Nowe techniki w leczeniu zaćmy

Najczęściej spotykamy się z zaćmą starczą, dotyczącą głównie osób >60 roku życia.

Pierwsze informacje na temat usuwania zaćmy opisywane były przez hinduskiego lekarza Susrutę około 500 lat p.n.e. Zabieg polegał na zepchnięciu soczewki za pomocą igły do komory ciała szklistego. Technika ta pozostawała bez zmian aż do XVIII wieku. W 1745 r. francuski chirurg Jacques Daviel opracował metodę ekstrakcji zaćmy przez nacięcie rogówki i usunięcie jej przez przednią komorę oka. W latach 60. ubiegłego wieku metodę wewnątrztorebkowego usunięcia zaćmy za pomocą krioaplikatora wprowadził jako pierwszy na świecie wybitny polski okulista prof. Tadeusz Krwawicz. Prawdziwy przełom w chirurgii zaćmy nastąpił jednak wraz z metodą zewnątrz­torebkowego jej usuwania połączoną z jednoczesną wtórną implantacją sztucznych soczewek. Było to możliwe dopiero po wprowadzeniu mikroskopów operacyjnych.

Obecnie obowiązują dwie metody zewnątrztorebkowego usuwania zmętniałej soczewki: ręczna ekstrakcja oraz fako­emulsyfikacja. Pierwsza była podstawową techniką w latach 70. i 80. XX wieku i do dziś pozostaje metodą z wyboru w szczególnych przypadkach klinicznych lub w krajach słabo rozwiniętych. Technikę fakoemulsyfikacji opracował prof. Charles Kelman z Nowego Jorku w 1967 r., ale dopiero w latach 90. XX wieku metoda ta zaczęła być dominującą procedurą w ekstrakcji zaćmy ¹ .

Wraz z wprowadzeniem technik mikrochirurgicznych i mikroskopu operacyjnego metody zewnątrztorebkowego usuwania zaćmy stały się precyzyjniejsze, a to pozwoliło na zastosowanie mniejszego cięcia rogówki i zmniejszenie tym samym pooperacyjnego astygmatyzmu oraz zredukowało ryzyko wypływania ciała szklistego. Stosując technikę małego tunelowego cięcia (2,4-2,75 mm) bez szwów i wykorzystując wyspecjalizowane instrumentarium oraz zwijalne, wewnątrzgałkowe soczewki, osiągnięto znaczny postęp w rehabilitacji wzrokowej pacjentów, zmniejszając ryzyko powikłań, oraz stworzono możliwość przeprowadzenia zabiegów w trybie chirurgii jednego dnia ² .

Rozwój w dziedzinie implantacji nowoczesnych sztucznych soczewek wewnątrzgałkowych rozpoczął się już w 1949 r., choć większość soczewek projektowanych w latach 50. XX wieku nie znalazła zastosowania ze względu na wysoki odsetek poważnych powikłań. Ewolucja od soczewek przedniokomorowych do tylnokomorowych sztywnych, a następnie zwijalnych, jednoogniskowych i wieloogniskowych, silikonowych, akrylowych czy hydrożelowych pozwoliła osiągnąć sukcesy w chirurgii zaćmy, dając pacjentom możliwość powrotu do wcześniejszych aktywności prywatnych i zawodowych.

Postęp technologiczny sprawił, że operacje zaćmy u dzieci i dorosłych są bezpieczniejsze oraz szybsze. W postępowaniu w zaćmie nastąpił szybki postęp w ciągu ostatniej dekady dzięki dostępności bezpieczniejszego znieczulenia, nowszej techniki, bardziej przewidywalnemu obliczaniu mocy IOL, lepszemu zrozumieniu neurobiologii, genetyki i dostępności ulepszonych soczewek wewnątrzgałkowych. Ocena przedoperacyjna za pomocą biomikroskopii ultradźwiękowej i optycznej koherentnej tomografii (OCT – optical coherence tomography) pozwala lepiej zaplanować zabieg chirurgiczny. Prowadzone badania nad komórkami macierzystymi, OCT i precyzyjna kapsulotomia pulsowa (ZEPTO) jeszcze lepiej rokują na przyszłość.

