Kilka słów o prawie do obrony w postępowaniu karnym

Obrona może być realizowana poprzez podejmowanie przez oskarżonego wszelkich niezakazanych prawem działań w celu obalenia zarzutu popełnienia czynu zabronionego albo złagodzenia grożącej mu odpowiedzialności (postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2008 (IV KK 421/07).

Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.

Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć.

Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego dowodu.

Podejrzany ma prawo do milczenia, które nie może być potraktowane jako:

• milczące przyznanie się do winy
• wzmocnienie podejrzenia popełnienia przestępstwa
• uzasadnienie surowszego wymiaru kary.

Naruszenie prawa do obrony

• zbyt późne powiadomienie oskarżonego o terminie rozprawy
• odmowa udostępnienia akt w postępowaniu sądowym
• wykorzystanie w postępowaniu karnym dowodów nieznanych stronom postępowania
• ograniczenie oskarżonemu w znacznym stopniu swobody składania wyjaśnień
• uniemożliwienie oskarżonemu ustanowienia obrońcy na dowolnym etapie postępowania
• wyciąganie negatywnych dla oskarżonego konsekwencji z faktu jego nieprzyznawania się do winy
• prowadzenie obrony oskarżonych przez tego samego obrońcę pomimo istniejącej kolizji interesów
• wyciąganie negatywnych dla oskarżonego konsekwencji z powodu zmiany poprzednio składanych wyjaśnień.