Zalecenie 30. Zaleca się, aby wszystkie noworodki z przepukliną oponowo-rdzeniową zostały niezwłocznie objęte opieką nefrologiczną i urologiczną w celu monitorowania funkcji nerek i pęcherza moczowego.

Siła rekomendacji 1C

Zalecenie 31. Zaleca się u wszystkich noworodków z przepukliną oponowo-rdzeniową wykonanie badania ultrasonograficznego nerek i pęcherza moczowego w pierwszym

tygodniu życia, badania stężenia kreatyniny w surowicy z oszacowaniem przesączania kłębuszkowego (GFR) w 3-7 dniu życia oraz dokonanie oceny urodynamicznej funkcji pęcherza moczowego w ciągu pierwszych trzech miesięcy życia.

Siła rekomendacji 1C

Neurogenna dysfunkcja pęcherza moczowego spowodowana jest chorobą centralnego i/lub obwodowego układu nerwowego odpowiedzialnego za kontrolę mikcji. Najczęstszą przyczyną neurogennej dysfunkcji pęcherza moczowego u dzieci jest wada wrodzona cewy nerwowej w postaci przepukliny oponowo-rdzeniowej. Schorzenie to, jeśli nie jest prawidłowo leczone, może prowadzić do rozwoju schyłkowej niewydolności nerek u 20% dzieci w pierwszym roku życia 1, 2 . Kontrola funkcji nerek ma za zadanie zidentyfikowanie pacjentów z obniżonym szacowanym przesączaniem kłębuszkowym (eGFR – estimated glomerular filtration rate) i obarczonych zwiększonym ryzykiem rozwoju przewlekłej choroby nerek. Ocena obrazu ultrasonograficznego nerek pozwala na wyodrębnienie chorych z wodonerczem, poszerzeniem moczowodów i pogrubieniem ściany pęcherza jako wykładnikami podwyższonego ciśnienia hydrostatycznego w drogach moczowych 3 . Badanie urodynamiczne ma na celu wykrycie obniżonej podatności pęcherza, hiperrefleksji wypieracza oraz dyssynergii zwieraczowo-wypieraczowej jako czynników ryzyka uszkodzenia górnych dróg moczowych 4 . Identyfikacja tych czynników umożliwia właściwy dobór terapii pęcherza neurogennego i ograniczenie ryzyka uszkodzenia nerek.

Zalecenie 32. Zaleca się u wszystkich noworodków z przepukliną oponowo-rdzeniową nieopróżniających samoistnie i całkowicie pęcherza moczowego wprowadzenie czystego przerywanego cewnikowania co 3 godziny w ciągu dnia z 6-godzinną przerwą nocną, do czasu urodynamicznej oceny czynności dolnych dróg moczowych.

Siła rekomendacji 1C

Czyste przerywane cewnikowanie (CIC – clean intermittent catheterization) pęcherza moczowego u pacjentów z pęcherzem neurogennym jest procedurą mającą na celu opróżnienie pęcherza moczowego w ramach profilaktyki nadmiernego wzrostu ciśnienia hydrostatycznego w dolnych drogach moczowych. Wzrost objętości moczu, a co za tym idzie – ciśnienia w pęcherzu moczowym, może prowadzić do rozwoju odpływu pęcherzowo-moczowodowego i uszkodzenia nerek 5, 6 . Istotne jest również zmniejszenie zalegania moczu w pęcherzu, które jest czynnikiem ryzyka rozwoju zakażeń układu moczowego 7 . Wprowadzenie od urodzenia CIC do rutynowej praktyki istotnie zmniejszyło częstość występowania schyłkowej niewydolności nerek w tej grupie pacjentów 8 . Stosowanie CIC od urodzenia zabezpiecza górne drogi moczowe przed ich uszkodzeniem do czasu pełnej diagnostyki urodynamicznej. Powinna ona zostać przeprowadzona w 2-3 miesiącu życia w celu oceny ciśnień środpęcherzowych, czynności wypieracza pęcherza i aktywności zwieraczy 9 . Badanie to pozwala na zakwalifikowanie pacjenta do grupy dużego lub małego ryzyka uszkodzenia nerek i na zastosowanie właściwej terapii 10 . Brakuje randomizowanych badań klinicznych u dzieci dotyczących przewagi stosowania CIC nad jego niestosowaniem u pacjentów z pęcherzem neurogennym, dane porównawcze z grupą historyczną wskazują jednak na istotną wyższość takiego postępowania w prewencji rozwoju uszkodzenia nerek. Czyste przerywane cewnikowanie pęcherza moczowego jest obecnie uznawane za standardowe postępowanie w tej grupie pacjentów, które pozwala na ograniczenie częstości występowania przewlekłej choroby nerek, obniżenie częstości zakażeń układu moczowego oraz – w późniejszym czasie – uzyskanie socjalnego trzymania moczu.

Piśmiennictwo
  1. 1. Dik P, Klijn AJ, van Gool JD, et al. Early start to therapy preserves kidney function in spina bifida patients. Euro Urol 2006;49:908-13
  2. 2. Müller T, Arbeiter K, Aufricht C. Renal function in meningomyelocele: risk factors, chronic renal failure, renal replacement therapy and transplantation. Curr Opin Urol. 2002;12:479-84
  3. 3. Tanaka H, Matsuda M, Moriya K, et al. Ultrasonographic measurement of bladder wall thickness as a risk factor for upper urinary tract deterioration in children with myelodysplasia. J Urol 2008;180:312
  4. 4. Bauer SB, Hallett M, Khoshbin S, et al. Predictive value of urodynamic evaluation in newborns with myelodysplasia. JAMA 1984;252:650-2
  5. 5. Edelstein RA, Bauer SB, Kelly MD, et al. The long-term urological response of neonates with myelodysplasia treated proactively with intermittent catheterization and anticholinergic therapy. J Urol 1995;154:1500-4
  6. 6. Acar B, Arikan FI, Germiyanoglu C, et al. Influence of high bladder pressure on vesicoureteral reflux and its resolution. Urol Int 2009;82:77-80
  7. 7. Ozel SK, Dokumcu Z, Akylidiz C, et al. Factors affecting renal scar development in children with spina bifida. Urol Int 2007;79:133-6
  8. 8. Dik P, Klijn AJ, van Gool JD, et al. Early start to therapy preserves kidney function in spina bifida patients. Euro Urol 2006;49:908-13
  9. 9. Bauer SB, Hallett M, Khoshbin S, et al. Predictive value of urodynamic evaluation in newborns with myelodysplasia. JAMA 1984;252:650-2
  10. 10. Moore KN, Fader M, Getliffe K. Long-term bladder management by intermittent catheterisation in adults and children. Cochrane Database Syst Rev 2007;1:CD006008

Następny artykuł:

Brak miąższu jednej nerki

dr n. med. Michał Maternik
Facebook Podziel się LinkedIn Dodaj do Linkedin Wyślij mailem Wyślij mailem
Ulubione Dodaj do ulubionych
urologia , pediatria , nefrologia , choroby nerek