W artykule opublikowanym w poprzednim numerze „Kardiologii po Dyplomie” (6/2025) omówiono cele leczenia, przyczyny ich nieosiągania oraz terapię pierwszego rzutu u pacjentów z hipercholesterolemią, na podstawie aktualizacji wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego/Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego (ESC/EAS – European Society of Cardiology/ European Atherosclerosis Society) z 2025 r. W niniejszym artykule przedstawiamy aktualne możliwości i perspektywy leczenia pacjentów nieosiągających docelowych stężeń cholesterolu frakcji lipoprotein o niskiej gęstości (LDL-C – low-density lipoprotein cholesterol), ze szczególnym uwzględnieniem hipercholesterolemii rodzinnej (FH – familial hypercholesterolemia), która w postaci homozygotycznej (HoFH) dramatycznie pogarsza rokowanie, prowadząc do klinicznych następstw miażdżycy tętnic już we wczesnym dzieciństwie.

HoFH charakteryzuje się bardzo wysokimi stężeniami LDL-C, często >500 mg/dl, a jej genetycznym podłożem jest obecność dwóch zmutowanych alleli w jednym (lub więcej) z czterech genów kodujących: receptor LDL (mutacja genu dla LDLR jest najczęstszym wariantem choroby), apolipoproteinę B (apoB), konwertazę proproteinową subtylizyny-keksyny typu 9 (PCSK9 – proprotein convertase subtilisin/kexin 9) lub białko adaptorowe LDLR typu 1 (LDLRAP1 – low-density lipoprotein receptor adaptor protein 1). Mimo że HoFH jest chorobą stosunkowo rzadką, jej rozpoznanie i leczenie mają kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania. Z kolei HeFH, związana z mutacjami w pojedynczym allelu jednego z trzech pierwszych wymienionych genów, jest chorobą stosunkowo częstą, o fenotypie łagodniejszym niż HoFH oraz niższych maksymalnych stężeniach LDL-C, przy czym również łączy się z zawałami, udarami i zgonami już u młodych dorosłych.

Ze względu na niewystarczający efekt standardowej terapii statyną i ezetymibem farmakoterapia FH (będącej zwykle synonimem hipercholesterolemii monogenowej) wymaga wielolekowego leczenia skojarzonego, a niekiedy sięgania po preparaty przeznaczone dla pacjentów z genetycznie uwarunkowaną opornością np. na grupy leków, których punktem uchwytu jest LDLR.