Sztuczna inteligencja

Sztuczna inteligencja to ogólny termin, który oznacza wykonanie zadania głównie za pomocą komputera przy minimalnym udziale ludzi. Jest związana z wynalezieniem robotów ³ . Zastosowanie sztucznej inteligencji w okulistyce koncentruje się głównie na chorobach powszechnie występujących, takich jak retinopatia cukrzycowa, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD – age-related macular degeneration), jaskra, retinopatia wcześniaków, zaćma związana z wiekiem lub wrodzona ⁴ . Gao i wsp. zaproponowali system automatycznie oceniający nasilenie zaćmy jądrowej za pomocą zdjęć z lampy szczelinowej. Ich system osiągnął ponad 70% podobieństwo do klasyfikacji klinicznej ⁵ . Badania Liu i wsp. koncentrują się głównie na identyfikacji zaćmy dziecięcej. Systemy te osiągają wyjątkową dokładność i czułość w klasyfikacji i ocenie gęstości soczewek ⁶ . Wspomagane sztuczną inteligencją zautomatyzowane badania przesiewowe i diagnozowanie powszechnych chorób w okulistyce mogą pomóc wielu pacjentom, redukują przeszkody w dostępie do opieki okulistycznej, w której okulista nie jest osiągalny. Patrząc w przyszłość, system wspomagany sztuczną inteligencją wykazuje potencjał w łagodzeniu problemów przeciążonego systemu opieki zdrowotnej.

Ogólnie proces automatycznego wykrywania choroby obejmuje głównie trzy etapy. Po pierwsze, konieczne jest zebranie dużej liczby zdjęć, a eksperci muszą oznaczyć charakterystyczne zmiany. Po drugie, komputery wydobywają cechy choroby za pomocą określonego programu na podstawie wprowadzonych oznaczonych obrazów. Po trzecie, dany obraz można odróżnić od obrazu innego rodzaju choroby na podstawie statystycznej cechy docelowych zmian. Z tej perspektywy sztuczna inteligencja może skutecznie wykonać zadanie, ale pewien stopień interwencji człowieka podczas tego procesu jest niezbędny.

Robotyka

W ciągu ostatnich 20 lat nastąpił rozwój operacji wspomaganych pracą robota w specjalnościach makrochirurgicznych (urologicznych, ginekologicznych, sercowo-naczyniowych). Mikrochirurgiczne specjalizacje, w tym okulistyka, nie zanotowały jednak wzrostu częstości użycia takich urządzeń. Główną przyczyną tej rozbieżności jest fakt, że chirurgowie zaćmy pracują w prawie robotycznym tempie rutynowo, wykonując ok. 20 procedur dziennie. Robot chirurgiczny da Vinci (Intuitive Surgical Inc.) oraz system endoskopii chirurgicznej (ARES – Auris Robotic Endoscopy System), robot Auris (Auris Surgical Robotics), to dwa roboty chirurgiczne zatwierdzone przez Food and Drug Administration (FDA) w chirurgii. Nie są one konkretnie robotami mikrochirurgicznymi, a koszty systemów stosowanych w robotyce są wygórowane i krzywe uczenia się dla chirurgów potencjalnie strome. Najbardziej zautomatyzowany system chirurgiczny da Vinci jest powszechnie stosowany w chirurgii człowieka od 2001 r.

W 2016 r. w Instytucie Telechirurgii w Strasburgu przeprowadzono badanie eksperymentalne w celu oceny wykonalności operacji zaćmy z wykorzystaniem robota da Vinci Xi ⁷ . Do operacji użyto zestawów szkoleniowych WetLab Kitaro. Przeprowadzono zabieg na 25 oczach. Dowiedziono, że eksperymentalna operacja zaćmy z użyciem robota jest technicznie wykonalna w połączeniu z maszyną do fakoemulsyfikacji. Potrzebna była jednak pomoc drugiego chirurga w niektórych etapach zabiegu. Do tej pory czas wykonania procedury usunięcia zaćmy bez użycia robota przez doświadczonego chirurga jest krótszy, zaś wysokie koszty robotów przy niskich wycenach zabiegów usuwania zaćmy czynią tę metodę nieopłacalną.

