Zwiększenie liczby umiejętności zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów z 57 do 70 zakłada nowy projekt Ministerstwa Zdrowia. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej obawia się jednak, że nowe rozwiązania mogą umożliwić wykonywanie wysokospecjalistycznych procedur medykom, którzy nie ukończyli odpowiedniej specjalizacji. Zwraca też uwagę na brak standardów niezbędnych do certyfikacji oraz pominięcie medycyny cyfrowej i flebologii.
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej krytycznie oceniło projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego wykaz umiejętności zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów. W stanowisku z 29 października 2026 r. samorząd wskazuje, że rozszerzanie katalogu certyfikowanych umiejętności nie rozwiązuje podstawowych problemów obecnego systemu, a proponowane zmiany mogą osłabić znaczenie kształcenia specjalizacyjnego.
NIL: certyfikat nie może zastępować specjalizacji
Jednym z głównych zastrzeżeń samorządu jest sposób wyodrębniania kompetencji z istniejących specjalizacji lekarskich. Według Prezydium NRL projekt zakłada wydzielenie określonych procedur i umożliwienie ich wykonywania lekarzom innych specjalności, a w niektórych przypadkach również lekarzom bez specjalizacji.
NIL zwraca uwagę, że zdobycie umiejętności wykonania konkretnej procedury nie jest równoznaczne z uzyskaniem szerokiej wiedzy klinicznej, którą lekarz zdobywa podczas kilkuletniego szkolenia specjalizacyjnego i przygotowania do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego.
Samorząd obawia się, że takie rozwiązania mogą prowadzić do rozpraszania kompetencji i stopniowego obniżania rangi specjalizacji. W stanowisku podkreśla, że certyfikacja nie powinna tworzyć alternatywnej ścieżki zdobywania fragmentarycznych kompetencji właściwych dla poszczególnych specjalności.
„Buduje to ponadto obraz certyfikacji jako sposobu na ominięcie szkolenia specjalizacyjnego” – ocenia Prezydium NRL.
NIL zaznacza, że niedostateczna dostępność specjalistów w określonych dziedzinach nie powinna uzasadniać przekazywania ich kompetencji lekarzom bez odpowiedniego przygotowania.
Więcej umiejętności przy braku standardów
Drugim problemem wskazanym przez samorząd jest brak minimalnych standardów, na podstawie których lekarze mogą uzyskiwać certyfikaty umiejętności zawodowych.
Zgodnie z art. 17 ust. 21 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty Minister Zdrowia powinien zlecać właściwym instytutom badawczym opracowanie takich standardów, a następnie je zatwierdzać.
Jak wskazuje Prezydium NRL, mimo upływu blisko sześciu lat od wprowadzenia przepisów regulujących ten system, w wielu dziedzinach standardy nadal nie zostały opracowane i zatwierdzone.
Obecny wykaz obejmuje 57 umiejętności zawodowych. Projekt rozporządzenia przewiduje zwiększenie ich liczby do 70. Zdaniem samorządu bez usprawnienia procedur przygotowywania i zatwierdzania standardów rozszerzenie katalogu może jeszcze bardziej oddalić w czasie możliwość zdobywania certyfikatów przez lekarzy.
NIL zauważa również, że ani uzasadnienie projektu, ani Ocena Skutków Regulacji nie wyjaśniają, w jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zamierza przyspieszyć ten proces.
Obesitologia tylko dla specjalistów?
Prezydium NRL zgłosiło także zastrzeżenia do wymagań kwalifikacyjnych dotyczących poszczególnych umiejętności zawodowych. Część z nich dotyczy zakresu lekarzy uprawnionych do ubiegania się o certyfikaty.
W przypadku obesitologii samorząd postuluje, aby certyfikat mogli uzyskiwać wyłącznie lekarze posiadający specjalizację, niezależnie od jej dziedziny. Uzasadnia to koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa pacjentom i ryzykiem powikłań wynikających z niewłaściwie prowadzonej terapii.
Podobne zastrzeżenia dotyczą leczenia żywieniowego. NIL zwraca uwagę, że żywienie dojelitowe i pozajelitowe jest złożonym problemem klinicznym, wymagającym wiedzy z zakresu m.in. chorób wewnętrznych, gastroenterologii i chirurgii ogólnej. Dlatego samorząd nie uważa za właściwe dopuszczania do certyfikacji lekarzy bez specjalizacji.
W odniesieniu do echokardiografii dorosłych i dzieci NIL domaga się precyzyjnego określenia zakresu badań objętych certyfikacją. Chodzi przede wszystkim o rozstrzygnięcie, czy umiejętność obejmuje wyłącznie spoczynkowe badania przezklatkowe, czy również inne techniki diagnostyczne.
Samorząd zgłasza również uwagi do kwalifikacji wymaganych przy certyfikacji z robotyki medycznej, wentylacji inwazyjnej i radiologii zabiegowej w kardiologii. Wnioskuje m.in. o rozszerzenie możliwości uzyskiwania odpowiednich certyfikatów o specjalistów ortopedii i traumatologii narządu ruchu, chorób wewnętrznych, neurochirurgii i kardiochirurgii oraz kardiologii dziecięcej – z uwzględnieniem zakresu ich kompetencji.
NIL postuluje ponadto wykreślenie z wykazu umiejętności pod nazwą „chirurgia głowy i szyi”. Argumentuje, że zakres ten jest już częścią specjalizacji z otorynolaryngologii oraz chirurgii szczękowo-twarzowej. W ocenie samorządu wprowadzenie dodatkowego certyfikatu, który nie potwierdza odrębnych, jasno określonych umiejętności zawodowych, może utrudnić ustalenie, jakie kwalifikacje rzeczywiście musi mieć lekarz, aby udzielać określonych świadczeń finansowanych przez NFZ.
NIL chce certyfikacji z medycyny cyfrowej
Prezydium NRL negatywnie ocenia również pominięcie w projekcie dwóch postulowanych wcześniej umiejętności zawodowych: medycyny cyfrowej i flebologii.
Szczególne znaczenie przypisuje medycynie cyfrowej. W ocenie samorządu dynamiczny rozwój technologii wykorzystywanych w medycynie, w tym narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, wymaga od lekarzy nowych kompetencji.
Chodzi nie tylko o znajomość dostępnych rozwiązań, ale również umiejętność krytycznej oceny ich skuteczności, bezpieczeństwa i ograniczeń w zastosowaniach klinicznych. Według NIL możliwość zdobywania certyfikatu w tej dziedzinie pozwoliłaby lekarzom rozwijać kompetencje potrzebne do świadomego korzystania z nowych technologii.
Samorząd uważa, że włączenie medycyny cyfrowej do wykazu odpowiadałoby na aktualne wyzwania medycyny i mogłoby przyczynić się do poprawy jakości świadczeń zdrowotnych.
Stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej dotyczy projektu rozporządzenia przekazanego do konsultacji przez Ministerstwo Zdrowia 2 października 2026 r.
Źródło: Naczelna Izba Lekarska – stanowisko Prezydium NRL nr 32/26/P-X z 29 października 2026 r.
