Co znajdziesz w artykule?
  • Rozwój terapii celowanych w dermatologii
  • Istotne decyzje rejestracyjne z lat 2023-2025, obejmujące zarówno nowe substancje czynne, jak i rozszerzenia wskazań dermatologicznych dla już znanych leków
  • Przegląd leków nowo zarejestrowanych w tym okresie, stosowanych w terapii chorób skóry, ze szczególnym uwzględnieniem ich mechanizmów działania, skuteczności klinicznej oraz profilu bezpieczeństwa
Spis treści

Choroby skóry stanowią znaczący problem zdrowia publicznego, charakteryzując się przewlekłym przebiegiem, ograniczonymi możliwościami terapeutycznymi oraz istotnym wpływem na jakość życia pacjentów. Wiele jednostek chorobowych, takich jak atopowe zapalenie skóry (AZS), łuszczyca, łysienie plackowate, przewlekła pokrzywka spontaniczna czy hidradenitis suppurativa (HS), ma złożoną patogenezę i z reguły nie odpowiada w sposób satysfakcjonujący na klasyczne metody leczenia. Postęp w immunologii i

biologii molekularnej umożliwił identyfikację kluczowych szlaków zapalnych odpowiedzialnych za rozwój i podtrzymywanie procesów chorobowych w skórze. Wiedza ta stała się podstawą opracowania terapii celowanych, ukierunkowanych na konkretne mediatory zapalne. Nowe leki pozwalają na skuteczne hamowanie patologicznej odpowiedzi immunologicznej przy jednoczesnym ograniczeniu ogólnoustrojowej immunosupresji.

Lata 2023-2025 były szczególnie korzystne pod względem pozytywnych decyzji rejestracyjnych Europejskiej Agencji Leków (EMA – European Medicines Agency) i amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA – Food and Drug Administration) w obszarze dermatologii. Zatwierdzono zarówno nowe substancje, jak i nowe wskazania dla wcześniej zarejestrowanych leków, obejmujące populacje pediatryczne oraz choroby, w przypadku których nie było dotychczas skutecznych terapii celowanych, co niewątpliwie stanowi istotny krok naprzód w leczeniu wielu przewlekłych dermatoz.

Istnieje jednak znamienna różnica w zakresie dostępu do części nowych terapii dermatologicznych między Stanami Zjednoczonymi a Europą, ponieważ niektóre leki uzyskały już w USA dopuszczenie do obrotu przez FDA i są wykorzystywane w codziennej praktyce klinicznej, natomiast w Unii Europejskiej te same cząsteczki nadal oczekują na zakończenie procedury oceny i decyzję rejestracyjną EMA.

Celem niniejszej pracy jest kompleksowy przegląd nowych substancji czynnych zarejestrowanych przez EMA i FDA w latach 2023-2025 w leczeniu chorób skóry. Przedstawiono mechanizmy działania omawianych leków, wyniki kluczowych badań klinicznych oraz ich profil bezpieczeństwa, podkreślając znaczenie tych terapii w aktualnej i przyszłej praktyce dermatologicznej.

Lebrykizumab

Preparat lebrykizumabu, przeznaczony do leczenia AZS o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego u dorosłych oraz młodzieży w wieku ≥12 lat, został zatwierdzony przez EMA w 2023 r. Kolejnym krokiem było zatwierdzenie leku we wrześniu 2024 r. przez FDA.

Lebrykizumab to przeciwciało monoklonalne z klasy immunoglobulin (IgG4), które wiąże się z interleukiną 13 (IL-13). Blokowanie IL-13 zapobiega aktywacji receptorów IL-4Rα/IL-13Rα1, co hamuje dalsze sygnały zapalne typowe dla odpowiedzi immunologicznej typu Th2. Jednocześnie nie blokuje innego receptora IL-13 (IL-13Rα2), co przekłada się na selektywne działanie preparatu.

Kluczowe badania III fazy (ADvocate 1 i 2 oraz ADhere) potwierdziły przewagę lebrykizumabu nad placebo zarówno w monoterapii, jak i terapii skojarzonej, wskazując na wysoki odsetek pacjentów osiągających EASI (Eczema Area and Severity Index) 75/90 oraz IGA (Investigator’s Global Assessment) 0/1, często już w 16 tygodniu leczenia. Dane długoterminowe z badania ADjoin wykazały z kolei trwałość odpowiedzi przez ponad 3 lata terapii, z utrzymaniem wysokiego odsetka remisji klinicznej, co wskazuje na korzystny, stabilny profil skuteczności leku.

W odniesieniu do profilu bezpieczeństwa, lebrykizumab cechuje się dobrą tolerancją; u większości pacjentów nie odnotowano działań niepożądanych lub były one jedynie łagodne. Do najczęstszych działań niepożądanych należą: zapalenie spojówek (w tym alergiczne), suchość oka, reakcje w miejscu wstrzyknięcia, a także ból głowy oraz zapalenie błony śluzowej nosa i gardła 1, 2 .