Inną istotną przeszkodą we wprowadzaniu robotów do chirurgii zaćmy jest zaufanie pacjenta, ponieważ w przeciwieństwie do operacji urologicznych czy naczyniowych w okulistyce operujemy w znieczuleniu miejscowym, a nie ogólnym.

Trójwymiarowa wizualizacja heads-up surgery

Trójwymiarowy (3D) system wizualizacji, znany również jako heads-up, jest dostępny w chirurgii oka i staje się coraz powszechniejszy i bardziej akceptowany. Pojęcie heads-up surgery określa przeprowadzenie procedury mikrochirurgicznej nie za pośrednictwem spoglądania przez okular mikroskopu, lecz oglądania na wyświetlaczu (monitorze) obrazu mikroskopowego przesyłanego kamerą 3D. Pozwala to wyeliminować ograniczenia narzucane przez stosowanie standardowego mikroskopu operacyjnego oraz minimalizuje zmęczenie, gdyż umożliwia operowanie w znacznie bardziej naturalnej i fizjologicznej pozycji ciała, jednocześnie nie wpływa negatywnie na jakość obrazu ani na technikę operacyjną.

Technika ta znajduje coraz szersze zastosowanie nie tylko w chirurgii siatkówki i ciała szklistego, ale też przedniego odcinka oka ⁸ . Chirurgia zaćmy i przedniego odcinka oka u człowieka z użyciem techniki heads-up surgery została pierwszy raz opisana przez Weinstocka w 2010 r. ⁹ . Profil bezpieczeństwa takiego zabiegu jest porównywalny z metodami konwencjonalnymi.

Callisto Eye

Nowe technologie stosowane są również w samych mikroskopach. Narzędziem, które pomaga chirurgom podczas operacji zaćmy, jest Callisto Eye. Jest to technika oparta na śledzeniu cyfrowym, która umożliwia śródoperacyjną projekcję pierścieni o niestandardowych rozmiarach; może być używana jako prowadnica przedniej i tylnej kapsuloreksji. Ponadto ma również asystenta torycznego, który wykorzystuje oś odniesienia z IOL Master, aby precyzyjnie wyrównać toryczną soczewkę wewnątrzgałkową bez oznakowania rogówki ¹⁰ . Callisto Eye jest narzędziem bezpiecznym i wydajnym, usprawnia przebieg operacji w chirurgii refrakcyjnej zaćmy ¹¹ .

Badania dodatkowe

Optyczna koherentna tomografia

Jest to nieinwazyjna, bezkontaktowa technika obrazowania przedniego i tylnego odcinka oka o wysokiej rozdzielczości do 1 μm ¹² . Obecnie, wraz z pojawieniem się optycznej koherentnej tomografii z przesunięciem źródła (SS-OCT – swept-source OCT), dzięki dłuższej długości fali 1060 nm poprawiono obrazowanie naczyniówki ¹³ . Już teraz OCT jest szeroko stosowana zarówno do oceny segmentu przedniego, jak i tylnego. Podczas badania klinicznego u dzieci zdarza się przeoczyć obrzęk plamki żółtej, OCT pozwala go uchwycić. Zaobserwowano wyższość OCT u około 25% dzieci operowanych z powodu skomplikowanej zaćmy w młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów ¹⁴ . Zastosowanie śródoperacyjnej OCT jest przydatne zarówno podczas operacji przedniego, jak i tylnego odcinka oka, dzięki temu, że dostarcza dodatkowych danych na temat rogówki i siatkówki ¹⁵ .

