Witamina D kojarzona jest przede wszystkim ze zdrowiem kości i gospodarką wapniowo-fosforanową. Coraz więcej danych naukowych wskazuje jednak, że jej rola w organizmie jest znacznie szersza. Niedobór witaminy D może wpływać nie tylko na układ kostny, ale również na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego oraz zdrowie psychiczne. Co istotne, deficyt tej witaminy często przebiega bez wyraźnych objawów, przez co bywa długo niezauważony.
Dlaczego niedobór witaminy D jest tak powszechny?
Synteza witaminy D w skórze zachodzi pod wpływem promieniowania UVB. W naszej szerokości geograficznej, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, ekspozycja na słońce jest niewystarczająca. Dodatkowo tryb życia spędzany głównie w pomieszczeniach zamkniętych, stosowanie filtrów przeciwsłonecznych oraz dieta uboga w tłuste ryby morskie sprawiają, że znaczna część populacji nie osiąga optymalnego poziomu witaminy D.
Witamina D a serce – co mówią badania?
Receptory witaminy D obecne są w komórkach mięśnia sercowego oraz śródbłonka naczyń. Witamina D wpływa na regulację ciśnienia tętniczego, funkcję śródbłonka oraz procesy zapalne. Jej niedobór bywa wiązany z:
Choć suplementacja witaminy D nie zastępuje leczenia chorób serca, u osób z niedoborem jej uzupełnianie może stanowić element profilaktyki i wsparcia układu krążenia.
Niedobór witaminy D a nastrój i depresja
Witamina D oddziałuje na układ nerwowy, m.in. poprzez wpływ na syntezę neuroprzekaźników oraz regulację procesów zapalnych w mózgu. Niskie stężenie witaminy D częściej obserwuje się u osób z obniżonym nastrojem, przewlekłym zmęczeniem czy objawami depresyjnymi. Deficyt może:
Warto podkreślić, że witamina D nie jest lekiem przeciwdepresyjnym, jednak jej prawidłowy poziom może wspierać równowagę psychiczną, zwłaszcza u osób z jej niedoborem.
Objawy, które łatwo przeoczyć
Niedobór witaminy D często nie daje jednoznacznych sygnałów. Do najczęstszych, niespecyficznych objawów należą:
Kto jest szczególnie narażony?
Jak warto oznaczyć poziom witaminy D?
Złotym standardem w ocenie zaopatrzenia organizmu w witaminę D jest oznaczenie stężenia 25-hydroksywitaminy D [25(OH)D] w surowicy krwi. Jest to forma magazynowa witaminy D, która najlepiej odzwierciedla jej podaż z diety, suplementów oraz syntezę skórną.
Jak wspierać prawidłowy poziom witaminy D?
Rola diety w utrzymaniu prawidłowego poziomu witaminy D
Choć głównym źródłem witaminy D pozostaje synteza skórna pod wpływem promieniowania słonecznego, dieta może stanowić istotne uzupełnienie jej podaży, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Najbogatszymi naturalnymi źródłami witaminy D są tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź, sardynki), tran oraz żółtka jaj. Pewne ilości witaminy D dostarczają również produkty wzbogacane, takie jak mleko, napoje roślinne czy margaryny. W praktyce jednak sama dieta rzadko pozwala na pokrycie pełnego zapotrzebowania, dlatego u wielu osób stanowi jedynie wsparcie dla syntezy skórnej i – w razie potrzeby – suplementacji.
Suplementacja witaminy D – ile dziennie powinniśmy przyjmować?
Bibliografia:
Holick M.F. Vitamin D deficiency. New England Journal of Medicine. 2007;357(3):266–281.
Jarosz M. i wsp. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, NIZP-PZH, Warszawa 2020.
Pilz S., Tomaschitz A., März W., et al. Vitamin D, cardiovascular disease and mortality. Clinical Endocrinology. 2011;75(5):575–584.
Anglin R.E.S., Samaan Z., Walter S.D., McDonald S.D. Vitamin D deficiency and depression in adults: systematic review and meta-analysis. British Journal of Psychiatry. 2013;202:100–107.