Ritlecytynib

Ritlecytynib, zatwierdzony przez EMA i FDA w 2023 r., jest doustnym, selektywnym i nieodwracalnym inhibitorem kinazy JAK3 oraz rodziny kinaz tyrozynowych, zarejestrowanym do leczenia ciężkich postaci łysienia plackowatego u dorosłych i dzieci ≥12 r.ż. Lek blokuje sygnalizację cytokin, zmniejsza aktywność autoreaktywnych limfocytów T i komórek NK, co przyczynia się do ograniczenia procesu autoimmunologicznego prowadzącego do łysienia plackowatego.

W badaniu klinicznym AA-I wykazano, że ritlecytynib prowadzi do istotnego odrostu włosów u pacjentów z łysieniem plackowatym w wieku ≥12 lat, z ciężką i utrzymującą się utratą włosów na skórze głowy (≥50%), w tym u chorych z całkowitą utratą owłosienia na skórze głowy oraz w innych częściach ciała. Po 24 tygodniach terapii w badaniu klinicznym istotnie większy odsetek pacjentów przyjmujących dawkę 50 mg uzyskał SALT (Severity of Alopecia Tool) na poziomie co najmniej 90% (wynik SALT ≤10), w porównaniu z grupą placebo. Odsetek odpowiedzi SALT ≤10 w grupie leczonej ritlecytynibem w dawce 50 mg wzrósł jeszcze bardziej w 48 tygodniu.

Profil bezpieczeństwa leku jest korzystny, a większość działań niepożądanych ma charakter łagodny lub umiarkowany. Najczęściej obserwuje się: biegunkę, trądzik, zakażenia górnych dróg oddechowych, pokrzywkę, wysypkę, zapalenie mieszków włosowych oraz zawroty głowy 3, 4, 5 .

Deuruksolitynib

W 2024 r. FDA zatwierdziła deuruksolitynib, doustny inhibitor JAK1/2, do leczenia ciężkiego łysienia plackowatego u dorosłych. Lek działa poprzez blokowanie szlaków immunologicznych prowadzących do częściowej lub całkowitej utraty włosów.

Decyzja FDA została oparta na wynikach dwóch badań klinicznych III fazy (THRIVE-AA1 i THRIVE-AA2), obejmujących 1220 pacjentów z utratą ≥50% włosów na skórze głowy utrzymującą się przez ponad 6 miesięcy. Dodatkowe dane pochodziły z długoterminowych badań otwartych. Po 24 tygodniach terapii mniej więcej 1/3 pacjentów przyjmujących deuruksolitynib osiągnęła co najmniej 80% odrostu włosów (SALT ≤20); w przypadku niektórych badanych było to nawet 90%. Efekt terapeutyczny był stały i nie wykazywał zahamowania po 24 tygodniach.

Najczęstsze działania niepożądane obejmowały: ból głowy, trądzik i zapalenie nosogardła. Rzadziej obserwowano cięższe powikłania, takie jak poważne infekcje, zakrzepica, nowotwory lub perforacje przewodu pokarmowego 6, 7, 8 .

Deukrawacytynib

Nowością zatwierdzoną przez FDA w 2022 r. oraz przez EMA w 2023 r. jest deukrawacytynib – pierwszy doustny, wysoko selektywny inhibitor kinazy tyrozynowej 2 (TYK2), który hamuje IL-12, IL-23 oraz interferony typu I, co pozwala skutecznie kontrolować procesy zapalne w umiarkowanej i ciężkiej postaci łuszczycy plackowatej, przy jednoczesnym zachowaniu innych kluczowych funkcji immunologicznych i niskim ryzyku działań niepożądanych.

Skuteczność i bezpieczeństwo leku oceniano w dwóch dużych badaniach III fazy – POETYK PSO-1 i POETYK PSO-2 – obejmujących 1686 dorosłych z umiarkowaną lub ciężką postacią łuszczycy. Pacjentów przydzielono do trzech grup, otrzymujących: deukrawacytynib, apremilast lub placebo. Główne punkty końcowe: PASI (Psoriasis Area and Severity Index) 75 i sPGA (static Physician's Global Assessment) 0/1 po 16 tygodniach były osiągane znacznie częściej w grupie poddanej leczeniu deukrawacytynibem w porównaniu z grupą placebo; wyższe były także odsetki PASI 90 i PASI 100. Maksymalną skuteczność obserwowano po upływie ok. 24 tygodni, a efekty utrzymywały się do 52 tygodnia u pacjentów kontynuujących terapię. Po odstawieniu medianę utrzymania odpowiedzi PASI 75 oceniono na ok. 12 tygodni. Leczenie prowadziło również do istotnej poprawy jakości życia oraz zmniejszenia objawów zgłaszanych przez pacjentów (świąd, ból, pieczenie).

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były infekcje górnych dróg oddechowych (głównie zapalenie nosogardła) 9, 10, 11 .