Biomikroskopia ultradźwiękowa

Biomikroskopia ultradźwiękowa (UBM – ultrasound biomicroscopy) to nieinwazyjna technika obrazowania przedniego odcinka oka, która jest szeroko stosowana w jaskrze do wyszukiwania anomalii kąta przesączania, oceny tęczówki, ciała rzęskowego ¹⁶ . Sondy najczęściej używane do celów okulistycznych mają częstotliwości 10, 35 i 50 MHz. Ultradźwięki o wyższej częstotliwości są przydatne do oceny segmentu przedniego. Oprócz wykorzystywania w pomiarach grubości rogówki, głębokości komory przedniej i struktur kątowych UBM można stosować przedoperacyjnie do analizy bruzdy, integralności i obecności przedniej torebki dla wtórnej IOL oraz grubości soczewki. Ma pierwszorzędne znaczenie w rozpoznawaniu przedoperacyjnym przedniego przetrwałego hiperplastycznego pierwotnego ciała szklistego, wady torebki tylnej, co pomaga w lepszym planowaniu leczenia. Biomikroskopia ultradźwiękowa pomaga nam również w przypadkach po urazie w odnalezieniu cyklodializy, podwichnięcia, lokalizacji ciała obcego w odcinku przednim i pęknięcia tylnej torebki ¹⁷ .

Wiskoelastyki

Elastyczność przedniej torebki, mała sztywność twardówki i obecność uformowanego ciała szklistego nastręczają trudności podczas operacji zaćmy u dzieci. W tych przypadkach stosuje się wiskoelastyki o większej masie cząsteczkowej (OVD – ophthalmic viscosurgical devices). Te wiskokohezyjne (Healon GV) lub wiskoadaptacyjne (Healon 5) OVD pomagają w wykonywaniu przedniej i tylnej ciągłej kapsulotomii ¹⁸ . Opracowanie drobnych instrumentów, zwłaszcza nożyczek i kleszczy, pomaga w utrzymaniu stabilności komory podczas operacji. Kapsulotomię przednią za pomocą noża do witrektomii można wykonać u dzieci w wieku <6 lat. Dzięki zastosowaniu aktywnych płynów stabilność komory jest lepiej utrzymana.

Komórki macierzyste

Naukowcy z Chin wyizolowali endogenne komórki macierzyste (nabłonkowe/progenitorowe) w celu regeneracji soczewki. Lin i wsp. opisali nową technikę zastosowaną w małej grupie 12 pacjentów, w której u dzieci w wieku <2 lat wykonano lensektomię z ekscentryczną, mniejszą kapsuloreksją (1-1,5 mm średnicy), pozostawiając nietknięte komórki nabłonka soczewki (LEC – lens epithelial cell). Resztkowe komórki zregenerowały strukturę soczewki o mocy refrakcyjnej i zdolności akomodacyjnej ¹⁹ . Sukces tej pracy wspiera nowe podejście do sposobu regeneracji tkanki ludzkiej oraz leczenia chorób, a także może mieć istotny wpływ na terapie regeneracyjne poprzez wykorzystanie siły regeneracyjnej naszego ciała. Te badania wymagają kontynuacji w celu wdrożenia nowych procedur w przyszłości.

Kapsulotomia – różne techniki

Technika przedniej kapsulotomii z ciągłą, okrągłą krawędzią (CCC – continuous curvilinear capsulorhexis) jest jednym z najważniejszych kroków w kierunku bezpieczniejszej procedury zaćmy. Techniki stosowane w przedniej kapsulotomii ulegały stopniowej ewolucji, aby osiągnąć perfekcję rozmiaru, kształtu i centrowania. Dowiedziono, że technika kapsulotomii wspomagana laserowo ma pewne zalety w stosunku do kapsulotomii ręcznej w odniesieniu do centrowania czy wielkości. Wyższy koszt procedury pozostaje jednak głównym czynnikiem ograniczającym. Ręczna kapsulotomia pozostaje złotym standardem i najczęściej stosowaną techniką ²⁰ .

Laser femtosekundowy można zaprogramować do cięcia od co najmniej 100 μm poniżej do 100 μm powyżej przedniej torebki ²¹ . Wcześniejsze badania wykazały, że kapsulotomie utworzone przez femtosekundę były precyzyjniejsze i mocniejsze niż wykonane w sposób konwencjonalny. Jednak Abell i wsp. podali, że odsetek przednich przedarć torebki był znacznie wyższy w grupie laserów femtosekundowych (15/804; 1,87%) niż w grupie operacji manualnych (1/822; 0,12%) ²² . Harthi i wsp. stwierdzili, że kapsulotomie wspomagane laserowo z natury mają nieregularną krawędź w porównaniu z gładką krawędzią w ręcznej kapsuloreksji ²³ . Dążenie do stworzenia idealnie centralnej okrągłej i ciągłej kapsulotomii doprowadziło naukowców do oceny innych technik z lepszymi wynikami.

