Co znajdziesz w artykule?
- Algorytm diagnostyczny zakażenia Clostridioides difficile – co robić w przypadku wątpliwości co do rozpoznania
- Wytyczne polskie, europejskie i amerykańskie dotyczące postępowania w przypadku zakażenia bakterią Clostridioides difficile ze szczególnym uwzględnieniem ciężkiego zakażenia
- Zalecenia dotyczące profilaktyki zaw szpitalach oraz w podstawowej opiece zdrowotnej
W 2018 r. Narodowy Program Ochrony Antybiotyków wydał nowe rekomendacje dotyczące postępowania w zakażeniach C. difficile, jednak nie przedstawił jednoznacznego schematu leczenia w warunkach polskich. Zestawiono zalecenia amerykańskie (IDSA i SHEA) z 2017 r. oraz Europejskiego Towarzystwa Mikrobiologii Klinicznej i Chorób Zakaźnych (ESCMID – European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases) z 2016 r.2
W przypadku ciężkiego zakażenia zalecane jest dziesięciodniowe leczenie wankomycyną lub fidaksomycyną. Według europejskich rekomendacji w przypadku braku możliwości podawania leków doustnie wankomycyna powinna być podawana we wlewie doodbytniczym z metronidazolem w postaci parenteralnej5,9.
W amerykańskich wytycznych wydzielono epizod piorunujący, czyli taki, któremu towarzyszy hipotensja lub wstrząs, niedrożność przewodu pokarmowego lub megacolon toxicum. W powyższej sytuacji powinno się stosować wankomycynę w wysokiej dawce (4 × 500 mg) doustnie lub przez sondę nosowo-żołądkową z równoczesnym podawaniem metronidazolu w postaci parenteralnej. Jeżeli występują objawy niedrożności przewodu pokarmowego, można dodatkowo stosować wankomycynę w postaci wlewek doodbytniczych. Nie podano tu zalecanego czasu leczenia5.
W nawrotach zakażenia również rekomendowana jest fidaksomycyna i wankomycyna. Wskazane jest leczenie wankomycyną w malejących dawkach pulsacyjnych. Według amerykańskich wytycznych po standardowym leczeniu wankomycyną można rozważyć kontynuację leczenia ryfaksyminą jako profilaktykę nawrotów. Nie ma jednak wystarczających danych klinicznych potwierdzających skuteczność takiego postępowania. Po trzech nawrotach można rozważyć przeszczepienie mikrobioty jelitowej (FMT – fecal microbiota transplantation)5,9.
Podsumowanie wytycznych przedstawiono w tabelach 3 i 44,9.
Spis treści
Clostridium difficile jest Gram(+) beztlenową laseczką zdolną do wytwarzania przetrwalników, która jest szeroko rozpowszechniona w środowisku i cechuje się dużym potencjałem zakaźnym. W 2016 r. zmieniono nazwę na Clostridioides difficile (C. difficile). Zmiana ta była podyktowana różnicami taksonomicznymi między tym gatunkiem a innymi członkami rodzaju Clostridium 1 .
C. difficile jest najczęstszą przyczyną biegunki szpitalnej. Po 2000 r. obserwowano znaczny wzrost chorobowości i umieralności