Nemolizumab

Nemolizumab jest humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym klasy IgG2, które blokuje receptor IL-31RA. Lek ten został zatwierdzony do stosowania w Stanach Zjednoczonych w sierpniu 2024 r., a w Unii Europejskiej w lutym 2025 r. Hamując sygnalizację IL-31 – kluczowego mediatora świądu oraz reakcji zapalnej – nemolizumab skutecznie zmniejsza nasilenie świądu i ogranicza zmiany skórne u pacjentów z AZS oraz świerzbiączką guzkową. Ukierunkowanie działania nemolizumabu na receptor IL-31RA czyni jego stosowanie pierwszą terapią biologiczną, która bezpośrednio ingeruje w kluczowy mechanizm patofizjologiczny świądu, co stanowi istotny przełom w immunodermatologii. Blokada szlaku IL-31 umożliwia szybkie i skuteczne przerwanie błędnego koła świąd–drapanie, co przekłada się na wyraźną poprawę kliniczną w chorobach, w których świąd jest objawem dominującym i najbardziej obciążającym dla pacjentów.

Skuteczność leku potwierdzono w badaniach III fazy: ARCADIA 1 i 2 (umiarkowane/ciężkie AZS u dorosłych i młodzieży) oraz OLYMPIA 1 i 2 (umiarkowana/ciężka świerzbiączka guzkowa u dorosłych). Nemolizumab szybko redukował świąd – pierwsze efekty obserwowano już po tygodniu, a znaczną poprawę stanu skóry po 16 tygodniach. Odsetek pacjentów osiągających wynik IGA 0-1 był znacznie wyższy w grupie leczonej nemolizumabem niż w grupie placebo, podobnie jak częstość uzyskiwania odpowiedzi EASI-75, która również powszechniej występowała u chorych otrzymujących lek w porównaniu z grupą kontrolną. W przypadku świerzbiączki guzkowej lek skutecznie przerywał także patologiczną oś świąd–drapanie, prowadził do zmniejszenia liczby guzków (poprawa w zakresie nasilenia zmian skórnych w skali IGA 0-1) oraz istotnie poprawiał jakość życia, w tym jakość snu.

Profil bezpieczeństwa oceniono jako korzystny, bez zwiększonego ryzyka ciężkich zakażeń, co wynika z faktu, że IL-31 nie odgrywa kluczowej roli w odporności systemowej, a jej blokowanie nie prowadzi do istotnej immunosupresji. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były reakcje w miejscu wstrzyknięcia oraz reakcje nadwrażliwości typu I, obejmujące pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy. W terapii świerzbiączki guzkowej dodatkowo obserwowano takie działania niepożądane, jak ból głowy, AZS, wyprysk oraz wyprysk pieniążkowaty 12, 13, 14 .

Remibrutynib

Przewlekła pokrzywka spontaniczna jest chorobą charakteryzującą się nawracającymi bąblami pokrzywkowymi i obrzękiem, która u ponad połowy pacjentów utrzymuje się mimo stosowania leków przeciwhistaminowych II generacji (H1). Remibrutynib to pierwszy inhibitor kinazy Brutona (BTK) zatwierdzony przez FDA we wrześniu 2025 r. do leczenia tego schorzenia (co jednocześnie stanowi pierwsze wskazanie terapeutyczne w tym wypadku). Remibrutynib działa poprzez selektywne hamowanie BTK, prowadząc do zablokowania uwalniania histaminy i zmniejszenia reakcji zapalnej. Lek stosuje się doustnie 2 razy dziennie, a jego podawanie nie wymaga rutynowych badań laboratoryjnych.

Zatwierdzenie preparatu oparto na wynikach badań III fazy REMIX-1 i REMIX-2, obejmujących dorosłych pacjentów z przewlekłą pokrzywką spontaniczną oporną na leczenie preparatami przeciwhistaminowymi. Po 12 tygodniach terapii remibrutynibem (25 mg 2 razy dziennie) uzyskano istotnie większą redukcję objawów w porównaniu z placebo, ocenianą za pomocą skali UAS7 (Urticaria Activity Score 7). Znacznie większy odsetek chorych osiągnął dobrą kontrolę choroby (UAS7 ≤6), a część pacjentów odczuła poprawę już po 2 tygodniach terapii. U ok. 1/3 badanych po 12 tygodniach stwierdzono całkowite ustąpienie objawów (UAS7 = 0).

Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmowały: niedrożność nosa, ból gardła, zapalenie nosogardła, krwawienia z nosa, ból głowy, nudności oraz ból brzucha 15, 16, 17 .

Ruksolitynib

Ruksolitynib w postaci kremu jest miejscowym inhibitorem kinazy janusowej (JAK), specyficznie hamującym JAK1 oraz JAK2, który w 2025 r. został zatwierdzony przez FDA do leczenia łagodnego i umiarkowanego AZS u pacjentów od 2 r.ż. (wcześniej, od 2021 r., preparat był dopuszczony w Stanach Zjednoczonych do stosowania u osób w wieku ≥12 lat z łagodnym i umiarkowanym AZS, natomiast od 2022 r. również do terapii niesegmentalnego bielactwa u dorosłych i młodzieży ≥12 r.ż.).

