Prof. Anna Tomaszuk-Kazberuk
Klinika Kardiologii, Lipidologii i Chorób Wewnętrznych z OINK
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku
Zaburzenia rytmu serca u młodych dorosłych – suplementacja i leczenie z uwzględnieniem roli magnezu
Zaburzenia rytmu serca (arytmie) stanowią istotne wyzwanie diagnostyczno-terapeutyczne w kardiologii, zwłaszcza u młodych dorosłych, gdzie etiologia i przebieg mogą różnić się od schorzeń serca osób starszych. W populacji 18–40 lat dominują arytmie nadkomorowe, takie jak skurcze dodatkowe, częstoskurcze nadkomorowe (SVT), a także napadowe migotanie przedsionków (AF), choć w tej grupie częstość arytmii komorowych jest niska i zwykle powiązana z dysfunkcją mięśnia sercowego lub chorobami wrodzonymi. Kluczową rolę w patomechanizmie arytmii odgrywają zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipomagnezemia, która sprzyja nieprawidłowościom przewodzenia i automatyzmu serca.
Fizjologia i patofizjologia magnezu w układzie sercowo-naczyniowym
Magnez jest drugim co do obfitości kationem wewnątrzkomórkowym, zaangażowanym jako kofaktor w ponad 300 reakcjach enzymatycznych, w tym enzymach regulujących homeostazę jonową (Na⁺/K⁺-ATPaza, kanały wapniowe, potasowe). W komórkach mięśnia sercowego magnez reguluje przepływ jonów wapnia, które odpowiadają za skurcz mięśnia, a także stabilizuje błonę komórkową, przeciwdziałając nadmiernej depolaryzacji i pobudliwości, co chroni przed powstawaniem arytmii. Niedobór magnezu prowadzi do wydłużenia odstępu QT, zaburzeń repolaryzacji, nadpobudliwości kardiomiocytów i ułatwia powstawanie częstoskurczów, w tym torsade de pointes (TdP) – szczególnie w połączeniu z hipokaliemią.
Epidemiologia i kliniczne znaczenie hipomagnezemii
W populacji ogólnej hipomagnezemia (<1,7 mg/dL) dotyczy około 10–15% osób, jednak u pacjentów z arytmiami jest znacznie częstsza. Badania kohortowe Framingham Offspring Study wykazały, że osoby z najniższym kwartylem stężenia magnezu miały o 52% wyższe ryzyko rozwoju AF w porównaniu z grupą z prawidłowym poziomem magnezu. Podobne wyniki potwierdziły badania z kohorty ARIC.
Hipomagnezemia często współwystępuje z innymi zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipokalcemia) oraz u osób przyjmujących leki moczopędne, inhibitory pompy protonowej (PPI) lub w stanach zwiększonej utraty magnezu (biegunki, nadużywanie alkoholu, nadmierny wysiłek fizyczny).
Rola magnezu w leczeniu zaburzeń rytmu serca
W praktyce klinicznej magnez pełni funkcję zarówno profilaktyczną, jak i terapeutyczną. W randomizowanym badaniu kontrolowanym (RCT) podawanie dożylne MgSO₄ skutkowało znaczącym zmniejszeniem częstości pracy serca oraz większą konwersją do rytmu zatokowego w porównaniu z placebo.
Suplementacja magnezu w profilaktyce i leczeniu arytmii
Profilaktyczna suplementacja doustna magnezu w dawkach 200–400 mg/d przez okres 8–12 tygodni poprawia stężenie magnezu w surowicy i stabilizuje równowagę elektrolitową, jednak jej skuteczność kliniczna jest mniejsza niż podania dożylnego.
Tabela dawkowania magnezu w różnych wskazaniach klinicznych
Efektywne stosowanie preparatów magnezu
Jak wskazują badania, sole organiczne (np. mleczan czy cytrynian) wykazują lepszą przyswajalność niż nieorganiczne. Wchłanianie magnezu zachodzi głównie w jelicie czczym, a proces ten wspomagają witaminy D₃ i B₆.
Postępowanie kliniczne zgodne z wytycznymi
W diagnostyce młodych dorosłych z zaburzeniami rytmu niezbędne jest zebranie szczegółowego wywiadu oraz wykonanie badań laboratoryjnych, w tym oznaczenie elektrolitów.
Bezpieczeństwo i działania niepożądane
Dożylne podanie magnezu cechuje się dobrą tolerancją. W przypadku niewydolności nerek konieczna jest modyfikacja dawek i monitorowanie parametrów laboratoryjnych.
Podsumowanie
Magnez odgrywa istotną rolę w leczeniu i profilaktyce zaburzeń rytmu serca u młodych dorosłych. Integracja suplementacji magnezu z klasycznym podejściem terapeutycznym może poprawić rokowanie i ograniczyć ryzyko powikłań.
