Usuwanie past z kanału korzeniowego

Rodzaj nośnika a usuwanie opatrunku

Jedną z największych wad wszystkich preparatów na bazie wodorotlenku jest problem ze skutecznym usunięciem materiału z kanału korzeniowego. Rodzaj nośnika teoretycznie jest istotnym czynnikiem wpływającym na możliwość oczyszczenia kanału korzeniowego z resztek pasty.

Z badań wynika, że najtrudniejsze jest usunięcie z kanałów korzeniowych preparatów o podłożu oleistym. Pasty o nośniku wodnym i lepkim udaje się usunąć z większą skutecznością.

Najskuteczniejsze czyszczenie kanałów korzeniowych

Niezależnie od typu nośnika zawsze jednak pozostają rezydualne resztki pasty w zachyłkach oraz w części wierzchołkowej kanału korzeniowego – od rodzaju nośnika zależy jedynie ich ilość. Mimo zastosowania środków chelatujących i stężonego podchlorynu sodu, a także urządzeń wspomagających irygację, nie jest możliwe całkowite usunięcie preparatów wodorotlenkowo-wapniowych z kanałów korzeniowych, zwłaszcza z części wierzchołkowej.

Najskuteczniejsze jest dodatkowe poszerzenie kanału korzeniowego o dwa, trzy rozmiary i ponowne przepłukanie podchlorynem i środkami chelatującymi z zastosowaniem ultradźwięków. W badaniach, nawet w tak poszerzonych i na nowo przepłukanych kanałach korzeniowych, stwierdzono rezydualne resztki pasty wodorotlenkowej.

Efekty pozostawienia pasty w kanale

Konsekwencje pozostawienia dyfundującego i zmniejszającego objętość materiału w kanale korzeniowym są nieokreślone i prawdopodobnie bez większego znaczenia klinicznego. Nawet jeśli powstanie nisza biologiczna i w związku z tym ryzyko reinfekcji, problem może być marginalny i tym samym niebadalny w typowych stomatologicznych badaniach klinicznych na niewielkich grupach pacjentów.

Porównanie skuteczności opisanych preparatów

1. Wodorotlenek wapnia i chloroheksydyna działają najskuteczniej po dokładnym opracowaniu chemomechanicznym kanału korzeniowego oraz po usunięciu warstwy mazistej.

2. Preparaty wodorotlenkowo-wapniowe o nośniku wodnym najwydajniej i najszybciej podnoszą pH, dzięki czemu charakteryzują się najsilniejszym działaniem antyseptycznym. Są przy tym najmniej trwałe i wymagają wymiany po kilku dniach.

3. Wodorotlenek wapnia jest nieskuteczny wobec wielu typowych patogenów endodontycznych, np. Enterococcus faecalis, Candida albicans, Streptococcus sanguinis.

4. Wodorotlenek wapnia ma ograniczoną aktywność względem biofilmu. W biofilmie mieszanym może dochodzić do nabycia oporności przez dotychczas wrażliwe bakterie (dryf genetyczny).

5. Preparaty na bazie wodorotlenku wapnia z jodoformem są skuteczniejsze wobec większości patogenów endodontycznych, w tym drożdżaków, a nie są skuteczne wobec bakterii Porphyromonas gingivalis. Dodatek chloroheksydyny znacznie poprawia właściwości antyseptyczne.

6. Preparaty z jodoformem i wodorotlenkiem wapnia bazują na oleistym nośniku, zatem efekt podniesionego pH jest mniejszy niż w przypadku wodnych past wodorotlenkowych. Właściwości antyseptyczne są ograniczone w czasie. Aby uzyskać optimum, konieczna jest wymiana preparatu po tygodniu.

7. Mieszanina wodorotlenku wapnia z chloroheksydyną jest znacznie skuteczniejsza wobec patogenów w formie kolonii (m.in. Enterococcus faecalis oraz Candida albicans) oraz na biofilm mieszany.

8. Mieszanina wodorotlenku wapnia z chloroheksydyną jest mniej skuteczna niż 2-proc. żel chloroheksydyny, a ten z kolei mniej skuteczny niż 2-proc. chloroheksydyna w formie wodnego roztworu.

9. Chloroheksydyna hamuje przyrost biofilmu, zmniejsza agregację bakterii oraz zabija bakterie w biofilmie. Nie rozpuszcza i nie likwiduje jednak biofilmu.

Najskuteczniejszym tymczasowym opatrunkiem dokanałowym jest 2-proc. roztwór chloroheksydyny pozostawiony w kanale między wizytami. Stosując chloroheksydynę, należy pamiętać o wcześniejszym usunięciu warstwy mazistej oraz redukcji podchlorynu. Podczas kolejnej wizyty konieczna jest również redukcja chloroheksydyny przed zastosowaniem podchlorynu.