Choroby skórne wieku dziecięcego
Pokrzywka u dzieci – trudne sytuacje kliniczne
lek. Anna Zaryczańska1
dr n. med.Janusz Zaryczański2
prof. dr hab. n. med. Roman J. Nowicki1
-
Charakterystyka pokrzywki w populacji dziecięcej
- Trudne i niejednoznaczne sytuacje kliniczne związane z tą dermatozą
- Aktualne standardy postępowania oraz możliwości leczenia w przypadkach opornych na terapię pierwszego rzutu
Pokrzywka to powszechna, heterogenna dermatoza zapalna, charakteryzująca się napadowym pojawianiem się bąbli pokrzywkowych, obrzęku naczynioruchowego lub obu tych objawów jednocześnie. Zmiany te mają zwykle charakter przejściowy i ustępują samoistnie w ciągu 24 godzin1. U pacjentów pediatrycznych pokrzywka pozostaje jednym z częstszych wyzwań w codziennej praktyce dermatologicznej i alergologicznej, ze względu na zmienność morfologiczną, możliwość występowania w przypadku ciężkich reakcji ogólnoustrojowych oraz znaczny wpływ na jakość życia dziecka i jego opiekunów. Szacuje się, że do 5,4% dzieci doświadcza epizodu ostrej pokrzywki, natomiast postać przewlekła dotyczy ok. 1,4% populacji pediatrycznej i wiąże się z największym obciążeniem emocjonalnym, społecznym i ekonomicznym2,3.
Z patofizjologicznego punktu widzenia pokrzywka wynika z niekontrolowanej degranulacji komórek tucznych, prowadzącej do uwolnienia mediatorów prozapalnych, takich jak histamina, leukotrieny (LTC4, LTD4, LTE4), prostaglandyna D2 (PGD2), czynnik aktywujący płytki (PAF), tryptaza oraz liczne cytokiny (m.in. IL-4, IL-5, IL-6, IL-8, IL-31). Konsekwencjami ich działania są zwiększona przepuszczalność naczyń, rozszerzenie łożyska naczyniowego i rozwój nacieku zapalnego w skórze. W zależności od czasu trwania objawów klinicznych wyróżnia się pokrzywkę ostrą (trwającą ≤6 tygodni) oraz przewlekłą (utrzymującą się >6 tygodni)4.
W populacji pediatrycznej postać ostra najczęściej ma charakter reakcji nadwrażliwości IgE-zależnej, związanej z infekcją, pokarmem lub ekspozycją na leki. Z kolei przewlekła pokrzywka samoistna (CSU – chronic spontaneous urticaria), coraz częściej rozpoznawana u dzieci, wykazuje znaczne zróżnicowanie kliniczne i immunologiczne. U jej podłoża leżą m.in. mechanizmy autoimmunizacji typu I (auto-IgE) i typu IIb (przeciwciała IgG przeciw FcεRI lub IgE), prowadzące do trwałej aktywacji mastocytów1,5.
W ostatnich latach obserwuje się nie tylko wzrost liczby rozpoznań pokrzywki wśród dzieci, lecz także coraz większą świadomość złożoności jej przebiegu klinicznego. Szczególnie trudne są przypadki nietypowe – takie jak urticaria multiforme, pokrzy...
Celem artykułu jest przedstawienie charakterystycznych cech pokrzywki u dzieci, a także trudnych i niejednoznacznych sytuacji klinicznych związanych z tą dermatozą – z uwzględnieniem diagnostyki różnicowej, aktualnych standardów postępowania oraz ...
