkie próby umożliwiające poprawę kontroli nad przebiegiem choroby, w tym ewentualną redukcję dawki stosowanych steroidów, są szczególnie cenne.

Badanie Judsona i wsp. ma pewne ograniczenia, do których należy zaliczyć subiektywną skalę oceny zajęcia narządów ePOST. Z drugiej strony nie ma obiektywnych metod oceny postaci pozapłucnych sarkoidozy, a autorzy dołożyli wszelkich starań, by zapewnić optymalną jakość wyników. Badanie przeprowadzono zgodnie ze schematem podwójnie ślepej próby, (czyli ani oceniający lekarz, ani pacjent nie wiedzieli, jakie leczenie jest stosowane). Poza tym zapewne zbyt mała liczebność badanych podgrup nie pozwoliła na wykazanie zależności efektu od dawki. Należy pamiętać także o działaniach niepożądanych infliksimabu, w tym o wyolbrzymianym chyba w Polsce problemie możliwości aktywacji lub rozwoju gruźlicy. Wydaje się jednak, że kolejne badania potwierdzą przedstawione powyżej wyniki, a infliksimab zostanie włączony do standardów leczenia sarkoidozy.