Rozszerzona decyzja FDA opierała się na wynikach badania III fazy TRuE-AD3, w którym oceniano bezpieczeństwo i skuteczność kremu u dzieci w wieku 2-12 lat z AZS. Ruksolitynib znacząco częściej niż placebo prowadził do uzyskania poprawy w skali IGA oraz 75% redukcji wskaźnika EASI po 8 tygodniach leczenia. Nie wykazano wystąpienia nowych sygnałów dotyczących bezpieczeństwa ani ciężkich działań niepożądanych.

Postęp w rozumieniu patogenezy bielactwa stworzył podstawy do opracowania terapii celowanych, obejmujących m.in. inhibitory JAK. W 2022 r. FDA zatwierdziła ruksolitynib jako pierwszy lek przeznaczony do miejscowego leczenia bielactwa niesegmentalnego u pacjentów ≥12 r.ż., a następnie, w 2023 r., również EMA wydała pozytywną decyzję dotyczącą stosowania preparatu w leczeniu bielactwa niesegmentalnego z zajęciem twarzy u dorosłych i dzieci w wieku ≥12 lat. Zatwierdzenie ruksolitynibu przez FDA i EMA stanowiło ważny przełom w leczeniu vitiligo, oferując pacjentom nową nadzieję na skuteczną terapię miejscową, która prowadzi do repigmentacji skóry i poprawy jakości życia.

Badania III fazy TRuE-V1 i TRuE-V2 potwierdziły skuteczność miejscowego ruksolitynibu w leczeniu bielactwa niesegmentalnego, z istotną repigmentacją zmian, szczególnie w obrębie twarzy, już po 24 tygodniach terapii. Skuteczność leczenia narastała wraz z czasem trwania terapii i utrzymywała się przy dłuższym stosowaniu, co wykazano w badaniu przedłużeniowym TRuE-V (LTE – long term extension) do 104 tygodnia.

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi w trakcie stosowania kremu z ruksolitynibem są: zmiany trądzikowe w miejscu aplikacji, a także świąd, podrażnienie, suchość oraz złuszczanie skóry. Objawy te mają zazwyczaj charakter łagodny i przemijający 18, 19, 20 .

Roflumilast

Roflumilast jest miejscowym inhibitorem fosfodiesterazy 4 (PDE4). W 2024 r. FDA zatwierdziła roflumilast w kremie 0,15% do leczenia łagodnego i umiarkowanego AZS u dorosłych oraz dzieci w wieku ≥6 lat. W październiku 2025 r. rozszerzono wskazanie, dopuszczając niższe stężenie kremu (0,05%) do stosowania u dzieci w wieku 2-5 lat. W wyższych stężeniach został on w 2023 r. zatwierdzony przez FDA do leczenia łuszczycy plackowatej (krem 0,3% od 6 r.ż.) oraz łojotokowego zapalenia skóry (pianka 0,3% od 9 r.ż.).

Roflumilast stanowi realną opcję długotrwałego leczenia chorób zapalnych skóry, skutecznie redukując stan zapalny bez ryzyka działań niepożądanych związanych z przewlekłym stosowaniem miejscowych glikokortykosteroidów. W dwóch równoległych badaniach III fazy — INTEGUMENT-1 i INTEGUMENT-2 — znaczna część dzieci i dorosłych stosujących roflumilast w kremie 0,15% osiągnęła po 4 tygodniach wynik IGA wskazujący na skórę czystą lub prawie czystą. Odsetek ten był istotnie wyższy niż w grupach kontrolnych, a znaczące różnice między roflumilastem a placebo obserwowano już w pierwszym tygodniu terapii. Odnotowano także redukcję nasilenia świądu ocenianego w skali NRS (Numerical Rating Scale) oraz utrzymujący się korzystny profil bezpieczeństwa. W badaniach klinicznych II i III fazy wykazano, że w terapii łuszczycy plackowatej owłosionej skóry głowy oraz skóry gładkiej preparat istotnie częściej niż placebo prowadził do uzyskania skóry czystej lub prawie czystej. Dodatkowo szybko redukował świąd, a zgłaszane działania niepożądane miały przemijający i łagodny charakter. W łojotokowym zapaleniu skóry znaczna część pacjentów osiągnęła stan określany jako czysta lub prawie czysta skóra po 8 tygodniach leczenia 21, 22, 23, 24 .

Tapinarof

W 2024 r. FDA zatwierdziła tapinarof w kremie 1% do miejscowego leczenia AZS u dorosłych oraz dzieci od 2 r.ż. Jest to nowe wskazanie dla agonisty receptora węglowodorów arylowych (który po raz pierwszy uzyskał rejestrację FDA w 2022 r. w terapii łuszczycy plackowatej u dorosłych).

Decyzja FDA została oparta na wynikach badań III fazy ADORING 1 i ADORING 2, w których oceniano skuteczność tapinarofu stosowanego raz dziennie przez 8 tygodni. W obu badaniach obserwowano istotnie wyższy odsetek pacjentów osiągających skórę czystą lub prawie czystą, ponadto preparat przewyższał placebo również w redukcji świądu ocenianej jako co najmniej 4-stopniowa poprawa w skali NRS. W otwartym badaniu przedłużonym ADORING 3, obejmującym 48 tygodni obserwacji, wielu pacjentów osiągnęło pełną remisję zmian i mogło czasowo przerwać terapię. Średnia długość pierwszej przerwy w leczeniu wynosiła ok. 80 dni, co wskazuje na utrzymywanie się efektu terapeutycznego nawet po zakończeniu aktywnego stosowania tapinarofu.

