Dieta DASH

Szacuje się, że ponad 30% dorosłych na świecie zmaga się z nadciśnieniem tętniczym, a trudności z utrzymaniem prawidłowych wartości ciśnienia dotyczą coraz młodszych osób. Odpowiednio zbilansowana dieta stanowi jeden z podstawowych elementów profilaktyki sercowo-naczyniowej. Model żywienia DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) od lat uznawany jest za jeden z najlepiej przebadanych sposobów żywienia wspierających zdrowie układu krążenia. W praktyce klinicznej podkreśla się również znaczenie właściwej podaży magnezu - pierwiastka istotnego dla prawidłowego funkcjonowania serca, naczyń krwionośnych i mięśni.

Na czym polega dieta DASH?

Dieta DASH opiera się na zwiększeniu udziału warzyw i owoców (z przewagą warzyw), pełnoziarnistych produktów zbożowych, niskotłuszczowych produktów mlecznych, roślin strączkowych, orzechów, nasion, ryb oraz chudego drobiu. Jednocześnie ogranicza spożycie sodu, czerwonego i przetworzonego mięsa, tłuszczów nasyconych oraz cukrów prostych.

Charakterystyczną cechą tego modelu żywienia jest wysoka zawartość potasu, wapnia, błonnika oraz magnezu - składników, które wspierają utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego i prawidłową pracę układu sercowo-naczyniowego.

Magnez w diecie Polaków. Czy spożycie jest wystarczające?

Zalecane dzienne spożycie (RDA) magnezu wynosi:

  • 420 mg dla mężczyzn,
  • 320 mg dla kobiet.

Tymczasem badania w Polsce wskazują, że średnie dzienne spożycie wynosi około 309 mg. Kobiety dostarczają z dietą średnio 279 mg, a mężczyźni 338 mg magnezu na dobę. Oznacza to, że przeciętny Polak powinien uzupełniać około 80 mg magnezu dziennie, a przeciętna Polka około 40 mg, aby osiągnąć zalecane wartości.

Warto pamiętać, że przyswajalność magnezu zależy od dawki. Przy niższych dawkach (np. około 40 mg) wchłanianie może sięgać około 65%, natomiast wraz ze wzrostem dawki przyswajalność spada, a nadmiar pierwiastka jest wydalany z organizmu.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu magnezu?

W sytuacji, gdy dieta nie pokrywa zapotrzebowania, warto rozważyć zastosowanie produktu leczniczego zawierającego magnez. Przy wyborze preparatu należy zwrócić uwagę na kilka aspektów:

  • Postać organiczna magnezu (np. mleczan magnezu),
  • Dodatek witaminy B6, wspierającej wykorzystanie magnezu przez organizm,
  • Forma dojelitowa – umożliwia dostarczenie magnezu bezpośrednio do jelita cienkiego, gdzie zachodzi jego najefektywniejsze wchłanianie (w porównaniu do standardowych tabletek powlekanych znacząco zwiększa ilość magnezu docierającego do miejsca wchłaniania),
  • Mała tabletka ze specjalną otoczką, ułatwiającą połykanie oraz ograniczającą ryzyko dolegliwości żołądkowych.

Dodatkowe kwestie, na które warto zwrócić uwagę:

  • Wysokie dawki cytrynianu magnezu mogą wykazywać działanie przeczyszczające. Mleczan magnezu nie wywołuje takich reakcji niepożądanych.
  • Warto zwrócić uwagę na zawartość laktozy. Jedna tabletka może zawierać ponad 50 mg laktozy, a przy dawkowaniu 4 tabletek dziennie ilość ta przekracza 200 mg - poziom, który u osób z nietolerancją laktozy (dotyczącą około 25% Polaków) może wywoływać objawy ze strony przewodu pokarmowego.
  • Laktoza bywa stosowana jako substancja pomocnicza w tabletkach i kapsułkach, dlatego przy długotrwałym stosowaniu kilku preparatów jednocześnie jej łączna podaż może mieć znaczenie kliniczne.


Autor: mgr Aleksandra Kajdas

Podsumowanie

Dieta DASH stanowi skuteczny model żywienia wspierający zdrowie sercowo-naczyniowe. Jej stosowanie warto uzupełnić o kontrolę podaży kluczowych składników mineralnych, w tym magnezu, którego spożycie w populacji polskiej często nie osiąga zalecanych wartości.

W przypadku konieczności suplementacji warto wybierać produkty lecznicze zawierające organiczną postać magnezu (mleczan magnezu), z dodatkiem witaminy B6 oraz w formie zapewniającej efektywne wchłanianie i dobrą tolerancję ze strony przewodu pokarmowego.

Bibliografia:

  1. Siervo M, Lara J, Chowdhury S, Ashor A, Oggioni C, Mathers JC. Effects of the Dietary Approach to Stop Hypertension (DASH) diet on cardiovascular risk factors: a systematic review and meta-analysis. Br J Nutr. 2015;113(1):1–15
  2. Sacks FM, Svetkey LP, Vollmer WM, Appel LJ, Bray GA, Harsha D, et al.; DASH-Sodium Collaborative Research Group. Effects on blood pressure of reduced dietary sodium and the Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) diet. N Engl J Med. 2001;344(1):3–10
  3. https://www.gastroenterologia-forum.pl/artykul/nietolerancja-laktozy-okiem-gastroenterologa-i-dietetyka
  4. https://leki.pl/na/nietolerancje-laktozy/epidemiologia/
  5. A. Jabłecka, K. Korzeniowska; A. Skołuda; A. Cieślewiicz; Preparaty magnezu; Farmacja Współczesna 2011;4: 29-3
  6. M. Jędrzejek 2021 Stosowanie preparatów magnezu w praktyce lekarskiej
  7. K. Wyszomirski; W. Sawicki; Eudragity – rodzaje, zastosowanie, stabilność stałych postaci leku; Technologia postaci leku; 2010; Tom 66, nr 3, 221-227