Kapsulotomia plazmy

Technika ta wykorzystuje technologię plazmy, aby stworzyć nacięcie w przedniej torebce. Ostrze plazmowe zawiera elektrochirurgiczną podstawę przymocowaną do końcówki ostrza Fugo ²⁴ . Dostarczona energia niszczy strukturę molekularną torebki, powoduje przejściowe tworzenie się mikroskopijnej plazmy i pęcherzyków kawitacyjnych w tkance. Zużywa minimalną moc, nie powodując krwawienia ani uszkodzenia tkanek.

Precyzyjna kapsulotomia pulsacyjna/Zepto

System kapsulotomii Zepto wykorzystuje wysoce skoncentrowane, szybkie, wielopulsowe, niskoenergetyczne rozładowanie, które zapewnia powtarzalną, precyzyjnie zautomatyzowaną i niedrogą technologię wykonywania CCC. Precyzyjną kapsulotomię pulsacyjną (PPC) wykonuje się za pomocą urządzenia z miękką składaną końcówką i okrągłym elementem tnącym z nitinolu, które jest podłączone do konsoli kontrolnej. System PPC zapewnia krótką serię szybkich impulsów elektrycznych w ciągu 4 ms, co zapobiega rozpraszaniu ciepła poza pierścień z nitynolu. Chang i wsp. dowiedli, że PPC jest równie bezpieczna jak ręczna kapsuloreksja ²⁵ .

CAPSULaser

Urządzenie CAPSULaser (Excel-Lens) to ciągły laser przymocowany pod mikroskopem chirurgicznym, podłączony do niewielkiej konsoli. Metoda z użyciem tego lasera jest podobna do techniki kapsulotomii laserowej femtosekundowej bez potrzeby dokowania. Technika ta wymaga wybarwienia przedniej kapsułki błękitem trypanu, który tworzy chromatycznie selektywny cel dla lasera. Udowodniono, że kapsulotomie utworzone przez urządzenie CAPSULaser są dobrze wyśrodkowane.

Ciągła termiczna kapsulotomia

Ciągła termiczna kapsulotomia (CTC – continuous thermal capsulotomy) jest urządzeniem termicznym, które jest obecnie poddawane ocenie przedklinicznej. Składa się z rękojeści wielokrotnego użytku i jednorazowej końcówki o średnicy 1,2 mm z okrągłym filamentem 5,25 mm. Końcówka dostarcza milisekundowy impuls energii cieplnej, która topi kolagen i tworzy idealnie okrągłą kapsulotomię.

Fragmentacja soczewki

Powikłania operacji zaćmy występują najczęściej podczas fakoemulsyfikacji. Operacja zaćmy z użyciem lasera femtosekundowego (FLACS – femtosecond laser assisted cataract surgery) daje możliwość przeprowadzenia fragmentacji soczewki laserem poprzez dodatkowe wzory nacięć, takie jak krzyż, wzór siatki. Zmiękcza to zaćmę i wspomaga jej upłynnienie, zmniejszając w ten sposób energię i czas wymagany podczas fakoemulsyfikacji. W badaniach wykazano, że zmniejszenie ilości energii ultradźwiękowej z sondy fakoemulsyfikacyjnej może zmniejszyć ryzyko uszkodzeń torebki i komórek śródbłonka rogówki ²⁶ .

Biometria

Badanie biometryczne można przeprowadzić metodą ultradźwiękową (kontaktową bądź immersyjną) lub optyczną. Do niedawna największą popularnością cieszyła się biometria ultradźwiękowa w prezentacji A wykonywana metodą kontaktową. Od momentu wprowadzenia biometrii optycznej do powszechnego użycia technika ta szybko zdobywała coraz większą popularność, stając się w krótkim czasie złotym standardem. Najnowszą technologią wykorzystywaną w biometrii optycznej jest SS-OCT. Istotnymi zaletami tej metody są wyjątkowa szybkość obrazowania i czułość pomiarów.