Tapinarof cechował się korzystnym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmowały: zakażenia górnych dróg oddechowych, zapalenie mieszków włosowych, ból głowy, a także zakażenia dolnych dróg oddechowych, astmę, wymioty, zakażenia ucha, ból kończyn i ból brzucha 25, 26, 27 .

Sekukinumab

W 2023 r. FDA i EMA zatwierdziły sekukinumab do leczenia umiarkowanej i ciężkiej postaci trądziku odwróconego; był to pierwszy inhibitor IL-17A dopuszczony do stosowania w tym wskazaniu. Lek był wcześniej zarejestrowany w terapii łuszczycy plackowatej, łuszczycowego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa oraz nieradiograficznej osiowej spondyloartropatii.

Podstawę rozszerzenia wskazań stanowiły wyniki dwóch randomizowanych, podwójnie zaślepionych badań klinicznych III fazy – SUNSHINE oraz SUNRISE – oceniających skuteczność i bezpieczeństwo sekukinumabu u dorosłych pacjentów z umiarkowaną lub ciężką postacią HS. Do badania zakwalifikowano ponad 1000 pacjentów, których w sposób losowy przydzielono do jednej z trzech grup: otrzymujących sekukinumab podawany co 2 tygodnie, co 4 tygodnie lub placebo. Pierwszorzędowym punktem końcowym w obu badaniach była odpowiedź HiSCR (Hidradenitis Suppurativa Clinical Response) 50 oceniana w 16 tygodniu leczenia, definiowana jako co najmniej 50-procentowa redukcja liczby ropni i guzków zapalnych, bez jednoczesnego zwiększenia liczby ropni lub przetok drenujących. Drugorzędowe punkty końcowe obejmowały m.in. redukcję liczby guzków zapalnych, częstość zaostrzeń choroby oraz zmniejszenie natężenia bólu. Wyniki wykazały, że po 16 tygodniach leczenia schematy dawkowania sekukinumabu co 2 i co 4 tygodnie zapewniały istotnie lepszą kontrolę objawów choroby niż placebo, co potwierdzał wyższy odsetek pacjentów osiągających odpowiedź HiSCR50. Długoterminowa obserwacja do 52 tygodnia potwierdziła utrzymywanie się efektu, a w części przypadków dalsze korzyści z leczenia, niezależnie od zastosowanego schematu dawkowania. Istotnym skutkiem obserwowanym klinicznie była stabilizacja choroby u znacznego odsetka pacjentów, u których nie dochodziło do wzrostu liczby przetok drenujących do końca badania, co ma szczególne znaczenie w kontekście zapobiegania progresji HS.

Uzyskane wyniki potwierdzają skuteczność sekukinumabu oraz jego istotną rolę w leczeniu umiarkowanej i ciężkiej postaci HS 28, 29 .

Bimekizumab

W 2024 r. FDA oraz EMA zatwierdziły bimekizumab do leczenia umiarkowanej i ciężkiej postaci HS u dorosłych pacjentów. Bimekizumab jest humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym klasy IgG1, blokującym IL-17A, IL-17F oraz IL-17AF, cytokiny odgrywające kluczową rolę w patogenezie przewlekłego stanu zapalnego charakterystycznego dla HS.

Rozszerzenie wskazań terapeutycznych oparto na wynikach badań klinicznych III fazy: BE HEARD I oraz BE HEARD II, które łącznie objęły 1014 pacjentów. Oba badania miały charakter randomizowany, podwójnie zaślepiony i kontrolowany placebo, z okresem obserwacji wynoszącym 48 tygodni. Pierwszorzędowym punktem końcowym była odpowiedź HiSCR50 oceniana w 16 tygodniu leczenia, definiowana jako co najmniej 50-procentowa redukcja liczby ropni i guzków zapalnych, bez jednoczesnego wzrostu liczby ropni lub przetok drenujących. Drugorzędowe punkty końcowe obejmowały m.in. odpowiedź HiSCR75 oraz redukcję bólu związanego z HS. W obu badaniach wykazano istotną statystycznie i klinicznie przewagę bimekizumabu nad placebo. W badaniu BE HEARD I odpowiedź HiSCR50 uzyskano u 48% pacjentów leczonych bimekizumabem w porównaniu z 29% w grupie placebo. W badaniu BE HEARD II odpowiednie wartości wynosiły 52% vs. 32%. Co istotne, poprawa kliniczna obserwowana w 16 tygodniu utrzymywała się do 48 tygodnia leczenia.

Profil bezpieczeństwa bimekizumabu uznano za akceptowalny. Do najczęściej zgłaszanych zdarzeń niepożądanych należały: zakażenia SARS-CoV-2, biegunka, a także kandydoza jamy ustnej i bóle głowy.

Zatwierdzenie bimekizumabu stanowi istotny postęp w leczeniu HS, przyczyniając się do wypełnienia dotychczasowej luki terapeutycznej. Bimekizumab jest skuteczną i długotrwałą opcją leczenia dla pacjentów z umiarkowaną i ciężką postacią choroby, która charakteryzuje się znacznym nasileniem stanu zapalnego oraz istotnym obniżeniem jakości życia 30, 31 .

Dupilumab

Dupilumab, będący w pełni ludzkim przeciwciałem monoklonalnym blokującym sygnalizację IL-4 i IL-13, zyskał nowe rejestracje FDA w pemfigoidzie pęcherzowym (BP – bullous pemphigoid) i pokrzywce spontanicznej. Został on zarejestrowany przez FDA w 2025 r. do leczenia pacjentów z BP; jest to pierwsza i jedyna terapia celowana dostępna w tym wskazaniu. Decyzja ta stanowi istotny przełom terapeutyczny, ponieważ dotychczasowe leczenie BP opierało się na miejscowych i ogólnoustrojowych glikokortykosteroidach oraz klasycznych lekach immunosupresyjnych, które szczególnie u osób w podeszłym wieku wiążą się z wysokim ryzykiem działań niepożądanych.

Skuteczność i bezpieczeństwo dupilumabu potwierdzono w randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu fazy II/III – LIBERTY-BP ADEPT – obejmującym ponad 100 pacjentów, leczonych przez 52 tygodnie. Dupilumab, stosowany w skojarzeniu z doustnymi glikokortykosteroidami (z planową redukcją dawki od 4 tygodnia i docelowym ich odstawieniem do 16 tygodnia), istotnie częściej prowadził do utrzymującej się remisji choroby, znacząco redukował świąd oraz umożliwiał redukcję dawki glikokortykosteroidów w porównaniu z placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmowały: bóle stawów, zapalenie spojówek, zaburzenia widzenia, zakażenia opryszczkowe oraz zapalenie rogówki 32, 33 .

Dodatkowo w 2025 r. FDA rozszerzyła wskazania terapeutyczne dupilumabu o leczenie pacjentów od 12 r.ż. z przewlekłą pokrzywką spontaniczną oporną na standardowe leczenie antagonistami receptora H1. Rejestrację oparto na wynikach badań III fazy (LIBERTY-CSU CUPID A i C) oraz dodatkowych danych bezpieczeństwa z badania B, w których wykazano istotną redukcję świądu i aktywności choroby w 24 tygodniu leczenia oraz częstsze uzyskiwanie pełnej odpowiedzi klinicznej w porównaniu z placebo. Działania niepożądane obserwowane częściej niż w grupie placebo obejmowały reakcje w miejscu wstrzyknięcia, incydentalne przedawkowanie oraz zakażenia SARS-CoV-2; ogólny profil bezpieczeństwa we wszystkich trzech badaniach był spójny 34, 35 .

Podsumowanie

Lata 2023-2025 przyniosły istotny postęp w leczeniu przewlekłych chorób skóry, co znalazło odzwierciedlenie w licznych decyzjach rejestracyjnych EMA i FDA dotyczących nowych substancji czynnych oraz rozszerzenia wskazań rejestracyjnych. Nowe leki wykazują wysoką skuteczność kliniczną, często z szybkim początkiem działania i utrzymującą się długoterminową odpowiedzią. Profile bezpieczeństwa omawianych terapii oceniono jako korzystne, a większość działań niepożądanych miała charakter łagodny, co wynika z selektywnego wpływu na kluczowe szlaki zapalne. Terapie te pozwalają na ograniczenie stosowania klasycznych leków immunosupresyjnych i glikokortykosteroidów, zmniejszając ryzyko działań niepożądanych. Szczególną wartość kliniczną mają nowe opcje terapeutyczne w jednostkach dotychczas trudnych do leczenia, takich jak BP, świerzbiączka guzkowa lub ciężkie postacie łysienia plackowatego. Zauważalna jest także tendencja do rozszerzania wskazań rejestracyjnych na populacje pediatryczne. Równocześnie należy zwrócić uwagę na różnice w dostępności innowacyjnych leków pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską, wynikające z odmiennych procesów rejestracyjnych. Zgromadzone dane dowodzą, że rozwój nowych substancji czynnych znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w poprawie skuteczności leczenia chorób skóry i jakości życia pacjentów.

Fot. prof. Ireny Waleckiej na pierwszej stronie artykułu – Monika Szałek

Abstract
New active substances for treating skin diseases: An overview of EMA and FDA approvals (2023-2025)

In recent years, a dynamic development of targeted therapies has been observed in dermatology, driven by an increasingly advanced understanding of the immune and molecular mechanisms underlying skin diseases. The years 2023-2025 brought a number of significant regulatory decisions by the European Medicines Agency (EMA) and the U.S. Food and Drug Administration (FDA), approving both new active substances and additional indications for previously known drugs. This review provides a summary of skin drug approvals issued during this period, with particular emphasis on the mechanisms of action, clinical efficacy and safety profiles. The active substances in question are used for treating atopic dermatitis, plaque psoriasis, alopecia areata, vitiligo, chronic spontaneous urticaria, prurigo nodularis, hidradenitis suppurativa, and bullous pemphigoid. The presented data confirm the growing role of targeted therapies in dermatology and indicate a substantial expansion of therapeutic options that enables a more effective and safer management of skin diseases and an improvement in the patient’s quality of life.