Najnowszy model biometru IOLMaster 700 (Zeiss) przy użyciu technologii SS-OCT mierzy długość osiową gałki ocznej, grubość soczewki, głębokość komory przedniej oraz centralną grubość rogówki. Określa również odległość white-to-white (WTW), średnicę źrenicy, a ponadto przy użyciu 18 punktów świetlnych dokonuje telecentrycznego pomiaru krzywizny rogówki w 3 strefach optycznych, niezależnie od odległości między aparatem a okiem pacjenta. Poza pomiarami biometrycznymi uzyskiwany jest obraz OCT przekroju przedniej komory (A-scan), co może ułatwić zdiagnozowanie podwichniętej soczewki. Nowy biometr SS-OCT wykazał dobrą powtarzalność i zgodność z biometrem OLCR. Biometr SS-OCT mierzył AL z mniejszą liczbą wypadnięć w porównaniu z OLCR, nawet w gęstej zaćmie ²⁷ .

Techniki operacyjne

Techniki fakoemulsyfikacji zaćmy, które są powszechnie stosowane, takie jak divide and conquer opisane przez Gimbela oraz stop and chop upowszechnione przez Kocha i Katzen, wymagają stresującej, obszernej manipulacji i dłuższego czasu oraz większej mocy fakoemulsyfikacji, aby wyrzeźbić jądro w celu otrzymania kawałków do emulgowania. Horizontal chop to oryginalna technika cięcia jądrowego wprowadzona przez Nagaharę. Istnieją coraz nowsze techniki i udoskonalenia fakoemulsyfikacji. Jedną z nich jest terminal chop, wydajna, bezpieczna, prosta i szybka procedura segmentacji jądra pełnej grubości, dająca spójne wyniki, szczególnie w przypadku twardej zaćmy dorosłych ²⁸ .

W 2018 r. opisano nową technikę fragmentacji soczewki pełnej grubości z zastosowaniem pętli mikrointerwencyjnej miLOOP bez użycia fakoemulsyfikacji ²⁹ .

Fakoemulsyfikacja rozwija się obecnie od małego do mikronacięcia (MICS – microincision cataract surgery). Ulepszenia w technologiach, pełniejsza kontrola nawadniania i zasysania, mniejsze końcówki oraz nowe soczewki wewnątrzgałkowe z systemami iniekcyjnymi do implantacji poprzez nacięcia o szerokości <2 mm powodują, że operacja zaćmy jest zabiegiem bezpieczniejszym, dzięki któremu pacjenci coraz szybciej wracają do pełnej sprawności.

Soczewki wewnątrzgałkowe

Zwiększa się liczba refrakcyjnych wymian soczewek wewnątrzgałkowych u pacjentów z rogówkami niespełniającymi kryteriów standardowej chirurgii refrakcyjnej. Firmy dążą do ulepszania materiałów, tak aby w jak największym stopniu wyeliminować powikłania oraz polepszyć jakość widzenia. Zwiększanie średniej długości życia i rosnące oczekiwania pacjentów przyczyniają się do znacznej konkurencji między producentami soczewek w proponowaniu nowych rozwiązań. Wzrasta zainteresowanie soczewkami premium, czyli torycznymi oraz wieloogniskowymi i akomodującymi, które mają zapewnić pacjentom życie bez okularów. Obecnie główne grupy materiałów używanych do produkcji soczewek wewnątrzgałkowych to: hydrofobowy i hydrofilowy akryl oraz silikon ³⁰ .

Nowe rozwiązania

Materiał GF (glistening free material)

To opatentowany w 2010 r. produkt firmy Physiol, który w założeniu ma łączyć zalety hydrofobowego i hydrofilowego akrylu. Jest kopolimerem, którego niewielką część stanowi hydrofilowy monomer. Jest to materiał wolny od zjawiska rozpraszania światła i glisteningu. Soczewki charakteryzują się ponadto małym ryzykiem rozwoju zmętnienia torebki tylnej (PCO – posterior capsule opacification) za sprawą kwadratowej krawędzi na całym obwodzie, zakrzywionym haptykom oraz dobrym właściwościom bioadhezyjnym.