Piśmiennictwo
  1. 1. Blauvelt A, Thyssen JP, Guttman-Yassky E, et al. Efficacy and safety of lebrikizumab in moderate-to-severe atopic dermatitis: 52-week results of two randomized double-blinded placebo-controlled phase III trials. Br J Dermatol 2023;188(6):740-8
  2. 2. Thaci E. Efficacy and Safety of Lebrikizumab is Maintained up to Three Years in Patients with Moderate-to-Severe Atopic Dermatitis: ADvocate 1, ADvocate 2, and ADjoin Long Term Extension Trial. 2024 European Academy of Dermatology and Venereology Congress 2024
  3. 3. Alfahl SOA, Alzolibani A. Safety and Efficacy of Ritlecitinib for the Treatment of Patients with Alopecia Areata: A Systematic Review and Meta-Analysis of Controlled Trials. J Clin Med 2025;14(6):1817
  4. 4. Charakterystyka produktu leczniczego Litfulo
  5. 5. Piliang M, Soung J, King B, et al. Efficacy and safety of the oral Janus kinase 3/tyrosine kinase expressed in hepatocellular carcinoma family kinase inhibitor ritlecitinib over 24 months: integrated analysis of the ALLEGRO phase IIb/III and long-term phase III clinical studies in alopecia areata. Br J Dermatol 2025;192(2):215-27
  6. 6. King B, Senna MM, Mesinkovska NA, et al. Efficacy and safety of deuruxolitinib, an oral selective Janus kinase inhibitor, in adults with alopecia areata: Results from the Phase 3 randomized, controlled trial (THRIVE-AA1). J Am Acad Dermatol 2024;91(5):880-8
  7. 7. Tsianakas A, Passeron T, Magnolo N, et al. Efficacy and safety of deuruxolitinib, an oral selective Janus kinase 1/2 inhibitor, in adults with alopecia areata: Results from the THRIVE-AA2 Phase 3, randomized, double-blind, controlled trial. J Am Acad Dermatol 2025:S0190-9622(25)03283-9
  8. 8. LEQSELVI Prescribing Information
  9. 9. Charakterystyka produktu leczniczego Sotyktu
  10. 10. Lebwohl M, Warren RB, Sofen H, et al. Deucravacitinib in plaque psoriasis: 2-year safety and efficacy results from the phase III POETYK trials. Br J Dermatol 2024;190(5):668-79
  11. 11. Babaei N, Kim D, Cervantes M, et al. A Review of Phase III and Long-Term Data for Deucravacitinib for Plaque Psoriasis. Int J Dermatol 2026;65(2):238-44
  12. 12. Charakterystyka produktu leczniczego Nemluvio
  13. 13. Silverberg JI, Wollenberg A, Reich A, et al.; ARCADIA 1 and ARCADIA 2 Study Investigators. Nemolizumab with concomitant topical therapy in adolescents and adults with moderate-to-severe atopic dermatitis (ARCADIA 1 and ARCADIA 2): results from two replicate, double-blind, randomised controlled phase 3 trials. Lancet 2024;404(10451):445-60
  14. 14. Ständer S, Yosipovitch G, Legat FJ, et al.; OLYMPIA 1 Investigators. Efficacy and Safety of Nemolizumab in Patients With Moderate to Severe Prurigo Nodularis: The OLYMPIA 1 Randomized Clinical Phase 3 Trial. JAMA Dermatol 2025;161(2):147-56
  15. 15. Rhapsido (remibrutinib) Prescribing Information
  16. 16. Giménez-Arnau AM, Szalewski R, Hide M, et al. Remibrutinib in chronic spontaneous urticaria: 52-week results from two phase 3 studies. J Allergy Clin Immunol 2026;157(1):143-54
  17. 17. Savic S, Reed J, El-Shanawany T, et al. P072 Improvement across work productivity and quality of life with remibrutinib treatment in patients with chronic spontaneous urticaria in the REMIX-1/2 trials. Br J Dermatol 2025;193(Supplement 1):ljaf085.100
  18. 18. Eichenfield LF, Stein Gold LF, Simpson EL, et al. Efficacy and safety of ruxolitinib cream in children aged 2 to 11 years with atopic dermatitis: Results from TRuE-AD3, a phase 3, randomized double-blind study. J Am Acad Dermatol 2025;93(3):689-98
  19. 19. Tavoletti G, Avallone G, Conforti C, et al. Topical ruxolitinib: A new treatment for vitiligo. J Eur Acad Dermatol Venereol 2023;37(11):2222-30
  20. 20. Passeron T, Harris JE, Pandya AG, et al. Repigmentation by body region in patients with vitiligo treated with ruxolitinib cream over 52 weeks. J Eur Acad Dermatol Venereol 2025;39(3):e251-4
  21. 21. Lebwohl MG, Kircik LH, Moore AY, et al. Effect of Roflumilast Cream vs Vehicle Cream on Chronic Plaque Psoriasis: The DERMIS-1 and DERMIS-2 Randomized Clinical Trials. JAMA 2022;328(11):1073-84
  22. 22. Simpson EL, Eichenfield LF, Alonso-Llamazares J, et al. Roflumilast Cream, 0.15%, for Atopic Dermatitis in Adults and Children: INTEGUMENT-1 and INTEGUMENT-2 Randomized Clinical Trials. JAMA Dermatol 2024;160(11):1161-70
  23. 23. Eichenfield LF, Serrao R, Prajapati VH, et al. Efficacy and Safety of Once-Daily Roflumilast Cream 0.05% in Pediatric Patients Aged 2-5 Years With Mild-to-Moderate Atopic Dermatitis (INTEGUMENT-PED): A Phase 3 Randomized Controlled Trial. Pediatr Dermatol 2025;42(2):296-304
  24. 24. Zirwas MJ, Draelos ZD, DuBois J, et al. Efficacy of Roflumilast Foam, 0.3%, in Patients With Seborrheic Dermatitis: A Double-blind, Vehicle-Controlled Phase 2a Randomized Clinical Trial. JAMA Dermatol 2023;159(6):613-20
  25. 25. de Farias Santos ACF, Zamora FV, Cavalcante DVS, et al. Tapinarof cream in the treatment of atopic dermatitis in children and adults a systematic review and meta-analysis. Discov Med 2025;89(2):1-10
  26. 26. Silverberg JI, Eichenfield LF, Hebert AA, et al. Tapinarof cream 1% once daily: Significant efficacy in the treatment of moderate to severe atopic dermatitis in adults and children down to 2 years of age in the pivotal phase 3 ADORING trials. J Am Acad Dermatol 2024;91(3):457-65
  27. 27. Bissonnette R, Stein Gold L, Kircik L, et al. Skin clearance, duration of treatment-free interval, and safety of tapinarof cream 1% once daily: Results from ADORING 3, a 48-week phase 3 open-label extension trial in adults and children down to 2 years of age with atopic dermatitis. J Am Acad Dermatol 2025;93(3):707-14
  28. 28. Kimball AB, Jemec GBE, Alavi A, et al. Secukinumab in moderate-to-severe hidradenitis suppurativa (SUNSHINE and SUNRISE): week 16 and week 52 results of two identical, multicentre, randomised, placebo-controlled, double-blind phase 3 trials. Lancet 2023;401(10378):747-61
  29. 29. Alavi A, Reguiai Z, Jemec GBE, et al. Secukinumab in the Treatment of Moderate-to-Severe Hidradenitis Suppurativa: Pooled Pharmacokinetics and Safety Results From the SUNSHINE and SUNRISE Phase 3 Studies. Int J Dermatol 2026;65(2):289-98
  30. 30. Skrzypczak T, Skrzypczak A, Matusiak Ł, et al. An evaluation of bimekizumab for the treatment of hidradenitis suppurativa; Expert Opin Biol Ther 2025;25(8):811-9
  31. 31. Kimball AB, Jemec GBE, Sayed CJ, et al. Efficacy and safety of bimekizumab in patients with moderate-to-severe hidradenitis suppurativa (BE HEARD I and BE HEARD II): two 48-week, randomised, double-blind, placebo-controlled, multicentre phase 3 trials. Lancet 2024;403(10443):2504-19
  32. 32. Murrell DF, Joly P, Werth VP, et al. Study Design of a Phase 2/3 Randomized Controlled Trial of Dupilumab in Adults with Bullous Pemphigoid: LIBERTY-BP ADEPT. Adv Ther 2024;41(7):2991-3002
  33. 33. Efficacy and safety of dupilumab in patients with bullous pemphigoid: results From LIBERTY-BP ADEPT Phase 2/3 Study. Late Breaking Research Session 2. Presented at 2025 American Academy of Dermatology Annual Meeting. Orlando, Florida; March 8, 2025
  34. 34. Maurer M, Casale TB, Saini SS, et al. Dupilumab in patients with chronic spontaneous urticaria (LIBERTY-CSU CUPID): Two randomized, double-blind, placebo-controlled, phase 3 trials. J Allergy Clin Immunol 2024;154(1):184-94
  35. 35. Casale T, Saini S, Bernstein J, et al. Dupilumab Improves Itch And Urticaria Activity In Patients With Chronic Spontaneous Urticaria: Pooled Results From Two Phase 3 Trials (LIBERTY-CSU CUPID Study A and Study C). J Allergy Clin Immunol 2025;155(2):AB428

Następny artykuł:

Lipodystrofia wywołana insuliną u pacjenta z cukrzycą

lek. Karol Pękala
prof. dr hab. n. med. Irena Walecka
prof. dr hab. n. med. Irena Walecka
Facebook Podziel się LinkedIn Dodaj do Linkedin Wyślij mailem Wyślij mailem
Ulubione Dodaj do ulubionych