Kopolimer PHS

W jego skład wchodzą glikol polietylenowy (PEG), akrylan fenyloetylu (PEA), HEMA i styren. Z tego materiału są wykonane soczewki enVista (Bausch & Lomb) i Eternity (Santen). Kopolimer PHS nie wywołuje zjawiska glisteningu. Zawartość wody wynosi około 4%. Te asferyczne soczewki charakteryzują się twardą i odporną na zarysowania powierzchnią.

Light-adjustable lens

Ciekawym rozwiązaniem firmy Calhoun Vision jest trzyczęściowa, asferyczna, zwijalna soczewka light-adjustable lens (LAL). Wymaga wykonania cięcia 3,2 mm. Część optyczna jest zbudowana z silikonu wrażliwego na promieniowanie UV, natomiast haptyki wykonano z PMMA. Soczewka zawiera pewną pulę wolnych monomerów. Po zabiegu w warunkach ambulatoryjnych za pomocą promieniowania UV dochodzi do procesu ich polimeryzacji, dzięki czemu możliwe są niewielka zmiana kształtu implantu i uzyskanie pożądanej mocy. Chirurg ma możliwość doprecyzowania wartości sfery lub cylindra w zakresie 2-3 dioptrii. Ta soczewka wydaje się szczególnie przydatna u pacjentów po zabiegach refrakcyjnych, gdzie przedoperacyjne wyliczenie dokładnej mocy soczewki jest bardzo trudne.

Wewnątrzgałkowe wszczepy korygujące starczowzroczność

Obecnie wewnątrzgałkowe wszczepy korygujące starczowzroczność możemy podzielić na dwie podstawowe grupy:

• soczewki wieloogniskowe
• soczewki akomodacyjne.

Soczewki wieloogniskowe

W grupie soczewek wieloogniskowych (multifokalnych) znajdują się m.in. soczewki AcrySof ReSTOR, TECNIS Multifocal czy Acri.LISA. Budowa tego rodzaju soczewek opiera się na koncentrycznie ułożonych pierścieniach o różnej mocy optycznej. Taki model wszczepu pozwala na odpowiednie załamywanie promieni świetlnych – dyfrakcję, właściwe oddzielenie i zogniskowanie na siatkówce, co pozwala również wyraźnie dostrzegać przedmioty położone w bliskiej i dalekiej odległości. Objawy niepożądane, które odnotowano, dotyczyły pojawienia się rozbłysków, efektu halo (występowania poświaty wokół źródła światła lub promienistych linii wokół punktowych źródeł światła w nocy), zmniejszonej wrażliwości na kontrast, szczególnie przy słabym oświetleniu.

Soczewki akomodacyjne

Zadaniem soczewek z tej grupy jest odtworzenie zdolności akomodacyjnych w oku pseudosoczewkowym. Odpowiednia konstrukcja elastycznych haptenów i części optycznych pozwala na zmianę położenia w oku podczas pracy mięśnia rzęskowego.

W ostatnich latach obserwujemy intensywny rozwój technik chirurgicznej korekcji prezbiopii. Monowizja jest metodą powszechnie stosowaną w chirurgii refrakcyjnej i chirurgii zaćmy, polegającą na celowym wytworzeniu różnowzroczności. W chirurgii zaćmy stosowane są soczewki jedno-, dwu-, trzy- oraz wieloogniskowe refrakcyjne lub dyfrakcyjne, w tym soczewki o zwiększonej głębi ostrości. Coraz częściej wykonywane są na świecie zabiegi refrakcyjnej wymiany soczewki (RLE – refractive lens exchange). Alternatywą może być wszczepienie sztucznej soczewki bez usuwania soczewki własnej pacjenta ³¹ . Soczewki fakijne są wszczepiane do komory przedniej lub komory tylnej. Soczewka fakijna antyprezbiopijna może być wskazana zwłaszcza u młodych pacjentów z prezbiopią oraz z dużą krótkowzrocznością lub nadwzrocznością. Do zalet tej metody należą odwracalność i większy zakres korygowanych wad refrakcji w porównaniu z chirurgią refrakcyjną rogówki.